II CA 810/19

Sygn. akt II Ca 810/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 września 2020 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Grażyna Kobus Sędziowie: SO Maciej Ejsmont SO Aleksandra Żurawska / spr. / po rozpoznaniu w dniu 24 września 2020 r. w Świdnicy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. P. (1) przy udziale W. P. , K. J. (1) , D. G. (1) , B. Z. i D. Z. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym S. P. na skutek apelacji uczestników postępowania B. Z. i D. Z. od postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt (...) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Świdnicy. (...) Sygn. akt II Ca 810/19 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Ś. w pkt. I stwierdził, że spadek po S. P. zmarłym dnia (...) r. w Ś. , ostatnio stale zamieszkałym w Ś. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 16 kwietnia 2008 r. nabyła żona E. P. (1) (córka J. i F. ) w całości, w pkt. II przyznał adw. M. N. kwotę 120 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora procesowego dla nieznanych z miejsca pobytu uczestników B. Z. i D. Z. , zaś w pkt. III nakazał wnioskodawczyni aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Ś. kwotę 24 zł tytułem brakujących kosztów sądowych. Sąd Rejonowy ustalił, że S. P. zmarł (...) w Ś. . W chwili śmierci pozostawał on w związku małżeńskim z wnioskodawczynią E. P. (1) . Z tego małżeństwa dzieci nie było, natomiast z poprzedniego związku spadkodawca miał troje dzieci: uczestnika W. P. , E. P. (2) i R. Z. . E. P. (2) i R. Z. zmarły przed S. P. . E. P. (2) miała córkę- uczestniczkę K. J. (2) , zaś R. Z. miała troje dzieci- uczestników D. G. (1) , B. Z. i D. Z. . S. P. nie miał dzieci pozamałżeńskich. Na mocy testamentu w formie aktu notarialnego z dnia 16 kwietnia 2008r spadkodawca powołał do całego spadku po sobie żonę- wnioskodawczynię E. P. (1) . W ocenie Sądu Rejonowego testament S. P. jest ważny i został on sporządzony w prawidłowej formie. Zdaniem Sądu testament ten nie został podważony i wobec niego nie zostały wniesione żadne uzasadnione zarzuty. Twierdzenia kuratora dotyczące testamentu były natomiast bezzasadne, gdyż nie zostały one w żaden sposób uprawdopodobnione. Apelację od powyższego postanowienia wniósł kurator dla nieznanych z miejsca pobytu uczestników postępowania B. Z. i D. Z. , zaskarżając je w części, tj. w zakresie pkt. I postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 217 § 1-3 k.p.c. , art. 227 k.p.c. i art. 248 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego kuratora o zobowiązanie wnioskodawczyni do udzielenia informacji jaka była przyczyna zgonu spadkodawcy, czy spadkodawca w 2008 r. chorował na jakiekolwiek choroby przewlekłe lub inne schorzenia, a także do przedłożenia karty zgonu spadkodawcy oraz ewentualnej dokumentacji lekarskiej będącej w posiadaniu wnioskodawczyni, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy; 2. art. 670 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie zbadania ważności testamentu notarialnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja doprowadziła do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, a to wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości- art. 386 § 4 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc . Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd odwoławczy rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym, a to w oparciu o przepis art. 15 zzs ( 3) ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) , innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przechodząc do oceny apelacji należy stwierdzić, że zarzuty w niej podniesione są słuszne. