XIII Ca 164/14

Sygn. akt XIII Ca 164/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu – Wydział XIII Cywilny Rodzinny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Kotuła Sędziowie: SSO Teresa Znaińska SSR Joanna Placety Protokolant: Magdalena Maślanka po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa małoletniego J. M. działającego przez przedstawicielkę ustawową A. M. przeciwko P. M. o alimenty na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt III RC 449/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I, II, III i IV w ten sposób, że alimenty zasądzone punktem I podwyższa do kwoty 1100 zł (jeden tysiąc sto zł) miesięcznie, nie zmieniając pozostałych postanowień tego punktu, zaś koszty procesu zasądzone punktem III określa na kwotę 1656 zł, a opłatę sądową ustaloną punktem IV podwyższa do kwoty 660 zł, II. oddala apelację w pozostałej części, III. koszty procesu poniesione przez strony w postępowaniu odwoławczym wzajemnie znosi. Sygn. akt XIII Ca 164/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28.01.2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu: w pkt I. zasądził alimenty od pozwanego P. M. na rzecz małoletniego powoda J. M. w wysokości po 900,00 (dziewięćset) złotych miesięcznie płatnych do rąk matki małoletniego powoda A. M. do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w terminie płatności poszczególnej raty począwszy od dnia 06 maja 2013 roku; w pkt II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w pkt III. zasądził od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kwotę 1.344,00 zł (jeden tysiąc trzysta czterdzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; w pkt IV. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 540,00 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem należnej opłaty sądowej, w pozostałym zakresie odstąpił od obciążania małoletniego powoda kosztami postępowania w sprawie; w pkt V. wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Rejonowy wydał ustalając m.in. następujący stan faktyczny – Małoletni J. M. ur. (...) pochodzi z nieformalnego związku (...) . Do dnia 2 stycznia 2012 roku strony zamieszkiwały wspólnie. Obecnie małoletni J. liczy 4 lata. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. W okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym był rehabilitowany z powodu niskiego napięcia mięśni. Choruje na alergię pokarmową – jest na diecie bezglutenowej i bezmlecznej. Ponadto jest diagnozowany w kierunku celiakii. W związku z tym wymaga częstych konsultacji laryngologicznych, gastrologicznych, urologicznych i alergologicznych. Aktualnie w/w objawy alergii zmniejszyły się Małoletni pozostaje pod kontrolą (...) Centrum Laryngologii z powodu przerostu migdałka gardłowego. Małoletni jest leczony ortopedycznie, alergologicznie. Choruje na alergię skórną i wymaga stosowania emolientów. Jest pod opieką pediatry L. B. . Koszt jednej wizyty wynosi 120,00 -150,00 zł. Małoletni uczęszcza na basen z uwagi na skrzywienie kręgosłupa (koszt 120,00 zł miesięcznie). Małoletni mieszka z matką i jej rodzicami w domu jednorodzinnym, którego koszty utrzymania ponoszą dziadkowie (1.600,00 zł miesięcznie). Ponadto dziadkowie powoda partycypują w kosztach utrzymania małoletniego kwotą około 1.200,00 zł miesięcznie. Małoletni powód J. uczęszcza do prywatnego przedszkola, którego miesięczny koszt wynosi 865,00 zł. W roku 2013/2014 małoletni został zakwalifikowany do państwowego Przedszkola nr (...) , ale matka małoletniego nie podpisała umowy o świadczeniu usług dla dziecka. W w/w przedszkolu (...) godzin pobytu dziecka (lat 3-4) oraz 8 godzin dzieci 5 – letnich jest bezpłatne. Przedszkole honoruje zaświadczenia od