XIII Ga 365/24

Sygn. akt XIII Ga 365/24 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 lutego 2024 r. wydanym w sprawie XIII GC 818/23 Sąd Rejonowy dla Łodzi  Śródmieścia w Łodzi  w sprawie z powództwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. przeciwko pozwanym K. N. , M. P. i A. N.  wspólnikom spółki cywilnej (...) K. N. , M. P. , A. N. w P. o zapłatę kwoty 6.650,89 zł  oddalił powództwo (punkt 1. wyroku) oraz zasądził od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz K. N. , M. P. i A. N.  tytułem kosztów procesu  kwotę 1.817,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji  w całości  zostało zaskarżone przez powoda (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. . Strona powodowa zarzuciła rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a.) art. 458 5 § 4 kpc poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków w zakresie zgłoszonym we wniosku dowodowym z dnia 21 grudnia 2023 r. w sytuacji gdy potrzeba ich powołania wynikła na skutek przeprowadzonych na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. oględzin bluz; b.) art. 235 2 § 1 pkt 1 w zw. z art. 458 5 § 1 kpc poprzez pominięcie dowodów z dokumentów pomimo ich powołania w pozwie; 2. naruszenie prawa materialnego  art. 6 kc w zw. z art. 471 kc poprzez błędne uznanie, że powód nie wykazał, iż pozwani dopuścili się nienależytego wykonania zobowiązania. Podnosząc wskazane wyżej uchybienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwani K. N. , M. P. i A. N.  wspólnicy spółki cywilnej (...) K. N. , M. P. , A. N. w P. wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanych kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja strony powodowej okazała się częściowo zasadna co skutkowało  w oparciu o przepis art. 386 § 1 kpc  zmianą zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych strony powodowej w pierwszej kolejności należało ocenić zasadność twierdzeń (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. dotyczących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, gdyż wnioski w tym zakresie – ze swej istoty – determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych (dotyczących naruszenia norm materialnoprawnych) – bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne (będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego) oraz właściwie przeprowadzona (w granicach statuowanych treścią przepisu art. 233 § 1 kpc ) ocena dowodów wyznaczają podstawę weryfikacji prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego. Za słuszne ocenić należało zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania  art. 458 ( 5 ) § 4 kpc  i pominięcie dowodu z zeznań świadków wskazanych we wniosku dowodowym strony powodowej zawartym w piśmie procesowym jej pełnomocnika opatrzonym datą 21 grudnia 2023 r. na określone tam okoliczności. Zważywszy fakt, iż strona powodowa wnioskowała o przesłuchanie I. F. i M. H. na okoliczności dotyczące tożsamości wadliwych bluz jakie zostały okazane na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r. z tymi, które strona powodowa miała otrzymać od pozwanych po wykonaniu przez nich zamówienia – nie sposób jest przyjmować jakoby zgłoszenie tego wniosku (w sytuacji, w której strona powodowa powzięła wiadomość o kwestionowaniu okazanych bluz przez pozwanych dopiero na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r. bo przecież nie mogła uzyskać tych informacji wcześniej, tj. przed okazaniem bluz) miało być spóźnione. W tych okolicznościach oczywistym pozostaje zarówno to, iż powołanie tego wniosku dowodowego wcześniej nie było możliwe jak i to, że potrzeba powołania tego dowodu wynikła później  po przeprowadzeniu dowodu z oględzin bluz na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r. Zważywszy te okoliczności  w powiązaniu z faktem, iż strona powodowa zgłosiła wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań I. F. i M. H. w terminie statuowanym treścią przepisu art. 458 ( 5 ) § 4 zd. 2 kpc (dwutygodniowym od zaistnienia potrzeby jego powołania)  zasadnym było, czego (błędnie) nie uczynił Sąd Rejonowy, przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób w postępowaniu odwoławczym. Rację ma również strona skarżąca w zakresie w jakim zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 235 2 § 1 pkt 1 kpc w zw. z art. 458 5 § 1 kpc poprzez pominięcie dowodu z dokumentów stanowiących umowy o pracę (czy też inne kontrakty związane z zatrudnieniem) poszczególnych osób zaangażowanych w segregację bluz na okoliczność wysokości