XIV K 212/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy wydał wyrok skazujący D. K. za oszustwo (art. 286 § 1 k.k.) w zbiegu z przestępstwem składania fałszywych oświadczeń (art. 233 § 1 i § 6 k.k.) oraz czynem ciągłym (art. 12 k.k.). Oskarżona, w okresie od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r., wielokrotnie składała nieprawdziwe oświadczenia dotyczące swoich dochodów w Ośrodku Pomocy Społecznej, pomijając wynagrodzenia z umów o pracę oraz zasiłki chorobowe i rehabilitacyjne. Wskutek tych działań, Ośrodek Pomocy Społecznej nieświadomie przyznał jej świadczenia pieniężne na łączną kwotę 22 930,32 zł. Sąd odrzucił linię obrony oskarżonej, która twierdziła, że nie rozumiała formularzy lub była wprowadzana w błąd przez pracowników socjalnych. Zeznania świadków oraz analiza dokumentacji potwierdziły, że D. K. była pouczana o odpowiedzialności karnej i miała możliwość uzyskania wyjaśnień. Biegli psychiatrzy potwierdzili, że w czasie popełnienia czynów oskarżona była poczytalna. Sąd uznał, że oskarżona działała umyślnie, z zamiarem bezpośrednim osiągnięcia korzyści majątkowej i doprowadzenia Ośrodka do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Wymierzono jej karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Oskarżona została obciążona kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących oszustwa (art. 286 k.k.) i składania fałszywych oświadczeń (art. 233 k.k.) w kontekście wyłudzania świadczeń socjalnych, a także zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego (art. 12 k.k.) w takich przypadkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z pomocą społeczną i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów oszustw lub fałszywych oświadczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy złożenie fałszywych oświadczeń o dochodach w celu uzyskania świadczeń socjalnych stanowi przestępstwo oszustwa i składania fałszywych oświadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie fałszywych oświadczeń o dochodach w celu uzyskania świadczeń socjalnych, wprowadzając w błąd pracowników ośrodka pomocy społecznej, stanowi przestępstwo oszustwa i składania fałszywych oświadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oskarżona D. K. świadomie zataiła dochody z pracy i zasiłków w oświadczeniach składanych w Ośrodku Pomocy Społecznej, co doprowadziło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez Ośrodek. Oskarżona była świadoma odpowiedzialności karnej, a jej wyjaśnienia dotyczące niezrozumienia formularzy lub wprowadzania w błąd przez pracowników socjalnych zostały uznane za linię obrony nieznajdującą potwierdzenia w dowodach.
Czy brak wiedzy o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń może stanowić podstawę do uwolnienia od odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wiedzy o odpowiedzialności karnej nie stanowi usprawiedliwienia, jeśli oskarżony był pouczany lub miał możliwość zapoznania się z treścią przepisów, a także jeśli jego stan psychiczny nie ograniczał zdolności do rozpoznania znaczenia czynu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oskarżona D. K. była świadoma odpowiedzialności karnej, ponieważ formularze zawierały stosowne pouczenia, a pracownicy socjalni rutynowo informowali o tym fakcie. Dodatkowo, opinia biegłych potwierdziła, że jej stan psychiczny nie ograniczał zdolności do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem.
Czy wielokrotne składanie fałszywych oświadczeń w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, powinno być traktowane jako jeden czyn zabroniony (czyn ciągły)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wielokrotne składanie fałszywych oświadczeń w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, powinno być traktowane jako jeden czyn zabroniony na podstawie art. 12 k.k.
Uzasadnienie
Sąd zastosował konstrukcję czynu ciągłego (art. 12 k.k.), uznając, że działania oskarżonej D. K. polegające na wielokrotnym składaniu fałszywych oświadczeń w okresie od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. stanowiły realizację jednego zamiaru, a nie odrębne przestępstwa. Sąd powołał się na orzecznictwo sądów apelacyjnych potwierdzające taką interpretację.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | pracodawca |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | pracodawca |
| Ośrodek Pomocy (...) D. U. (...) W. | instytucja | pokrzywdzony |
| A. B. | osoba_fizyczna | świadek |
| J. K. | osoba_fizyczna | świadek |
| J. M. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
W celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego czynu.
k.k. art. 233 § § 1
Kodeks karny
Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
k.k. art. 233 § § 6
Kodeks karny
Przepis § 1-3 stosuje się odpowiednio do oświadczenia, które według przepisów ustawy może służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uważa się za jeden czyn zabroniony.