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji przeprowadził całe postępowanie dowodowe na jednej rozprawie w dniu 26 marca 2019r / dokonano wówczas otwarcia i ogłoszenia testamentu S. P. , odebrano zapewnienia spadkowe i przesłuchano uczestników w charakterze stron / . Trzeba podkreślić, że tych czynności procesowych dokonano, mimo tego, że dwóch uczestników / B. Z. i D. Z. / nie zostało w ogóle powiadomionych o terminie tejże rozprawy, zaś kurator ich reprezentujący został ustanowiony dopiero w dniu 8 maja 2019r, kiedy to Przewodniczący wydał stosowne zarządzenie. Sąd Rejonowy na rozprawie pytał wnioskodawczynię oraz uczestnika W. P. o adresy tychże uczestników. Mimo tego, że wujek uczestników W. P. oświadczył, że D. Z. obecnie przebywa w K. i raz W. P. udało się do niego dodzwonić, Sąd nie odebrał od uczestnika W. P. numeru telefonu D. Z. . Z akt sprawy wynika również, że uczestniczka D. G. (1) jest siostrą uczestników B. Z. i D. Z. , Sąd I instancji / nawet pomimo wyraźnego wniosku kuratora zawartego w odpowiedzi na wniosek (...) / nie zwrócił się do tejże uczestniczki o podanie informacji czy jest jej znany adres rodzeństwa. Pomijając więc wszelkie możliwości ustalenia adresu Sąd I instancji wyznaczył kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu uczestników, co w ocenie Sądu Okręgowego uznać należało za przedwczesne. Wskazać w tym miejscu należy, iż w postępowaniu spadkowym Sąd ma obowiązek w dużej mierze działać z urzędu, a zatem w jego gestii pozostawało w pierwszej kolejności odnaleźć uczestników postępowania, a po wykorzystaniu wszelkich mechanizmów dopiero ustanowić kuratora dla nich. Sąd I instancji takich czynności nie podjął, a pomimo braku osób zainteresowanych w sprawie, na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. przeprowadził postępowanie dowodowe. Z kolei na ostatniej rozprawie, która miała miejsce w dniu 30 lipca 2019r, w której już uczestniczył kurator uczestników B. Z. i D. Z. , Sąd Rejonowy zupełnie bezzasadnie oddalił wnioski dowodowe kuratora zmierzające do ustalenia de facto ważności testamentu S. P. . Nie można bowiem kuratorowi odmówić prawa do domagania się przeprowadzenia postępowania dowodowego w kierunku ustalenia ważności testamentu, choćby poprzez uzupełniające przesłuchanie wnioskodawczyni dotyczące tego w jakim stanie zdrowia i świadomości znajdował się spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu. Wnioski dowodowe kuratora w tym zakresie powinny zostać uwzględnione, zwłaszcza w sytuacji, gdy całe postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone pod nieobecność uczestników B. Z. i D. Z. , a reprezentujący ich kurator został ustanowiony dopiero później. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 kpc uchylił zaskarżone postanowienie, gdyż w sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego w całości. Rozpoznając sprawę na nowo Sąd Rejonowy przede wszystkim podejmie wszelkie niezbędne czynności celem ustalenia adresu uczestników B. Z. i D. Z. / w tym zwróci się do uczestniczki D. G. (1) i pozostałych uczestników będących przecież osobami spokrewnionymi o uzyskanie informacji czy znane im są aktualne adresy B. Z. i D. Z. , na marginesie należy wskazać, że odpowiednie czynności mające na celu ustalenie adresów tych osób powinien również podjąć kurator, gdyż jest to jeden z jego podstawowych obowiązków /. Ponadto w zależności od wyniku tych ustaleń Sąd albo po dokonaniu prawidłowych zawiadomień wszystkich uczestników, albo z udziałem kuratora przeprowadzi ponownie całe niezbędne postępowanie w niniejszej sprawie, uwzględniając oczywiście wnioski kuratora zmierzające do wyjaśnienia kwestii ważności testamentu S. P. . Dopiero po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego i ocenie testamentu, Sąd I instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami wyda stosowne rozstrzygnięcie. (...) Sygn. akt (...) (...) dnia 24 września 2020 r. ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) (...) (...) W. P. , K. J. (1) oraz D. G. (2) (...) - (...) B. Z. i D. Z. – adw. M. N. ; 3. (...) (...)