XIV C 824/15

Sygn. akt XIV C 824/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2016 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Wydział Cywilny z siedzibą w P. w składzie: Przewodniczący SSO Jan Sterczała Protokolant prot. Małgorzata Gawrońska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 roku w P. sprawy w powództwa P. P. , S. P. , B. R. i I. S. przeciwko A. (...) o zapłatę 1. ustala, że powodowie P. P. , S. P. , B. R. i I. S. są współwłaścicielami, łącznie w udziale ½, w nieruchomości, na której usadowiony jest zespół dworsko – parkowy w W. o powierzchni 2,5073 ha, stanowiącej działkę nr (...) , która to działka została wyodrębniona z działki (...) , uprzednio wchodziła w skład (...) jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystej W. D. Rycerskie tom I wykaz L. 1, aktualnie objętej księgą wieczystą Kw. nr (...) Sądu Rejonowego w W. ; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 10 367 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/Sterczała XIV C 824/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 24 sierpnia 2015 r. (data wpływu), skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – A. (...) , powódka I. R. wniosła o ustalenie, że powódka oraz P. L. są współwłaścicielami w udziałach wynoszących po ½ w nieruchomości, na której posadowiony jest zespół dworsko – parkowy w W. o pow. 2,5073 ha, stanowiącej działkę (...) , która to działka została wyodrębniona z działki nr (...) , a uprzednio wchodziła w skład (...) , jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystej W. D. Rycerskie Tom I wykaz L.1, aktualnie objętej księgą wieczystą KW (...) , prowadzoną obecnie przez Sąd Rejonowy w W. oraz o odłączenie tej nieruchomości z księgi wieczystej KW nr (...) i o założenie dla niej nowej księgi wieczystej, a także o wpis w nowozałożonej księdze wieczystej. Wniesiono również o zawiadomienie P. L. o toczącym się postępowaniu albowiem jego udział w niniejszej sprawie w charakterze powoda jest konieczny. W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że ojciec powódki B. B. był wpisany do księgi wieczystej, jako właściciel majątku ziemskiego, dobra rycerskie W. położonego w W. gm. W. . Majątek ziemski został przejęty w całości na rzecz Skarbu Państwa w dniu 13 kwietnia 1945 r. Ostateczną decyzją z dnia 28 października 2013 r. Wojewoda (...) orzekł, iż nieruchomość, na której został posadowiony zespół dworsko – zamkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a zatem nieruchomość ta została przejęta niezgodnie z przepisami prawa. W treści decyzji stwierdzono też, że decyzja nie przesądza o prawie własności nieruchomości. Następcami prawnymi B. B. są powódka oraz P. L. . Zdaniem powódki, roszczenie powódki o ustalenie znajduje swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 189 kpc . Pismem procesowym z dnia 16 września 2015 r. powódka sprecyzowała żądanie podając, iż powódka w istocie nie żąda odłączenia nieruchomości z księgi wieczystej oraz założenia nowej księgi i o dokonanie wpisu do księgi. Pismem z dnia 22 października 2015 r. powódka zmodyfikowała żądanie, wnosząc ostatecznie o ustalenie, że powódka i P. L. są współwłaścicielami w udziałach po ½ każdy z nich w nieruchomości, na której posadowiony jest zespół dworsko – parkowy w W. o pow. 2,5073 ha, stanowiącej działkę (...) , która to działka została wyodrębniona z działki nr (...) , a uprzednio wchodziła w skład (...) , jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystej W. D. Rycerskie Tom I wykaz L.1, aktualnie objętej księgą wieczystą KW (...) , prowadzoną obecnie przez Sąd Rejonowy w W. . Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. Sąd zawiadomił o toczącym się procesie P. L. , celem wstąpienia do sprawy w charakterze powoda. Na zawiadomienie osoba ta nie zareagowała. Pismem z dnia 15 kwietnia 2016 r. pełnomocnik powódki zawiadomił Sąd, iż powódka zmarła, a jej następcami prawnym są B. R. , P. P. , S. P. i I. S. , na dowód czego przedłożono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 6 kwietnia 2016 r. Dołączono również pełnomocnictwa procesowe od następców prawnych zmarłej powódki. W odpowiedzi na pozew z dnia 25 kwietnia 2016 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany stwierdził między innymi, iż strona pozwana nie kwestionuje uprawnień właścicielskich powodów do przedmiotowej nieruchomości, jednak w ocenie strony pozwanej brak jest po stronie powodów interesu prawnego w wytoczeniu powództwa. Powodowie – zdaniem pozwanego – winni dochodzić ochrony swych praw podmiotowych w drodze procesu o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Strony podtrzymały swe stanowiska do zamknięcia rozprawy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : B. B. był właścicielem nieruchomości, położonej w W. , na terenie której został posadowiony zespół dworsko-parkowy o pow. 2,5073 ha, stanowiącej obecnie działkę nr (...) , objętej aktualnie księgą wieczystą nr (...) . Majątek ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa w dniu 13 kwietnia 1945 r., co znalazło wyraz w zaświadczeniu Starostwa Powiatowego w W. – Referatu (...) i reform Rolnych z dnia 31 marca 1948 r. Nieruchomość weszła w skład Państwowego Gospodarstwa Rolnego w N. . Decyzją Wojewody (...) z dnia 20 lipca 1992 r. PGR został zlikwidowany, a nieruchomość będąca przedmiotem niniejszej sprawy została przekazana w dniu 7.10.1992 r. przekazana w trwały zarząd A. (...) . W następstwie przekazania w księdze wieczystej nieruchomości, w dziale II, dokonany został wpis właściciela – Skarb Państwa – A. (...) (...) w P. Filia w P. (osoba prawna, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa). Wnioskiem z dnia 24 października 2011 r. I. R. , skierowanym do Wojewody (...) , wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości wchodzące w skład (...) , zapisane w księdze wieczystej W. D. Rycerskie Tom I, wykaz L.1 nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (sygn.. SN.IV-9. (...) -118/11). Decyzją z dnia 28 października 2013 r. Wojewoda (...) orzekł, iż nieruchomość, na której posadowiony jest zespół dworsko-parkowy w W. , stanowiąca nowoprojektowaną działkę, oznaczoną w projekcie podziału nieruchomości, jako działka nr (...) , o powierzchni 2,5073 ha, wyodrębniona z działki (...) , a uprzednio wchodzącą w skład (...) , jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystej W. D. Rycerskie Tom I wykaz L.1, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a pozostałe nieruchomości wchodzące w skład tego majątku ziemskiego podlegały pod działanie tego przepisu. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wojewoda (...) dokonał wykładni treści ostatecznej decyzji z dnia 28 października 2013 r. w ten sposób, iż działka oznaczona w projekcie podziału nieruchomości, stanowiącym załącznik do postanowienia, jako działka nr (...) , jest tożsama z działką nr (...) , o której mowa w decyzji z dnia 28/10/2013 r., natomiast działka nr (...) jest tożsama z działką nr (...) , o której mowa w decyzji. B. B. zmarł w roku 1982 r., jego następcami prawnymi byli : żona I. B. oraz córki A. B. , M. L. , I. R. . I. B. zmarła w roku 1999 – jej następcami prawnymi były : A. B. , M. L. i I. R. . A. B. zmarła w roku 2008 – jej następcami prawnymi były M. L. i I. R. . I. R. zmarła w 2015 r. – jej następcami prawnymi są B. R. , P. P. , S. P. i I. S. . M. L. zmarła w 2011 r. – jej następca prawnym jest P. L. . Powyższy stan faktyczny był między stronami procesu niesporny i wynikał on również z następujących dokumentów urzędowych, zgromadzonych w aktach sprawy : 1/ akt z księgi wieczystej - k. 9-13 2/ zaświadczenia z dnia 3 kwietnia 1948 r. – k. 14 3/ zaświadczenia z dnia 31 marca 1948 r. – k. 15 4/ decyzji z dnia 28.10.2013 r. – k. 16-28 5/ wykazu zmian gruntowych – k. 29 6/ księgi wieczystej KW (...) – k. 30-39 7/ postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – k. 41,42,43 8/ postanowienia z dnia 18.08.2015 r. – k. 51-54 9/ aktu poświadczenia dziedziczenia – k. 68-69 10/ decyzji Wójta Gminy W. z dnia 3 września 2015 r. – k. 79-80,81 11/ decyzji Wojewody (...) z dnia 20 lipca 1992 r. – k. 82 12/ protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 7.10.1992 r. – k. 83-93. Jak już była mowa wyżej, stan faktyczny był w niniejszej sprawie niesporny, wynikał on w oczywisty sposób zarówno z niespornych twierdzeń stron zawartych w pozwie oraz w odpowiedzi na pozew, jak i ze zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych, wyżej