XIV C 966/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego do franka szwajcarskiego z 2006 roku. Powodowie, jako konsumenci, domagali się stwierdzenia nieważności umowy oraz zasądzenia kwoty 83 527,22 zł tytułem nadpłaconych rat odsetkowych i kapitałowych, wskazując na abuzywność klauzul indeksacyjnych i niejasne ustalanie kursów walut przez bank. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa. W toku postępowania powodowie zmodyfikowali swoje żądanie, zwiększając dochodzoną kwotę. Sąd Okręgowy w Poznaniu, po analizie materiału dowodowego, uznał, że umowa zawierała postanowienia abuzywne dotyczące indeksacji kredytu do franka szwajcarskiego i sposobu ustalania kursów walut, które naruszały interesy konsumentów. Sąd nie stwierdził jednak nieważności całej umowy, uznając, że możliwe jest jej sanowanie poprzez wyeliminowanie niedozwolonych klauzul. W oparciu o opinię biegłego, sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów kwotę 21 585,92 zł tytułem nadpłaconych rat, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 102 kpc, z uwagi na zasadność głównej tezy powodów co do abuzywności postanowień umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości sanowania umów kredytów frankowych poprzez wyeliminowanie klauzul abuzywnych i zasądzenie nadpłaconych rat, zamiast stwierdzania nieważności całej umowy. Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w sprawach konsumenckich.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy. Sąd podkreśla, że każda sprawa jest indywidualna. Wartość orzeczenia może być ograniczona przez późniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące indeksacji i sposobu ustalania kursów walut, mogą być uznane za klauzule abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące indeksacji kredytu do franka szwajcarskiego i sposobu ustalania kursów kupna/sprzedaży waluty przez bank, które pozwalały bankowi na jednostronne kształtowanie wysokości raty, zostały uznane za abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne były nieuczciwe wobec konsumentów, ponieważ pozwalały bankowi na samodzielne kształtowanie wysokości raty i salda zadłużenia w sposób nieprzewidywalny dla kredytobiorcy, naruszając tym samym jego interesy.
Czy stwierdzenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej jest jedynym możliwym skutkiem uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest jedynym możliwym skutkiem. Umowa może zostać 'sanowana' poprzez wyeliminowanie niedozwolonych postanowień i dokonanie stosownego rozliczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zasadzie 'ratowania' wiążącego stosunku prawnego poprzez wyeliminowanie jedynie naruszających interes konsumenta postanowień, zamiast unieważniać całą umowę. Pozwoliło to na utrzymanie umowy w obrocie prawnym po usunięciu klauzul abuzywnych i dokonaniu rozliczenia nadpłaconych rat.
Czy po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych możliwe jest ustalenie oprocentowania kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych możliwe jest ustalenie oprocentowania kredytu, np. poprzez zastosowanie stawki LIBOR, która była już ustalona w umowie jako stawka bazowa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że eliminacja klauzuli indeksacyjnej nie musi prowadzić do zaniknięcia ryzyka kursowego w sposób uniemożliwiający ustalenie oprocentowania. Stawka LIBOR, stosowana w przypadku kredytów walutowych, może być nadal stosowana przy pominięciu niedozwolonych postanowień umownych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| B. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1(1)
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy obciążenie strony całością kosztów byłoby sprzeczne z zasadami słuszności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne umowy kredytu frankowego są abuzywne. • Możliwe jest sanowanie umowy poprzez wyeliminowanie klauzul abuzywnych i dokonanie rozliczenia. • Sąd nie powinien stwierdzać nieważności całej umowy, jeśli możliwe jest jej utrzymanie w obrocie prawnym po usunięciu wadliwych postanowień.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu nie zawiera klauzul abuzywnych. • Brak interesu prawnego powodów do wytoczenia powództwa. • Stwierdzenie nieważności umowy jest jedynym możliwym skutkiem uznania klauzul za abuzywne. • Eliminacja klauzuli indeksacyjnej jest niemożliwa bez zmiany charakteru umowy i prowadzi do zaniknięcia ryzyka kursowego.
Godne uwagi sformułowania
pozwanemu bankowi mogło samodzielnie kształtować wysokość raty kredytu, według nieskonkretyzowanych w umowie kryteriów • umowa zatem w zawartym przez strony kształcie była – w zakwestionowanym przez Sąd zakresie - umową nadmiernie ryzykowną i naruszającą w ten sposób interesy powodów • rozwiązanie takie jednak byłoby zbyt daleko idące • próba „ratowania” wiążącego strony stosunku prawnego przez wyeliminowanie postanowień umownych, naruszających interes konsumenta • nie jest zasadna teza, iż nie byłoby wówczas możliwości ustalenia oprocentowania kredytu.
Skład orzekający
Jan Sterczała
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości sanowania umów kredytów frankowych poprzez wyeliminowanie klauzul abuzywnych i zasądzenie nadpłaconych rat, zamiast stwierdzania nieważności całej umowy. Uzasadnienie stosowania art. 102 kpc w sprawach konsumenckich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy. Sąd podkreśla, że każda sprawa jest indywidualna. Wartość orzeczenia może być ograniczona przez późniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, a sąd przedstawia szczegółowe uzasadnienie swojej decyzji o 'sanowaniu' umowy, co jest cenne dla prawników i kredytobiorców.
“Kredyt frankowy: Sąd 'naprawił' umowę zamiast ją unieważnić i zasądził ponad 21 tys. zł zwrotu!”
Dane finansowe
WPS: 83 527,22 PLN
nadpłacone raty: 21 585,92 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.