XVI GC 810/15

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2016-12-23
SAOSGospodarczezobowiązaniaŚredniaokręgowy
dzierżawa szalunkówumowa ramowaaneksfakturyodsetki ustawowekoszty procesusprzeciw od nakazu zapłatyzakup materiałów

Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę ponad 446 tys. zł z tytułu dzierżawy szalunków, oddalając powództwo w części dotyczącej zakupu materiałów.

Powód (...) sp. z o.o. dochodził zapłaty za dzierżawę szalunków oraz zakup materiałów od pozwanego B. R. Sąd Okręgowy, po analizie umowy dzierżawy i aneksu, ustalił, że pozwany jest odpowiedzialny za zapłatę czynszu dzierżawy szalunków w kwocie 446 911,79 zł wraz z odsetkami. Powództwo w części dotyczącej zakupu materiałów zostało oddalone z uwagi na brak podstaw prawnych do obciążenia pozwanego tymi należnościami.

Sprawa dotyczyła roszczenia (...) spółki z o.o. przeciwko B. R. o zapłatę ponad 516 tys. zł tytułem dzierżawy szalunków i zakupu materiałów. Strony łączyła umowa dzierżawy szalunków nr (...) zawarta na czas nieoznaczony. Pozwany wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, kwestionując zasadność żądania zapłaty za szalunki z uwagi na brak formalnych zamówień oraz brak podstaw do żądania zapłaty za zakupione materiały. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa dzierżawy została zawarta prawidłowo, a zamówienia na szalunki były składane telefonicznie przez osoby upoważnione przez pozwanego. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 446 911,79 zł z tytułu czynszu dzierżawy szalunków wraz z odsetkami ustawowymi, uznając zasadność tego roszczenia. Natomiast powództwo w części dotyczącej zakupu materiałów zostało oddalone, ponieważ sąd uznał, że pozwany nie był upoważniony do zaciągania zobowiązań w tym zakresie, a umowa dotyczyła wyłącznie dzierżawy szalunków. Sąd orzekł również o kosztach procesu, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 27 627,37 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pozwany jest zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawy szalunków w kwocie 446 911,79 zł wraz z odsetkami.

Uzasadnienie

Sąd ustalił, że strony łączyła ważna umowa dzierżawy szalunków, a zamówienia były składane zgodnie z ustaleniami. Powód dostarczył szalunki, a pozwany nie zgłaszał zastrzeżeń co do ich ilości i jakości. Faktury zostały wystawione prawidłowo i doręczone pozwanemu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

Strony

NazwaTypRola
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C.spółkapowód
B. R.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 659 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja i zasady umowy dzierżawy.

Pomocnicze

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, nawet jeśli nie poniósł szkody.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady rozliczania kosztów procesu w przypadku częściowego uwzględnienia żądań.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do obliczenia kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie ważnej umowy dzierżawy szalunków. Prawidłowe składanie zamówień na szalunki. Dostarczenie szalunków zgodnie z zamówieniami. Doręczenie faktur pozwanemu. Brak zastrzeżeń pozwanego co do ilości i jakości szalunków przed wytoczeniem powództwa.

Odrzucone argumenty

Brak formalnych zamówień na szalunki. Brak podstaw do żądania zapłaty za zakupione materiały. Niewłaściwa legitymacja pozwanego do zapłaty za materiały.

Godne uwagi sformułowania

Powód wykazał zasadność roszczenia o zapłatę kwoty w łącznej wysokości 446 911,79 zł wynikającej z wystawionych, a nie uregulowanych przez pozwanego faktur VAT tytułem wynajmu szalunków systemowych. Powództwo podlegało oddaleniu w zakresie żądania zapłaty za wystawione przez powoda faktury VAT tytułem zakupu materiałów zgodnie z załącznikiem. S. A. był upoważniony do podejmowania czynności związanych tylko i włącznie związanych z najmem szalunków. Nie został upoważniony do podejmowania czynności związanych z zakupem jakichkolwiek materiałów.