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3, w przypadku gdy ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie.
u.p.s. art. 107 § ust. 5
Ustawa o pomocy społecznej
Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym.
u.p.s. art. 107 § ust. 5c
Ustawa o pomocy społecznej
Do oświadczeń o stanie majątkowym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składania oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
u.p.s. art. 57 § ust. 3c
Ustawa o pomocy społecznej
Oświadczenia o stanie majątkowym składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Jeżeli sprawca dopuścił się więcej niż jednego przestępstwa i wymierza się za każde z nich odrębną karę, łączy się je w celu uzyskania kary łącznej, którą sąd wymierza po zsumowaniu kar, uwzględniając zasady określone w art. 85-92.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oskarżona D. K. świadomie zataiła dochody w oświadczeniach składanych w Ośrodku Pomocy Społecznej. • Oskarżona była pouczana o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. • Zeznania świadków i dokumentacja potwierdzają, że oskarżona miała wiedzę o obowiązku ujawniania wszystkich dochodów. • Stan psychiczny oskarżonej nie ograniczał jej zdolności do rozpoznania znaczenia czynu. • Działania oskarżonej stanowiły czyn ciągły w rozumieniu art. 12 k.k.
Odrzucone argumenty
Oskarżona twierdziła, że nie rozumiała formularzy lub była wprowadzana w błąd przez pracowników socjalnych. • Oskarżona twierdziła, że nie była świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. • Oskarżona argumentowała, że krótkotrwałe zatrudnienie nie stanowiło dochodu podlegającego zgłoszeniu.
Godne uwagi sformułowania
naiwnym jawi się twierdzenie oskarżonej, że będąc wieloletnim beneficjentem świadczeń (...) nie posiadała wiedzy o rodzajowym zakresie dochodów podlegających ujawnieniu • wymyka się zdrowemu rozsądkowi przyjęcie, że pracownice (...) nie potrafiły, tudzież nie chciały D. K. objaśnić wątpliwych kwestii • nie wystąpiła bowiem w sprawie żadna przesłanka przemawiająca za brakiem świadomości podpisywanych przez nią oświadczeń, które wszak zawierały w swojej treści stosowne pouczenie • prowadzenie sprawy D. K. zostało jej powierzone w 2014 r., w związku z czym w lutym tego roku po raz pierwszy odwiedziła klientkę w miejscu jej zamieszkania • nie sposób jest przypuszczać, aby ci pracownicy socjalni byli zainteresowani określonym rozstrzygnięciem tej sprawy • niekorzystne rozporządzenie mieniem jako znamię strony przedmiotowej typu czynu zabronionego, określonego w art. 286 § 1 k.k. jest to taki stan, który z punktu widzenia aktualnej sytuacji majątkowej (...) powoduje negatywne konsekwencje w szeroko pojętej sferze majątkowej pokrzywdzonego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oszustwa (art. 286 k.k.) i składania fałszywych oświadczeń (art. 233 k.k.) w kontekście wyłudzania świadczeń socjalnych, a także zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego (art. 12 k.k.) w takich przypadkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z pomocą społeczną i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów oszustw lub fałszywych oświadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wypełnianie oświadczeń majątkowych przy ubieganiu się o pomoc społeczną i jakie mogą być konsekwencje zatajenia dochodów. Jest to przykład z życia, który może edukować społeczeństwo.
“Wyłudziła ponad 22 tys. zł świadczeń socjalnych. Sąd wydał wyrok.”
Dane finansowe
WPS: 22 930,32 PLN
świadczenia socjalne: 22 930,32 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.