XV CA 1315/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację uczestnika postępowania M. K., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, które ustanawiało służebność drogi koniecznej dla nieruchomości wnioskodawcy R. K. na nieruchomościach M. K. i Miasta P. Główną przyczyną uchylenia było stwierdzenie, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie zbadał wszystkich możliwych wariantów przebiegu drogi koniecznej, uwzględniając przy tym interes społeczno-gospodarczy oraz zasadę minimalnego obciążenia gruntów. Sąd Okręgowy podkreślił, że sąd nie jest związany wnioskiem co do przebiegu drogi i musi rozważyć wszystkie opcje, w tym te dotyczące terenów przeznaczonych pod projektowaną ulicę, zgodnie z art. 145 § 2 i 3 Kodeksu cywilnego. Dodatkowo, Sąd Okręgowy wskazał na naruszenie art. 510 § 2 w zw. z art. 626 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu uczestników postępowania. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, który ma uzupełnić materiał dowodowy, zbadać wszystkie warianty przebiegu drogi koniecznej, zweryfikować krąg uczestników i rozstrzygnąć o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 145 k.c. w kontekście badania wszystkich wariantów przebiegu drogi koniecznej, uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego oraz prawidłowego ustalenia kręgu uczestników postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej w związku z podziałem nieruchomości i istnieniem projektowanej, lecz niewybudowanej drogi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość posiada odpowiedni dostęp do drogi publicznej w rozumieniu art. 145 § 1 k.c. w sytuacji, gdy istnieje projektowana droga, która nie została fizycznie wybudowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jeśli projektowana droga nie została fizycznie wybudowana i nie ma statusu drogi publicznej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że ulica (...) nie jest drogą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, ponieważ nie istnieje fizycznie, a teren przez który przebiega stanowi ogrody przylegające do sąsiednich posesji. Droga ta figuruje wprawdzie na mapach, ale jest jedynie projektowana i nigdy nie została wybudowana, co oznacza brak fizycznego i prawnego dostępu.
Jak należy interpretować i stosować przepis art. 145 § 2 zd. 2 k.c. (ustanowienie drogi przez grunty będące przedmiotem czynności prawnej) w kontekście interesu społeczno-gospodarczego (art. 145 § 3 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postulat ustanowienia drogi przez grunty będące przedmiotem czynności prawnej (np. podziału nieruchomości) nie jest bezwzględny i musi być rozważany w kontekście interesu społeczno-gospodarczego oraz zasady minimalnego obciążenia gruntów. Jeśli przeprowadzenie drogi przez te grunty powodowałoby znaczny uszczerbek, należy rozważyć inne warianty.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nie zbadał wszystkich możliwych wariantów przebiegu drogi koniecznej, ograniczając się do nieruchomości będących przedmiotem podziału. Podkreślono, że przepis art. 145 § 2 zd. 2 k.c. stanowi, że droga ma być przeprowadzona przez te grunty "o ile jest to możliwe", co oznacza konieczność rozważenia innych opcji, jeśli prowadziłoby to do znacznego uszczerbku lub naruszenia interesu społeczno-gospodarczego.
Czy sąd jest związany wnioskiem co do przebiegu drogi koniecznej i czy należy wezwać do udziału w sprawie właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które droga mogłaby przebiegać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany wnioskiem co do przebiegu drogi koniecznej i jest zobowiązany wezwać do udziału w sprawie właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które droga konieczna mogłaby zostać wytyczona.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał na naruszenie art. 510 § 2 w zw. z art. 626 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu uczestników postępowania. Podkreślono, że sąd musi zbadać wszystkie potencjalne warianty przebiegu drogi i zapewnić udział wszystkim zainteresowanym właścicielom nieruchomości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Miasto P. | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Konieczna przesłanka ustanowienia służebności drogi koniecznej to brak odpowiedniego dostępu nieruchomości do drogi publicznej.
k.c. art. 145 § § 2
Kodeks cywilny
Przeprowadzenie drogi koniecznej musi uwzględniać potrzeby nieruchomości władnącej i najmniejsze obciążenie gruntów. Jeśli potrzeba wynika z czynności prawnej, drogę przeprowadza się przez grunty będące przedmiotem tej czynności, o ile jest to możliwe.
k.c. art. 145 § § 3
Kodeks cywilny
Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.
Pomocnicze
u.d.p. art. 4 § pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej, która nie obejmuje dróg projektowanych, a niewybudowanych.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek wezwania do udziału w sprawie właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które droga konieczna mogłaby przebiegać.
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu do kontrolowania kręgu uczestników postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 113 § § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy nie zbadał wszystkich możliwych wariantów przebiegu drogi koniecznej. • Sąd Rejonowy nie uwzględnił należycie interesu społeczno-gospodarczego. • Sąd Rejonowy nieprawidłowo ustalił krąg uczestników postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. okazały się chybione. • Wykładnia pojęcia "dostępu do drogi publicznej" przez Sąd Rejonowy była prawidłowa.
Godne uwagi sformułowania
nie rozpoznał istoty niniejszej sprawy • nie zbadał wszystkich możliwych wariantów przebiegu szlaku drogi koniecznej • nie uwzględnił należycie i nie zbadał całokształtu okoliczności wyznaczających, wynikające z powołanych przepisów, granice określenia treści służebności drogi koniecznej • nie można uznać za rozważenie możliwości przebiegu drogi koniecznej w innych wariantach, stanowiska biegłego C. M. wyrażonego na rozprawie w dniu 3 lipca 2013r., w którym stwierdził, iż „wszystkie sąsiednie nieruchomości są zabudowane , a ulicy (...) nie ma” • nie jest związany jego treścią • postulat zawarty w powołanym przepisie nie ma charakteru bezwzględnego. Stanowi on bowiem wprost, że ustanowienie szlaku drogowego na tych gruntach następuje „o ile jest to możliwe”.
Skład orzekający
Arleta Lewandowska
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Borkowicz-Grygier
sędzia
Paweł Soliński
sędzia del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście badania wszystkich wariantów przebiegu drogi koniecznej, uwzględnienia interesu społeczno-gospodarczego oraz prawidłowego ustalenia kręgu uczestników postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej w związku z podziałem nieruchomości i istnieniem projektowanej, lecz niewybudowanej drogi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu braku dostępu do drogi publicznej i pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie wszystkich okoliczności przez sąd, a nie tylko opieranie się na wniosku strony. Pokazuje złożoność prawa rzeczowego i potrzebę uwzględniania szerszego kontekstu społeczno-gospodarczego.
“Sąd uchylił decyzję o drodze koniecznej. Dlaczego? Bo sąd musi zbadać WSZYSTKIE opcje, nie tylko te wskazane we wniosku!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.