Skład orzekający

Jan Wawrowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja umowy dzierżawy, zasady składania zamówień, odpowiedzialność za zakup materiałów w ramach umowy dzierżawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych ustaleń umownych między stronami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy w relacjach między przedsiębiorcami dotyczące rozliczeń z tytułu dzierżawy sprzętu budowlanego i zakupu materiałów, a także znaczenie precyzyjnych zapisów umownych.

Czy pozwany musiał zapłacić za szalunki, których nie zlecił? Sąd rozstrzyga spór o dzierżawę i materiały budowlane.

Dane finansowe

WPS: 516 037,57 PLN

czynsz dzierżawy szalunków: 171 132,69 PLN

czynsz dzierżawy szalunków: 165 608,86 PLN

czynsz dzierżawy szalunków: 110 170,24 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt XVI GC 810/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący – SSO Jan Wawrowski Protokolant – Aneta Sobieraj po rozpoznaniu 9 grudnia 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. przeciwko B. R. (1) o zapłatę 1. zasądza od B. R. (1) na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę 446 911,79 zł (czterysta czterdzieści sześć tysięcy dziewięćset jedenaście złotych i siedemdziesiąt dziewięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot: a) 171 132,69 zł (sto siedemdziesiąt jeden tysięcy sto trzydzieści dwa złote i sześćdziesiąt dziewięć groszy) od 2 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty; b) 165 608,86 zł (sto sześćdziesiąt pięć tysięcy sześćset osiem złotych i osiemdziesiąt sześć groszy) od 31 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty; c) 110 170,24 zł (sto dziesięć tysięcy sto siedemdziesiąt złotych i dwadzieścia cztery grosze) od 1 lutego 2015 r. do dnia zapłaty; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. zasądza od B. R. (1) na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę 27 627,37 zł (dwadzieścia siedem tysięcy sześćset dwadzieścia siedem złotych i trzydzieści siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu. SSO Jan Wawrowski Sygn. akt XVI GC 810/15 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w C. , pozwem z dnia 13 marca 2015 r. wniosła o zasądzenie od pozwanego B. R. (1) na jej rzecz kwoty 516 037,57 zł wraz z ustawowymi odsetkami szczegółowo określonymi w pozwie oraz kosztami procesu w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód wskazał, że nawiązał z pozwanym współpracę w zakresie dzierżawy szalunków. W związku z realizacją zamówienia powód dostarczył pozwanemu na miejsce przez niego wskazane systemu szalunkowe. Pozwany odmówił powodowi zapłaty za dostarczone szalunki. W dniu 25 czerwca 2015 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał pozwanemu, aby zapłacił na rzecz powoda kwotę dochodzoną pozwem wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. W dniu 10 sierpnia 2015 r. pozwany B. R. (1) złożył sprzeciw od wydanego w sprawie nakazu zapłaty, w którym zaskarżył nakaz w całości oraz wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany wskazał, że powód nie przedłożył jakichkolwiek zamówień złożonych przez pozwanego w formie przewidzianej przez strony w umowie oraz dokumentów potwierdzających fakt zaakceptowania tych zamówień. Brak zamówień powoduje, że strona powodowa nie była uprawniona do realizacji dostaw szalunków na rzecz pozwanego i w konsekwencji powód nie jest uprawniony do żądania od pozwanego zapłaty należności z tego tytułu. Ponadto pozwany wskazał, że przedmiotem umowy miały być wyłącznie szalunki, a łączny koszt wynajmu miał wynosić 218 087,54 zł netto. Jeżeli strona powodowa mimo wszystko dostarczała inne ilości/rodzaj szalunków, czyniła do wyłącznie na własne ryzyko i nie jest uprawniona do żądania