lekarza alergologa, stosuje diety każdego rodzaju. Sąd Rejonowy nadto ustalił, że : Matka małoletniego powoda zatrudniona jest w Centrum (...) za wynagrodzeniem 1.863,36 zł netto miesięcznie. W kwietniu 2012 r. A. M. kupiła lokal mieszkalny (74m 2 ) , który jest w tzw. stanie surowym. Pozwany P. M. liczy 37 lat, z zawodu jest informatykiem. Jest zatrudniony w firmie (...) Sp. z o.o. z wynagrodzeniem w wysokości około 4.000,00 zł netto miesięcznie. Posiada samochód służbowy i korzysta z niego do celów prywatnych z limitem kilometrów. Ponosi koszty paliwa. P. M. posiadał nieruchomość lokalową – mieszkanie w C. o powierzchni 49,28 m2, które w dniu 21 lutego 2013 r. sprzedał za kwotę 119.000,00 zł. Obecnie zamieszkuje w mieszkaniu typu M3 (kupionym na kredyt), którego miesięczne koszty utrzymania wynoszą 500 zł. Ponadto pozwany ponosi koszty kredytu mieszkaniowego płatnego w ratach 1.500,00 zł miesięcznie oraz koszty utrzymania samochodu w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Na wyżywienie przeznacza kwotę 1.000,00 zł miesięcznie. Odzieży obecnie nie kupuje. P. M. był leczony neurologicznie w związku z wypadkiem samochodowym, któremu uległ w dniu 24 czerwca 2013 roku. W wyniku w/w wypadku doznał urazu kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego oraz urazu głowy z utratą przytomności. U pozwanego rozpoznano także zwichnięcie, skręcenie i naderwanie stawów oraz wiązadeł na poziomie szyi – stan po urazie komunikacyjnym, a także stwierdzono uraz kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Zalecono w/w oszczędny tryb życia, noszenie kołnierza szyjnego ortopedycznego, ograniczenie chodzenia do minimum, zakaz dźwigania, niesterydowe leki przeciwzapalne oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną. Ponadto pozwany został skierowany na kinezynoterapię. Pozwany chorował na dyskopatię pourazową. Miał zalecone kontynuację fizykoterapii kręgosłupa lędźwiowego szyjnego, laser na staw kolanowy oraz unikanie pozostawania w pozycji siedzącej przez okres powyżej 2-3 godzin. P. M. z tytułu wypadku otrzymał odszkodowanie w wysokości 6.300,00 zł. Obecnie pozwany jest pod kontrolą ortopedy – koszt jednej wizyty i rehabilitacji wynosi 100,00 -120,00 zł. Koszt jednego zabiegu wynosi 25,00 zł, pozwany powinien odbyć ich 10. Ponadto pozwany choruje na astmę i jest alergikiem. Miesięczny koszt leczenia w/w w tym zakresie wynosi 50,00 zł. Koszty leczenia w/w obrażeń pozwany poniósł w wysokości ok. 1000 zł. Pozwany przekazywał na rzecz małoletniego powoda kwotę 1.000,00 zł miesięcznie. Od czerwca 2013 r. płacił na utrzymanie małoletniego 500,00 zł miesięcznie, kontaktuje się z synem w soboty w godzinach od 10.00 do 15.00. Pozwany pomaga swoim rodzicom finansowo, przekazując im kwotę 500,00 - 1.000,00 zł miesięcznie. Matka pozwanego otrzymuje emeryturę w wysokości 1200 zł miesięcznie , ojciec pozwanego otrzymuje zasiłek w wysokości 830 zł miesięcznie. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy dokonując wykładni art. 133§1 kro oraz art. 135§1 kro uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie w części tj. co do kwoty 900 zł miesięcznie. Sąd Rejonowy ocenił, że usprawiedliwione koszty utrzymania i wychowania małoletniego powoda wynoszą 1500 – 1600 zł miesięcznie przy uwzględnieniu wieku małoletniego i jego stanu zdrowia. Sąd Rejonowy ocenił, że matka małoletniego powoda zawyżyła znacznie wydatki na małoletniego powoda niezasadnie umieszczając małoletniego syna w prywatnym, kosztownym przedszkolu oraz opłacając prywatne usługi lekarskie i laboratoryjne, zamiast – biorąc pod uwagę sytuację finansową swoją oraz pozwanego - korzystać z opieki lekarskiej w ramach NFZ. Sąd Rejonowy uznał, że jedynie