XIV C 39/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, syndyk masy upadłości K. S., domagał się uznania za bezskuteczną umowy darowizny dwóch nieruchomości zawartej przez upadłego z jego żoną, D. S. Argumentował, że czynność ta została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, gdyż K. S. był już wówczas niewypłacalny lub stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, a jego żona wiedziała o tym lub mogła się dowiedzieć. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo. Analiza stanu faktycznego wykazała, że w chwili zawarcia umowy darowizny nieruchomości były obciążone hipoteką znacznie przewyższającą ich wartość. Sąd uznał, że nawet gdyby darowizna nie została dokonana, wierzyciele nie zostaliby w pełni zaspokojeni, ponieważ z nieruchomości mógłby się zaspokoić jedynie wierzyciel hipoteczny. W związku z tym brak było wymaganego związku przyczynowego między darowizną a niewypłacalnością dłużnika w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi pauliańskiej. Sąd oddalił również domniemanie z art. 529 k.c. jako obalone. Rozstrzygając o kosztach, sąd zastosował art. 102 k.p.c., nie obciążając powoda kosztami z uwagi na nikłą aktywność pełnomocnika pozwanej i konieczność pokrycia ich z masy upadłości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek skargi pauliańskiej w kontekście darowizny nieruchomości obciążonych hipoteką, zwłaszcza w sprawach upadłościowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wartość nieruchomości jest niższa niż obciążenie hipoteczne, co wpływa na ocenę związku przyczynowego z niewypłacalnością.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny nieruchomości zawarta przez dłużnika (przedsiębiorcę) z jego żoną może zostać uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zostanie wykazany związek przyczynowy między darowizną a niewypłacalnością dłużnika lub jej pogłębieniem, a także świadomość dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku darowizny nieruchomości obciążonych hipoteką znacznie przewyższającą ich wartość, brak jest związku przyczynowego między darowizną a niewypłacalnością dłużnika, gdyż nawet bez darowizny wierzyciele nie zostaliby w pełni zaspokojeni. W takiej sytuacji domniemanie świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli jest obalone.
Czy w przypadku darowizny dokonanej przez dłużnika na rzecz osoby bliskiej (żony), która uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, stosuje się art. 527 k.c. czy art. 528 k.c. w kontekście skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stosuje się art. 528 k.c., co oznacza, że wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba trzecia nie wiedziała i nie mogła się dowiedzieć o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że skoro pozwana uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie na mocy umowy darowizny, to odpada przesłanka złej wiary osoby trzeciej (szósta przesłanka z art. 527 § 1 i 2 k.c.), co upraszcza dochodzenie roszczenia.
Jakie są przesłanki uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec masy upadłości na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Istnienie wierzytelności (masy upadłości), ważna czynność prawna z osobą trzecią, uzyskanie przez nią korzyści, spowodowanie pokrzywdzenia wierzycieli (niewypłacalność lub jej pogłębienie), świadomość dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli oraz zła wiara osoby trzeciej (chyba że czynność była nieodpłatna).
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo omówił przesłanki skargi pauliańskiej, wskazując, że w przypadku powództwa syndyka aktualne pozostają przesłanki dotyczące związku czynności z niewypłacalnością i świadomości dłużnika, a także, że upadłość sama w sobie potwierdza niewypłacalność.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| syndyk masy upadłości K. S. | inne | powód |
| D. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna skargi pauliańskiej; określa przesłanki uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela, gdy dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Definiuje czynność prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli jako czynność, wskutek której dłużnik stał się niewypłacalny lub stał się niewypłacalny w wyższym stopniu.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Modyfikuje przesłanki skargi pauliańskiej w przypadku czynności nieodpłatnej, zwalniając wierzyciela z obowiązku wykazywania złej wiary osoby trzeciej.
pr. upadł. art. 131
Prawo upadłościowe
Stanowi, że do zaskarżenia przez syndyka czynności prawnych upadłego dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o ochronie wierzyciela w przypadku niewypłacalności dłużnika (skarga pauliańska).
pr. upadł. art. 132 § § 1
Prawo upadłościowe
Ustanawia legitymację syndyka do wytoczenia powództwa o uznanie czynności prawnych upadłego za bezskuteczne.
pr. upadł. art. 132 § § 3
Prawo upadłościowe
Określa termin, po upływie którego wygasa uprawnienie syndyka do zaskarżenia czynności prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 888 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy darowizny jako umowy, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Okoliczności faktyczne przyznane przez stronę nie wymagają dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za przyznane fakty, jeśli strona nie wypowie się co do ich twierdzeń, a pozostają one w zgodzie z wynikami rozprawy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony zwrot kosztów procesu na rzecz przeciwnika, nawet jeśli strona przegrała sprawę, lub w inny sposób ukształtować wzajemne roszczenia stron o zwrot kosztów.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak związku przyczynowego między darowizną a niewypłacalnością dłużnika. • Wartość nieruchomości obciążonych hipoteką była niższa niż wysokość hipoteki, co uniemożliwiało zaspokojenie innych wierzycieli. • Darowizna była czynnością nieodpłatną, co upraszczało przesłanki skargi pauliańskiej, ale nie eliminowało konieczności wykazania związku z niewypłacalnością.
Odrzucone argumenty
Darowizna dokonana przez K. S. na rzecz żony D. S. była czynnością z pokrzywdzeniem wierzycieli. • K. S. działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. • D. S. wiedziała lub mogła się dowiedzieć o działaniu K. S. ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Godne uwagi sformułowania
między dokonaniem przez K. S. zaskarżonej darowizny a jego niewypłacalnością nie ma wymaganego związku przyczynowego • na dzień darowizny do spłacenia jego wierzycieli, których wierzytelności podlegają zaspokojeniu z masy upadłości, nie doszłoby także, gdyby darowane nieruchomości pozostały w jego majątku • w jego świadomości darowizna musiała się jawić jako obojętna dla możliwości zaspokojenia się z jej przedmiotu tak banku, jaki i innych niż bank wierzycieli
Skład orzekający
Marcin Garcia Fernandez
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek skargi pauliańskiej w kontekście darowizny nieruchomości obciążonych hipoteką, zwłaszcza w sprawach upadłościowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wartość nieruchomości jest niższa niż obciążenie hipoteczne, co wpływa na ocenę związku przyczynowego z niewypłacalnością.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak nawet w przypadku upadłości i darowizn, kluczowe jest udowodnienie związku przyczynowego między czynnością a niewypłacalnością, a nie tylko sam fakt darowizny na rzecz bliskiej osoby.
“Darowizna nieruchomości nie zawsze krzywdzi wierzycieli – kluczowy związek przyczynowy z niewypłacalnością.”
Sektor
motoryzacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.