z tego tytułu wynagrodzenia od pozwanego. Pozwany podniósł także wątpliwości co do przedłożonych przez powoda dokumentów potwierdzających wydanie towaru. Pozwany podkreślił, że część szalunków nie została spółce (...) , od której to powód powinien się domagać zapłaty. Pozwany zaprzeczył także, że zlecił powodowej spółce zakup w jego imieniu materiałów. Brak jest zatem podstaw do żądania przez stronę powodową od pozwanego zapłaty za te materiały. W trakcie dalszego postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 22 września 2014 r. pomiędzy (...) sp. z o.o. z siedzibą w C. , jako wydzierżawiającym, a pozwanym B. R. (2) , prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usługowo-Produkcyjny (...) , jako wydzierżawiającym, została zawarta umowa dzierżawy szalunków nr (...) . Przedmiotem umowy było ustalenie zasad współpracy stron w zakresie dzierżawy elementów systemów deskowań, rusztowań jak również towarów i usług będących w ofercie powoda na potrzeby realizowanych przez dzierżawcę inwestycji. (§ (...) (...) . 40-41) Umowa dzierżawy nr (...) została zawarta na czas nieoznaczony. Czas trwania dzierżawy rozpoczynał się od dnia odbioru sprzętu z magazynu wydzierżawiającego i kończył się z chwilą jego zwrotu do magazynu pobrania, na podstawie każdorazowego zamówienia dzierżawcy. (§ (...) umowy (...) k. 40-41) Podstawą do rozpoczęcia dostaw szalunków na poszczególne inwestycje miało być złożenie oferty przez wydzierżawiającego i podpisanie aneksu do umowy. Zamówienia należało składać pisemnie, faksem lub e-mailem i powinno zawierać: rodzaj, ilość i termin dostawy szalunków, adres budowy oraz opis uwarunkowań transportowych oraz inne informacje niezbędne do sprawnego zrealizowania zamówienia. (§ (...) umowy (...) k. 41-42) Dzierżawca zobowiązał się płacić wydziarżawiającemu czynsz dzierżawy, przez okres trwania umowy, zgodnie z zestawieniem kosztów dzierżawy dziennej, zawartej w ofertach dzierżawy na poszczególne inwestycje. Czynsz dzierżawy był płatny w terminie 30 dni od daty wystawienia faktury. Podstawowym okresem rozliczeniowym dzierżawy, stosowanym w celu obliczenia należnego czynszu wynosił 30 dni kalendarzowych. (§ (...) umowy (...) k. 41-42) Strony zawarły aneks nr (...) do umowy ramowej nr (...) , na podstawie którego ustalono szczegółowe warunki współpracy w zakresie wynajmu szalunków. Zgodnie z aneksem, przedmiot najmu miał być wykorzystywany przez dzierżawcę na budowie pod nazwą „ (...) przy ul. (...) ” w W. . Czas trwania dzierżawy, a także rodzaj i wartość dzierżawionego sprzętu określa oferta nr (...) z dnia 23 września 2014 r. Dzierżawca upoważnił do składania zamówień, odbioru szalunków, podpisywania dokumentów wydania WZ i dokumentów zwrotu PZ oraz podejmowania decyzji techniczno-organizacyjnych S. A. . ( aneks nr (...) z dnia 22 września 2014 k. 58-60) W dniu 23 września 2014 r. powód przedstawił pozwanemu ofertę najmu systemów szalunkowych na budowę „ (...) w W. ”. Do dokumentu załączono zestawienie materiałów, zawierające szczegółowy opis elementów wraz z cenami jednostkowymi. (oferta wynajmu k. 61-68) W związku z realizacją złożonych przez pozwanego zamówień, powód dostarczył pozwanemu na miejsce przez niego wskazane systemy szalunkowe, których najem został potwierdzony następującymi fakturami VAT: a) Nr (...) z dnia 31 października 2014 r. z terminem płatności 30 listopada 2014 r. na kwotę 171 132,69 zł (k. 78-83); b) Nr (...) z dnia 30 listopada 2014 r. z terminem płatności 30 grudnia 2014 r. na kwotę 165 608,86 zł (k. 84-88); c) Nr (...) z dnia 31 grudnia 2014 r. z terminem płatności 31 stycznia 2015 r. na kwotę 110 170,24 zł (k. 92-99). (dokumenty potwierdzające wydanie towaru k. 100-125, k. 445-468) Powód wystawił również na rzecz pozwanego