w nagłych przypadkach uzasadnione jest korzystanie z prywatnych wizyt lekarskich. Sąd Rejonowy stwierdził, że analiza dokumentacji związanej z badaniami powoda wskazuje, iż były przeprowadzone przez matkę dziecka w ramach szeroko rozumianej profilaktyki. Sąd Rejonowy ocenił też ,że koszty wyżywienia powoda zostały znacznie zawyżone i przekraczają zakres usprawiedliwionych potrzeb małoletniego. Sąd Rejonowy zauważały też, że matka małoletniego powoda dysponuje lokalem mieszkalnym, który nie jest w żaden sposób wykorzystywany natomiast generuje koszty związane z jego utrzymaniem. Wynajęcie zaś lokalu przez matę powoda może przynieść dodatkowy dochód. Sąd Rejonowy wskazał, że powód wraz z matką nie partycypuje w kosztach mieszkania, tymczasem pozwany ponosi koszty utrzymania lokalu, który zajmuje i ponosi koszty swego leczenia. W związku ze swoimi schorzeniami pozwany nie może podjąć żadnej dodatkowej pracy. Sąd Rejonowy zauważył też ,że pozwany kupuje małoletniemu odzież , zabiera go w soboty do siebie lub do swoich rodziców. Zdaniem Sądu Rejonowego zasądzona kwota 900 zł miesięcznie jest zasadna w świetle przesłanek art. 135 kro . Orzekając o kosztach procesu na podstawie ar. 100 kpc oraz art. 102 kpc Sąd Rejonowy uznał, że strona powodowa utrzymała się w swoim roszczeniu w 56 %. Apelację od powyższego wyroku złożył imieniem strony powodowej jej pełnomocnik zaskarżając wyrok w części, zarzucając orzeczeniu naruszenie prawa procesowego a to art. 328 § 1 kpc w zw. z art. 233 § 1 kpc przez: - dowolną ocenę zebranego materiału w sprawie a to: błędnym ustaleniom, iż koszt utrzymania małoletniego J. kształtuje się na poziomie 1500 – 1600 zł miesięcznie, podczas gdy analiza materiału prowadzi do wniosku, że koszt ten wynosi ponad 3500 zł w tym koszt wyżywienia małoletniego kształtuje się na poziomie 1200 -1500 zł miesięcznie (nie zaś jak ustalił Sąd - w wysokości 800 – 900 zł) z uwagi na koszty diety bezglutenowej, bezmlecznej, bezjajecznej i bezskrobiowej, - błędnym ustaleniu Sądu, iż koszty utrzymania małoletniego J. , zawierać jedynie powinny koszty wyżywienia małoletniego, koszty odzieży, środków higienicznych, materiałów edukacyjnych i części opłat za mieszkanie, podczas gdy z analizy zebranego materiału wynika, że na koszty utrzymania dziecka winny ponadto składać się koszty badań diagnostycznych w związku ze zdiagnozowaną u dziecka alergią pokarmową tylu III IgG zależną, przeprowadzanych 2 razy do roku, które wyniosły w 2013r. ponad 2400 zł (luty 2013r. – 1520 zł i październik 2013r. – 898 zł), - pominięciu w treści uzasadnienia, mimo prawidłowego przyjęcia w ustalonym stanie faktycznym, okoliczności, iż pozwany do czerwca 2013r. płacił matce dziecka alimenty w wysokości po 1000 zł miesięcznie, przy jednoczesnym pominięciu także ustalenia, iż pozwany alimentował swoich rodziców w 2013r. kwotą po 1000 zł miesięcznie, - pominięciu w treści uzasadnienia wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd oddalił wnioski dowodowe – mimo zgłoszonego w trybie art. 162 kpc zastrzeżenia – w zakresie dalszych faktur za koszty związane z utrzymaniem małoletniego, Pominięcie w treści uzasadnienia przyczyn, dla których Sąd odmówił dowodu z opinii biegłych – mimo zgłoszenia a trybie art. 162 kpc zastrzeżenia – przy jednoczesnym wskazaniu w treści uzasadnienia Sąd ustalił – nie mając ku temu żadnych dowodów, że kontakty matki dziecka z lekarzami są niepotrzebne i jak wyraził się Sąd w uzasadnieniu winna ona ,, nie przesadzać w przeprowadzaniu badań dziecka i czynić jedynie te, które są zlecone przez konkretnego lekarza”, mimo , że wszystkie badania są zlecone przez konkretnego lekarza, - poczynienie ustaleń faktycznych co do stanu