wynagrodzenia tych podmiotów. Przepis art. 458 5 § 1 kpc nakłada na powoda inicjującego proces w sprawie gospodarczej obowiązek zgłoszenia (powołania  jak stanowi jego treść) wszystkich twierdzeń i dowodów w pozwie. Odwołując się w tym zakresie do orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyroku z dnia 3 października 2008 r., I CSK 62/08, Lex nr 470020) na gruncie (zbliżonego w swej treści do brzmienia przepisu art. 458 5 kpc ) poprzednio obowiązującego przepisu art. 479 12 kpc  stwierdzić trzeba iż wyrażenie „powołanie” (czy też  tak jak to miało miejsce na gruncie przepisu art. 479 12 kpc – „podanie”) nie jest tożsame znaczeniowo z wyrażeniem „dołączyć” czy też „przedstawić”. Tym samym na podstawie przepisu art. 458 5 kpc powód już w pozwie powinien zgłosić wszystkie (możliwe na tę chwilę do powołania) wnioski dowodowe, w tym także z dokumentów, co jednak nie oznacza obowiązku ich dołączenia do pisma procesowego inicjującego proces sądowy. Mając na względzie tę okoliczność iż (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. w treści pozwu powołał dowody z dokumentów na okoliczność wysokości wynagrodzenia poszczególnych osób wykonujących segregację bluz, ich pominięcie przez Sąd Rejonowy  w świetle wskazanych rozważań  nie było właściwe co skutkować musiało przez Sąd odwoławczy uwzględnienie tego wniosku dowodowego strony powodowej. Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania skutkowały także naruszeniem przez Sąd Rejonowy przepisów o materialnoprawnym charakterze co doprowadziło ten Sąd do nieuzasadnionego wniosku jakoby powód nie wykazał iż pozwani dopuścili się nienależytego wykonania zobowiązania. Treść zeznań osób przesłuchanych przez Sąd odwoławczy  M. H. i I. F.  nie pozwala mieć wątpliwości co do tego, iż bluzy jakie były okazane na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r., były tymi, które haftowali pozwani. Z treści twierdzeń tych osób wynika, iż  zważywszy fakt, że kartony oklejone były etykietą z numerem zlecenia zaś magazyn (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. co do zasady nie przechowuje materiałów gotowych z haftem zaś wyjątkiem były (z uwagi na nieprawidłowe wykonanie usługi) bluzy jakie strona powodowa otrzymała od pozwanych  wykluczona była możliwość jakiejkolwiek pomyłki. Przyjęcie, iż bluzy jakie zostały przedstawione na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r. były tymi, które wcześniej stanowiły przedmiot haftowania przez K. N. , M. P. i A. N. implikuje wniosek o nieprawidłowym wykonaniu robót przez pozwanych. Trudno o inny wniosek w sytuacji kiedy jedna z osób pozwanych  M. P.  wadliwość tę przyznała, wskazując iż „ja bym nie wypuściła takiego towaru ze względu na renomę firmy”. W świetle wskazanych wyżej względów  wobec faktu, że pozwani nie zdołali obalić (wynikającego z przepisu art. 471 kc ) domniemania ich winy w niewłaściwym wykonaniu zobowiązania  żądanie (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W.  co do samej zasady  zasługiwało na uwzględnienie. K. N. , M. P. i A. N. nie wykazali bowiem tego, iż niewłaściwe wykonanie przez nich zobowiązania (usługi haftu) było następstwem okoliczności, za które nie ponoszą odpowiedzialności. Podnieść trzeba, że  zważywszy fakt, iż strona pozwana powoływała się na wadliwość bluz jakie zostały jej dostarczone do haftowania czy też na nieprawidłowości związane z programem komputerowym jaki został jej przekazany przez powoda dla realizacji zlecenia jako przyczyny niewłaściwego wykonania przez nią zobowiązania  wykazanie tych okoliczności wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, którego pozwani jednak w ogóle nie zaoferowali. Odnosząc się do żądania (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. w zakresie jego wysokości (powód domagał się od pozwanych zapłaty łącznej kwoty 6.650,89 zł), podnieść należy iż obejmowało ono zarówno odszkodowanie odpowiadające wartości uszkodzonych 41. sztuk bluz, które  z uwagi na niewłaściwe wykonanie usługi przez powodów  nie nadawały się do dalszego wykorzystania (w łącznej wysokości 1.785,96 zł) jak i odszkodowanie, na które miały składać się koszty pracy osób jakie miały być zaangażowane w proces przesortowania zleceń (w łącznym rozmiarze 4.864,93 zł). Mając na względzie stanowisko strony pozwanej jakie zostało zaprezentowane na terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2023 r. (pełnomocnik pozwanych oświadczył wówczas  odmiennie aniżeli pierwotnie wskazywała strona pozwana, chociażby w sprzeciwie od