faktury VAT nr (...) r. na kwotę 57 133,28 zł oraz (...) na kwotę 11 992,50 zł tytułem zakupu materiałów zgodnie z załącznikiem. (faktury VAT k. 89, k. 75) Wystawiona przez powoda fakturą za miesiąc październik została doręczona pozwanemu w dniu 17 listopada 2014 r. (odpowiedź za reklamację k. 149, zeznania świadków) Wystawione przez powoda faktury za miesiące listopad i grudzień zostały doręczone, ustanowionemu przez pozwanego pełnomocnikowi do doręczeń, w dniu 15 stycznia 2015 r. Dodatkowo wszystkie kopie wystawionych przez powoda faktur zostały wręczone pozwanemu podczas spotkania mającego miejsce w styczniu 2015 r. (odpowiedź za reklamację k. 150, zeznania świadków J. L. (1) k. 418-420, Wszystkie zamówienia systemów szalunkowych objęte wystawionymi fakturami Nr (...) zostały złożone telefonicznie przez upoważnione przez pozwanego osoby. Faktury zostały wystawione zgodnie ze złożonymi zamówieniami. (zeznania świadków J. L. (1) k. 418-420, S. A. k. 578-580, A. P. k. 581-583, E. O. k. 580-581, J. L. (2) k. 583) Pozwany nie zgłaszał zastrzeżeń, co do ilości i jakości dostarczonego towaru. (zeznania świadków J. L. (1) k. 418-420) Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 228 265,97 zł wynikającej z faktur VAT nr (...) (wezwanie do zapłaty k. 141) Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 177 601,36 zł wynikającej z faktur VAT nr (...) . (wezwanie do zapłaty k. 142) Pismem z dnia 3 marca 2015 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 110 170,24 zł wynikającej z faktury VAT nr (...) . (wezwanie do zapłaty k. 143) W odpowiedzi na wezwania do zapłaty pozwany zakwestionował zasadność żądania przez powoda zapłaty, wskazując, że brak jest podstaw do zadośćuczynienia żądaniom powoda związanych z rozliczeniem ze spółką (...) . (pisma pozwanego k. 144-149) Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie wskazanych powyżej, niewymagających dowodu bezspornych twierdzeń stron i faktów przez strony przyznanych oraz uznanych za przyznane, a ponadto dowodów w postaci powołanych dokumentów, które w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości, co do swej mocy dowodowej. Stan faktyczny został również ustalony w oparciu o wiarygodne i pomocne dla potrzeb rozstrzygnięcia przedmiotu sporu w niniejszej sprawie zeznania świadków J. L. (1) (k. 418-420), S. A. k. 578-580, A. P. k. 581-583, E. O. k. 580-581, J. L. (2) k. 583, które uznał za wiarygodne. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w zakresie kwoty 446 911,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W niniejszej sprawie strony łączyła zawarta na czas nieokreślony umowa dzierżawy szalunków nr (...) . Z treści umowy wynika, że podstawą do rozpoczęcia dostaw szalunków na poszczególne inwestycje miało być złożenie oferty przez wydzierżawiającego i podpisanie aneksu do umowy. Powód przedstawił pozwanemu ofertę najmu systemów szalunkowych na budowę „ (...) w W. ”. Do dokumentu załączono zestawienie materiałów, zawierające szczegółowy opis elementów wraz z cenami jednostkowymi. Strony zawarły także aneks nr (...) do umowy nr (...) , na podstawie którego ustalono szczegółowe warunki współpracy w zakresie wynajmu szalunków. W aneksie wskazano, że czas trwania dzierżawy, a także rodzaj i wartość dzierżawionego sprzętu określa oferta nr (...) -1 z dnia 23 września 2014 r., Co istotne dzierżawca upoważnił do składania zamówień, odbioru szalunków, podpisywania dokumentów wydania WZ i dokumentów zwrotu PZ oraz podejmowania decyzji techniczno-organizacyjnych S. A. . Jak zeznali świadkowie S. A. i A. P. zamówienia szalunków były dokonywane telefonicznie. Z kolei z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków J. L. (1) oraz E. O. wynika, że powód wystawił faktury za