wymienionych. Dokumenty urzędowe nie były przez żadna ze stron kwestionowane, korzystały nadto z mocy przewidzianej w art. 244 § 1 kpc . Sąd zważył, co następuje : Powództwo okazało się uzasadnione. Godne podkreślenia w niniejszej sprawie jest to, iż prawo, którego ustalenia domagali się powodowie, nie było również przedmiotem sporu. W treści uzasadnienia na pozew strona pozwana nie kwestionowała tytułu własności powodów do określonej w pozwie nieruchomości. Podniesiono zarzuty innego rodzaju. Pomimo niesporności twierdzeń stron w zakresie prawa własności nieruchomości, z uwagi na charakter sprawy, Sąd dokonał badania konfrontacji twierdzeń stron (co do prawa własności przysługującego powodom), z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów potwierdziła zdaniem Sądu w pełni zasadność stanowisk stron. Bez wątpienia kluczowe znaczenie miały w sprawie dokumenty, z których wynika prawo własności B. B. do przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 września 1939 roku oraz bezprawność przejęcia nieruchomości – w zakresie działki określonej w pozwie. Bezprawność ta jednoznacznie wynika z treści Wojewody (...) z dnia 28.10.2013 r. Sąd treścią tejże decyzji był związany i nie ma potrzeby powtarzania jej uzasadnienia. Nie wzbudziło również wątpliwości następstwo prawne po B. B. , zarówno pierwotnej powódki oraz jej następców prawnych, którzy do sprawy wstąpili w trakcie postępowania. Podstawową kwestią w sprawie był problem interesu prawnego powodów w wytoczeniu powództwa o ustalenie, w szczególności strona pozwana stwierdziła, iż dla należytej ochrony praw powodów jest proces o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, względnie złożony w zwykłym trybie wniosek o wpis prawa własności. W ocenie Sądu, powodowie nie mogą w chwili obecnej dokonać wpisu prawa własności na podstawie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, skoro z treści decyzji wojewody z 2013 r. jednoznacznie wynika, ze decyzja ta nie przesądza o prawie własności następców prawych B. B. . Mając na względzie kognicję i zakres badania sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym ( art. 626 8 § 1 i 2 kpc ), należy wykluczyć możliwość dokonania przez powodów wpisu przysługującego im prawa własności, bez uzyskania stosownego orzeczenia sądu, stwierdzającego prawo własności powodów. Powodowie nie należą też do kręgu osób (decyzja Wojewody z dnia 28.10.2013 r. nie przesądza prawa własności, o czym wprost mowa w jej uzasadnieniu), wymienionych w art. 626 2 § 5 kpc , nie mogą więc skutecznie wystąpić z powództwem z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (uchwała SN z dnia 19.11.2004 r. III CZP 106/05 (OSNC poz. 160), powołana przez powoda). Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało uwzględnieniu, jednakże tylko w odniesieniu do współwłaścicieli, którzy wystąpili z powództwem w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie miało miejsce współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej, gdyż nie było przeszkód do ustalenia prawa własności powodów w przysługującym im łącznie udziale ½. Z braku poparcia powództwa przez P. L. , nie można było jednak dokonać ustalenia co do przysługującego jemu udziału we własności nieruchomości. W konsekwencji powództwo zostało uwzględnione w całości na podstawie art.189 kpc w zw. z art. 922 § 1 kc oraz art. 1035 i n. kc. Sąd uwzględnił powództwo uznając, iż powodom przysługuje udział łącznie w wysokości ½ (jako współwłaścicielom niepodzielonej masy spadkowej po powódce I. R. ), gdyż do akt sprawy nie złożono umowy lub orzeczenia dokonującego dział spadku po zmarłej powódce. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc . Strona pozwana proces przegrała, wobec czego zobowiązano ja do zwrotu poniesionych kosztów procesu przez powodów w łącznej kwocie 10 367 zł (koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 617 zł oraz opłata od pozwu 6 750 zł). Wysokość kosztów adwokackich określono na podstawie przepisów § ( § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz.U.2013.461). Dla celów ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego wzięto pod uwagę przepisy obowiązujące w chwili wniesienia pozwu. SSO Jan Sterczała