nakazu zapłaty  iż nie kwestionuje wartości bluz), przyjąć należało iż K. N. , M. P. i A. N. nie podważali  w zakresie jego wysokości  tej części żądania strony powodowej ( art. 229 kpc ). Odmiennie natomiast przedstawia się kwestia słuszności żądania strony powodowej  w zakresie jego wysokości  gdy chodzi o roszczenie o naprawienie uszczerbku obejmującego koszty pracy osób uczestniczących w procesie przesortowania zleceń (kwota 4.864,93 zł). Wobec kwestionowania przez pozwanych słuszności tego żądania (w tym również w części dotyczącej jego rozmiarów), powinnością (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. ( art. 6 kc ) było wykazanie jego zasadności. Tymczasem powód nie sprostał tej powinności. W realiach niniejszej sprawy samo przedstawienie zestawienia kosztów pracy osób dokonujących segregacji bluz z odwołaniem się do wysokości ich miesięcznego wynagrodzenia (gdy chodzi o osoby zatrudnione przez powoda na podstawie umowy o pracę) oraz wskazanie tych kosztów w odniesieniu do pozostałych osób wykonujących te czynności ( O. K. i V. Y. ) z odwołaniem się do umowy jaką powód zawarł w dniu 1 stycznia 2021 r. z (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. nie mogło być wystarczające dla wykazania słuszności żądania zapłaty od pozwanych kwoty 4.864,93 zł. (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. nie wykazał bowiem tego iż jego pracownicy (wszak zatrudnieni w oparciu o umowy o pracę) oraz O. K. i V. Y. w czasie poświęconym na segregację bluz wykonywaliby inne czynności i  co wydaje się najistotniejsze  wskutek zaniechania realizacji innych prac (z powodu konieczności segregacji bluz) strona powodowa doznała uszczerbku. Zważyć bowiem należy, iż  przynajmniej gdy chodzi o osoby zatrudnione przez (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na podstawie umów o pracę  powód był zobowiązany wypłacić miesięczne wynagrodzenie w wysokościach wynikających z kontraktów zawartych z tymi osobami. Niezależnie od tego podnieść trzeba iż w żaden sposób nie zostało udowodnione jakoby czas pracy wykazany w zestawieniu (determinujący wysokość uszczerbku) był niezbędny dla dokonania czynności przesortowania bluz. Dane dotyczące czasu pracy jakie zostały określone w tym zestawieniu w żaden sposób nie pokrywają się z  różnymi zresztą w tym zakresie  zeznaniami świadków ( N. S. , K. F. i N. M. ). Wiarygodnym dowodem (bo potwierdzającym niezbędny czas robót związanych z przesortowaniem zleceń) byłaby opinia biegłego, jednakże wniosek w tym zakresie nie został zgłoszony przez stronę powodową w związku z czym konsekwencje zaniechania przeprowadzenia tego dowodu muszą obciążać stronę powodową. W świetle wszystkich wskazanych wyżej okoliczności, żądanie powoda zasługiwało na uwzględnienie w zakresie kwoty 1.785,96 zł. Zważywszy fakt, iż (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W.  pismem z dnia 28 października 2022 r.  wezwał pozwanych między innymi do zapłaty kwoty 1.785,96 zł (odpowiadającej równowartości zniszczonych bluz) wyznaczając K. N. , M. P. i A. N. termin 14 listopada 2022 r. na uregulowanie tej należności (treść pisma pozwanych z dnia 2 listopada 2022 r. potwierdza iż co najmniej w ostatnio wskazanej dacie otrzymali oni wezwanie z dnia 28 października 2022 r.), strona pozwana od dnia 15 listopada 2022 r. pozostaje w opóźnieniu w zapłacie uwzględnionej części żądania pozwu, co z kolei  w oparciu o przepis art. 359 § 1 kc w zw. z art. 481 § 1 kc  uzasadnia obciążenie pozwanych powinnością zapłaty odsetek od kwoty 1.785,96 zł za okres od dnia 15 listopada 2022 r. do dnia zapłaty; wysokość tych należności ubocznych została określona  zgodnie z żądaniem pozwu  na poziomie ustawowych odsetek za opóźnienie (art., 481 § 2 kc ). Podane wyżej okoliczności prowadzą  w oparciu o przepis art. 386 § 1 kpc  do zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia żądania powoda w zakresie kwoty 1.785,96 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 listopada 2022 r. do dnia zapłaty. W odniesieniu do pozostałego zakresu żądania (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. , wniesiony przez niego środek odwoławczy nie mógł odnieść zamierzonego przez powoda skutku, co – na podstawie przepisu art. 385 kpc  prowadzi do oddalenia apelacji. Zmiana rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji poprzez częściowe uwzględnienie żądania (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. wymusiła korektę postanowienia tego Sądu o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego. O