najem szalunków zgodnie ze złożonymi zamówieniami. Wszystkie faktury zostały doręczone pozwanemu za pośrednictwem poczty polskiej, a także dodatkowo wręczone podczas spotkania w styczniu 2015 r. Przed wytoczeniem powództwa pozwany nie kwestionował, że powód dostarczył na teren budowy szalunki zgodnie ze złożonymi zamówieniami. Podczas przesłuchania na rozprawie S. A. potwierdził autentyczność swojego podpisu pod dokumentami WZ złożonymi w oryginale do akt sprawy. W ocenie Sądu z zapisów łączącej strony umowy w sposób jednoznaczny wynika, że umowa dzierżawy została zawarta przez strony na czas nieokreślony, a strony przyjęły miesięczne okresy rozliczeniowe. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że brak podstaw do stwierdzenia, że powód dostarczył pozwanemu szalunki w ilości niezgodnej z zawartą umową w związku z powyższym nie należy się powodowi żądane wynagrodzenie. W ocenie powód wykazał zasadność roszczenia o zapłatę kwoty w łącznej wysokości 446 911,79 zł wynikającej z wystawionych, a nie uregulowanych przez pozwanego faktur VAT tytułem wynajmu szalunków systemowych. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. , zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Za daty początkowe naliczanych odsetek Sąd przyjął dni następujące po dniu wymagalności wystawionych przez powoda faktur VAT, co zgodne jest z zawartą między stronami umową. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 659 § 1 k.c. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. Powództwo podlegało oddaleniu w zakresie żądania zapłaty za wystawione przez powoda faktury VAT tytułem zakupu materiałów zgodnie z załącznikiem. W ocenie Sądu powód nie był upoważniony do wystawienia przedmiotowych faktur na podstawie dołączonej do pozwu umowy nr (...) . Zważyć należy, że z treści aneksu nr (...) zawartego do przedmiotowej umowy w sposób precyzyjny wskazano, że dotyczy on warunków współpracy w zakresie wynajmu szalunków, a nie zakupu materiałów. W aneksie pozwany upoważnił do składania zamówień, odbioru szalunków, podpisywania dokumentów wydania WZ i dokumentów zwrotu PZ oraz podejmowania decyzji techniczno-organizacyjnych S. A. . Uznać jednak należy, że S. A. był upoważniony do podejmowania czynności związanych tylko i włącznie związanych z najmem szalunków. Nie został upoważniony do podejmowania czynności związanych z zakupem jakichkolwiek materiałów. W konsekwencji należy przyjąć, że S. A. w tym przypadku mógł jedynie działać jako przedstawiciel (...) sp. z o.o. , którego był pracownikiem i to ten podmiot posiadał bierną legitymację w sprawie o zapłatę za sprzedane przez powoda materiały. Okoliczności przedstawiane przez powoda w tym zakresie nie dotyczą łączącego strony stosunku prawnego wynikającego z umowy nr (...) . Brak podstaw do uznania, że pozwany B. R. (1) był stroną umowy, na podstawie której powód dokonał sprzedaży jakichkolwiek materiałów. Okoliczność, że pozwany jest wspólnikiem (...) sp. z o.o. , nie może mieć żadnego znaczenia dla ustalenia jego legitymacji w niniejszym procesie w tym zakresie. Z uwagi na powyższe powództwo w tej części jako całkowicie bezpodstawne podlegało oddaleniu o czym, na podstawie art. 535 k.c. , Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art.100 k.p.c. , zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód wygrał sprawę w 86,6%, zatem pozwanym powinien zwrócić mu poniesione w powyższym stosunku koszty procesu w wysokości 27 627,37 zł, na które składa się opłata od pozwu oraz koszty zastępstwa procesowego obliczone na podstawie art. 99 k.p.c. zgodnie z § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. SSO Jan Wawrowski ZARZĄDZENIE (...) Dnia 16/01/2017 SSO Jan Wawrowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI