XIV C 217/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie R.Ł. i B.Ł. zawarli w 2006 roku z Bankiem (...) S.A. umowę kredytu hipotecznego nr KH / (...) na kwotę 140.000 zł, indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF). Kredyt miał być spłacany w złotówkach, według kursu sprzedaży CHF z dnia płatności raty. Powodowie domagali się zwrotu kwoty 263.553,31 zł, twierdząc, że umowa jest nieważna z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych. Sąd Okręgowy w Pile, po analizie umowy i przepisów, uznał zarzuty powodów za zasadne. Stwierdzono, że klauzule dotyczące indeksacji kredytu do CHF oraz sposobu ustalania kursu waluty nie zostały indywidualnie uzgodnione, były niejednoznaczne i rażąco naruszały interesy konsumentów, kształtując prawa i obowiązki stron sprzecznie z dobrymi obyczajami. W szczególności, bank mógł samodzielnie kształtować wysokość raty i salda zadłużenia, co czyniło umowę nadmiernie ryzykowną dla powodów. W związku z uznaniem klauzul za abuzywne, sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził nieważność całej umowy kredytowej, gdyż jej dalsze wykonywanie po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień nie było możliwe bez zmiany jej charakteru. W konsekwencji, powodom przysługiwało roszczenie o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń na podstawie art. 405 i 410 k.c. Zarzut prawa zatrzymania podniesiony przez bank został uznany za bezzasadny, gdyż nie przystaje on do specyfiki umów kredytu i mógłby naruszać ochronę konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG. Sąd zasądził od banku na rzecz powodów łączną kwotę 263.553,31 zł, stanowiącą sumę wszystkich wpłat dokonanych przez powodów w wykonaniu nieważnej umowy, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 marca 2022 roku. Zasądzono również koszty procesu w wysokości 11.817 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych i sposobu ustalania kursu waluty, a także brak możliwości zastosowania prawa zatrzymania przez bank.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia umowy oraz regulaminu banku. Interpretacja przepisów o prawie zatrzymania może być rozwijana w dalszym orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawarta z konsumentem, zawierająca klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji i sposobu ustalania kursu waluty, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej może zostać uznana za nieważną, jeśli zawiera klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu indeksacji i sposobu ustalania kursu waluty, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, są niejednoznaczne i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego, które nie były indywidualnie uzgodnione, były niejednoznaczne i pozwalały bankowi na jednostronne kształtowanie wysokości raty oraz salda zadłużenia, są abuzywne. W związku z tym, że usunięcie tych klauzul zmienia charakter umowy i czyni jej dalsze wykonywanie niemożliwym, cała umowa została uznana za nieważną.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut prawa zatrzymania w przypadku nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może skutecznie podnieść zarzutu prawa zatrzymania w przypadku nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, gdyż instytucja ta nie przystaje do specyfiki umów kredytu i mogłaby naruszać ochronę konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że prawo zatrzymania nie jest odpowiednie w przypadku umów kredytu, gdzie mamy do czynienia ze świadczeniami jednorodzajowymi. Ponadto, jego zastosowanie mogłoby pozbawić konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie od momentu wezwania do zapłaty, co stałoby w sprzeczności z celem dyrektywy 93/13/EWG.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| B. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepis art. 405 stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli świadczenie jest wymagalne, a termin jego spełnienia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania powstaje m.in. w przypadku nieważności umowy wzajemnej, kiedy to każda ze stron zobowiązana jest do zwrotu otrzymanego świadczenia drugiej.
k.c. art. 98 § 1
Kodeks cywilny
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zobowiązuje się do zwrotu przez kredytobiorcę wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonej proporcji i w określonych terminach spłaty.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu hipotecznego zawierała klauzule abuzywne dotyczące indeksacji do CHF i sposobu ustalania kursu waluty. • Niedozwolone postanowienia umowne nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszają interesy konsumentów. • Uznanie klauzul za abuzywne skutkuje nieważnością całej umowy, gdyż jej dalsze wykonywanie jest niemożliwe. • Bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania w przypadku nieważności umowy kredytu.
Odrzucone argumenty
Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu od powodów. • Zarzut prawa zatrzymania podniesiony przez bank.
Godne uwagi sformułowania
klauzule dotyczące indeksacji kwoty kredytu do waluty franka szwajcarskiego, skutkujących nieważnością umowy • mechanizm indeksacji określający główne świadczenie powodów nie został określony w przedmiotowej umowie w sposób jednoznaczny • postanowienia te dawały Bankowi nieuzasadnioną swobodę w jednostronnym określaniu rzeczywistego rozmiaru zobowiązania własnego w zakresie wypłaty kredytu i zobowiązania kredytobiorcy w zakresie spłaty rat kredytu • usunięcie z przedmiotowej umowy kwestionowanych w pozwie klauzul umownych jako abuzywnych skutkuje nieważnością całej umowy, bowiem nie jest możliwe wykonywanie umowy w kształcie pozbawionym zakwestionowanych klauzul • Bezzasadny był podniesiony przez pozwanego zarzut zatrzymania.
Skład orzekający
Jacek Grudziński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul indeksacyjnych i sposobu ustalania kursu waluty, a także brak możliwości zastosowania prawa zatrzymania przez bank."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia umowy oraz regulaminu banku. Interpretacja przepisów o prawie zatrzymania może być rozwijana w dalszym orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Rozstrzygnięcie o nieważności umowy i zwrocie świadczeń jest istotne praktycznie.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank musi zwrócić ponad 260 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 263 553,31 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 263 553,31 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.