kosztach tego postępowania orzeczono przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia ( art. 100 zd. 1 kpc ). Zważywszy fakt, iż powód w niniejszej sprawie domagał się zapłaty kwoty 6.650,89 zł zaś ostatecznie utrzymał się w swym żądaniu co do kwoty 1.785,96 zł, stwierdzić należy, że (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. wygrał sprawę w 26,85 % (1.785,96 zł : 6.650,89 zł = 26,85 %), co z kolei implikuje wniosek stosownie do którego strona powodowa powinna ponieść koszty tego procesu w 73,15 % (100,00 % - 26,85 % = 73,15 %). Należności z tytułu kosztów postępowania jakie były wydatkowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. obejmowały: opłatę od pozwu (jej wysokość – w kwocie 400,00 zł – została określona na podstawie przepisów art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 959 z późn. zm.), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (w wysokości 17,00 zł – ustalonej w oparciu o przepis art. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2111 z późn. zm.) w zw. z pkt IV załącznika do tej ustawy – Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda (w wysokości 1.800,00 zł – określonej w oparciu o przepis § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.); łączne koszty niniejszego postępowania jakie były wydatkowane przez powoda zamknęły się kwotą 2.217,00 zł (400,00 zł + 17,00 zł + 1.800,00 zł). Z kolei koszty postępowania jakie były wydatkowane przez pozwanych K. N. , M. P. i A. N.  wspólników spółki cywilnej (...) K. N. , M. P. , A. N. w P. (w łącznej wysokości 1.817,00 zł) obejmowały – ustalone w oparciu o te same podstawy prawne co w odniesieniu do analogicznych wydatków (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. – opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (w wysokości 17,00 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych w wysokości 1.800,00 zł. Łączne koszty postępowania przed Sądem pierwszej instancji zamknęły się więc kwotą 4.034,00 zł (2.217,00 zł + 1.817,00 zł). Uwzględniając wynik postępowania pierwszoinstancyjnego (przegrana powoda w 73,15 %) oraz kwoty jakie dotychczas zostały poniesione przez strony tego postępowania, w ostatecznym rozrachunku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. zobowiązany jest zwrócić przeciwnikom procesowym należność w wysokości 733,87 zł (4.034,00 zł x 73,15 % = 2.950,87 zł; 2.950,87 zł – 2.217,00 zł = 733,87 zł). O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie przepisu art. 100 zd. 1 kpc przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia. Mając na względzie fakt, iż apelacja (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. została uwzględniona w zakresie kwoty 1.785,86 zł co – wobec wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej 6.650,89 zł – uzasadnia wniosek, stosownie do którego strona powodowa wygrała postępowanie odwoławcze w zakresie 26,85 % (1.785,86 zł : 6.650,89 zł). Koszty postępowania przed Sądem drugiej instancji jakie zostały poniesione przez stronę powodową obejmowały opłatę od apelacji (w kwocie 400,00 zł  ustalonej w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. (w wysokości 900,00 zł – określonej na podstawie przepisu § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Z kolei koszty postępowania odwoławczego jakie zostały poniesione przez K. N. , M. P. i A. N.  wspólników spółki cywilnej (...) K. N. , M. P. , A. N. w P. obejmowały wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony pozwanej w wysokości 900,00 zł (określonej na podstawie przepisu § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Ponieważ suma kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji zamyka się kwotą 2.200,00 zł (1.300,00 zł + 900,00 zł) zaś pozwani (wygrywający postępowanie przed Sądem odwoławczym w 73,15 %) ponieśli koszty w wysokości 900,00 zł, w ostatecznym rozrachunku (...) z ograniczoną odpowiedzialnością we W. zobowiązany jest zwrócić pozwanym – tytułem kosztów w postępowaniu odwoławczym – należność w wysokości 309,30 zł 2.200,00 zł x 73,15 % = 1.609,30 zł; 1.609,30 zł – 1.300,00 zł = 309,30 zł). Powoda – zobowiązanego do zwrotu stronie pozwanej należności z tytułu kosztów postępowania  obciąża również (mająca swe oparcie w przepisie art. 98 § 1 1 kpc ) powinność płatności ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej kwoty z tego tytułu za okres od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty. Z/ odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda za pośrednictwem PI 23.10.2024 r.