XVC85/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek po spadkodawczyni J. W. (2), która pozostawiła testament powołujący do spadku swojego wnuka, pozwanego O. W. Powód, syn spadkodawczyni, domagał się zapłaty kwoty 150 000 zł tytułem zachowku. Sąd Okręgowy w Gdańsku ustalił, że do spadku wchodziło własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w Sopocie (sprzedane przez pozwanego za 223 000 zł) oraz udział w nieruchomości w B. (o wartości 47 188 zł). Łączna wartość spadku została ustalona na 270 188 zł. Powodowi, jako zstępnemu, przysługiwał zachowek w wysokości połowy jego ustawowego udziału, czyli 1/4 spadku, co stanowiło 67 547 zł. Sąd zasądził tę kwotę wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd oddalił zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując, że bieg terminu przedawnienia był przerywany przez postępowania dotyczące ważności testamentu oraz przez wniesienie pozwu. Oddalono również zarzut nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 kc), uznając, że zachowanie powoda nie uzasadniało obniżenia wysokości zachowku. Rozstrzygnięto również kwestię odsetek, zasądzając je od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Koszty postępowania zostały zniesione wzajemnie, a pozostałe koszty rozdzielone proporcjonalnie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie momentu wymagalności roszczenia o zachowek, przerwanie biegu przedawnienia przez zarzut nieważności testamentu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, stosowanie art. 5 kc w sprawach o zachowek.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przebiegu postępowania spadkowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o zachowek uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia roszczenia o zachowek został przerwany przez zgłoszenie zarzutu nieważności testamentu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, a następnie przez wniesienie pozwu w niniejszej sprawie. Dodatkowo, nowelizacja Kodeksu cywilnego wydłużyła termin przedawnienia z trzech do pięciu lat, a przepis ten miał zastosowanie do roszczeń jeszcze nieprzedawnionych.
Czy zachowanie powoda uzasadnia zastosowanie art. 5 kc i obniżenie wysokości zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie powoda nie uzasadnia zastosowania art. 5 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie ma podstaw do obniżenia wysokości zachowku na podstawie art. 5 kc. Relacje powoda ze spadkodawczynią były normalne, a powód miał prawo bronić swoich praw spadkowych kwestionując ważność testamentu. Zarzuty pozwanego dotyczące zachowania dzieci powoda i rzekomej szkody nie zostały udowodnione w sposób uzasadniający zastosowanie klauzuli generalnej zasad współżycia społecznego.
Od kiedy należą się odsetki od zasądzonego zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Uzasadnienie
Roszczenie o zachowek staje się wymagalne z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ponieważ dopiero wtedy ustalony zostaje porządek dziedziczenia i pozwany jest zobowiązany do zapłaty. Wcześniejsze wezwanie do próby ugodowej nie czyniło roszczenia wymagalnym w rozumieniu art. 455 kc.
Jak ustalić wartość spadku dla potrzeb obliczenia zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość spadku ustala się na podstawie wartości składników majątkowych wchodzących w skład spadku według stanu z chwili otwarcia spadku i cen z daty wydawania opinii biegłego.
Uzasadnienie
Sąd przyjął wartość własnościowego prawa do lokalu w Sopocie zgodnie z ceną sprzedaży, uznając, że stanowi ona wartość rynkową w chwili zawarcia umowy. Wartość udziału w nieruchomości w B. ustalono na podstawie opinii biegłego. Sąd oddalił wnioski dowodowe dotyczące ustalenia wartości mieszkania w S. według innych dat lub stanu z daty sprzedaży, wskazując, że wartość powinna być ustalona według stanu z chwili otwarcia spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| O. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku jako połowę wartości udziału spadkowego, który by przypadał przy dziedziczeniu ustawowym.
k.c. art. 991 § 2
Kodeks cywilny
Przewiduje roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku lub jego uzupełnienia przeciwko spadkobiercy.
k.c. art. 1007 § 1
Kodeks cywilny
Określa termin przedawnienia roszczenia o zachowek na pięć lat od ogłoszenia testamentu (po nowelizacji).
Pomocnicze
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem.
k.c. art. 124 § 1
Kodeks cywilny
Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.
k.c. art. 124 § 2
Kodeks cywilny
Przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie, które przerwało bieg, nie zostanie zakończone.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Zasądzenie odsetek ustawowych od opóźnienia w spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, jeżeli termin nie jest oznaczony.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub podział kosztów w zależności od wyniku sprawy.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość pominięcia przesłuchania strony, gdy okoliczności zostały należycie wyjaśnione.
Dz.U. z 2011, Nr 85, poz. 458 art. 1 § 20
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Zmiana art. 1007 par. 1 i 2 k.c. w zakresie wydłużenia terminu przedawnienia roszczeń o zachowek do pięciu lat.
Dz.U. z 2011, Nr 85, poz. 458 art. 8
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Stosowanie przepisów w nowym brzmieniu do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, o ile nie uległy przedawnieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia. • Zachowanie powoda nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 kc). • Odsetki od zachowku należą się od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zachowek uległo przedawnieniu. • Zachowanie powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc) i powinno skutkować obniżeniem zachowku. • Wartość spadku powinna być ustalona według innych kryteriów niż przyjęte przez sąd. • Odsetki od zachowku należą się od daty otwarcia i ogłoszenia testamentu lub od daty wezwania do próby ugodowej.
Godne uwagi sformułowania
Zatem postanowienie z dnia 26 stycznia 2007 r. stwierdzające nabycie spadku po J. W. (2) na rzecz pozwanego O. W. uprawomocniło się dnia 10 czerwca 2010 r. • Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa (...) zgłoszenie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku przez uprawnionego do zachowku zarzutu nieważności testamentu przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zachowek. • Względy te nakazują szczególną ostrożność przy podejmowaniu oceny o nadużyciu prawa żądania zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości zachowku, która nie może opierać się jedynie na ogólnym odwołaniu się do klauzuli generalnej zasad współżycia.
Skład orzekający
Ewa Tamowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wymagalności roszczenia o zachowek, przerwanie biegu przedawnienia przez zarzut nieważności testamentu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, stosowanie art. 5 kc w sprawach o zachowek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przebiegu postępowania spadkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań spadkowych, zwłaszcza gdy kwestionowana jest ważność testamentu i pojawiają się zarzuty dotyczące zachowania stron. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i art. 5 kc jest istotna dla praktyki.
“Zachowek po testamencie: jak przerwać bieg przedawnienia i obronić swoje prawa?”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
zachowek: 67 547 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.