zdrowia po wypadku pozwanego i kosztów jego leczenia, przy jednoczesnym wytknięciu matce powoda, iż winna ona korzysta z opieki lekarskiej w ramach NFZ, mimo, że do kosztów leczenia pozwanego Sąd wliczył koszty jego prywatnej opieki lekarskiej, - ustalenie, iż wpływ na orzeczenie ma fakt posiadania przez matkę dziecka mieszkania w stanie deweloperskim, mimo, że jak wskazała A. M. nie jest w stanie ona wykończyć tego mieszkania z uwagi na brak środków finansowych, co uniemożliwia jego wynajęcie, - pominięcie w treści uzasadnienia, iż pozwany celowo zaniżył swoje zdolności zarobkowe, zawierając umowę kredytu hipotecznego na okres 12 lat z ratą 1500 zł, podczas gdy, jeśliby zawarł umowę (jak zdecydowana większość ludzi w wieku pozwanego) na 25-30 lat wysokość raty byłaby 2/3 niższa, - ustalenie, iż pozwany kupuje dziecku odzież , prezenty i zabiera go do siebie i swoich rodziców, mimo braku podstaw do takiego ustalenia, bowiem prezenty te mają charakter symboliczny, a odzieży pozwany dziecku nie kupuje w ogóle, - ustalenie, że dziecko może chodzić do przedszkola publicznego, podczas gdy matka dziecka szczegółowo wyjaśniła, przyczyny dla których dziecko nie powinno po raz kolejny zmieniać przedszkola, - ustalenie, iż rodzice matki dziecka alimentują dziecko kwotą około 1200 zł miesięcznie, przy pominięciu tej okoliczności w treści dalszego uzasadnienia. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o : Zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II i III przez uwzględnienie powództwa do kwoty po 2200 zł miesięcznie, z jednoczesnym ustaleniem kosztów procesu za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji według norm przepisanych, to jest w kwocie 2400 zł. Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem odwoławczym według norm przepisanych, to jest w kwocie 1200 zł od pozwanego na rzecz małoletniego powoda ewentualnie: - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, w szczególności w zakresie oceny stanu zdrowia dziecka i związanych z tym stanem zdrowia potrzeb dziecka przez biegłych wskazanych w treści wniosku dowodowego. W odpowiedzi na apelację, działając imieniem pozwanego jego pełnomocnik wniósł o: 1) oddalenie apelacji małoletniego powoda; 2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych; 3) dopuszczenie dowodu w postaci wydruku z portalu informacyjnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej z dn. 21.03.2014r. w sprawie I. N. 366/13 na okoliczność przyznania pozwanemu szerokich kontaktów z małoletnim powodem, a w konsekwencji dodatkowych kosztów, które pozwany będzie ponosił. W postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe i ustalił dodatkowo co następuje: 1 . Pozwany P. M. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. na stanowisku inżyniera sprzedaży od 2.04.2012 do 31.05.2014r. R. umowy nastąpiło za porozumieniem stron. Był niezdolny do pracy przez 24 dni ( świadectwo pracy z 31.05.2014r. k -809); 2. Od 1.06.2014r. do 31.08.2014r. pozwany jest zatrudniony na okres próbny w firmie (...) ,, z siedzibą we W. – a) za wynagrodzeniem podstawowym w wysokości 3000 zł brutto; oraz b) premią uznaniową, która wynosi 3000 zł brutto – zależnej od prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych przez pracownika i decyzji Dyrektora (zaświadczenie z 22.07.2014r. k – 808); 3. nieprawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 21.03.2014r. sygn. akt III Nsm 366/13 ustalone zostały kontakty pozwanego z małoletnim powodem – w każdy poniedziałek i środę miesiąca od godz. 17.00 do 19.00 oraz w pierwszy i trzeci weekend każdego miesiąca od soboty od godz. 10.00 do niedzieli do godz. 18.00 – za każdym razem z prawe, zabierania małoletniego poza miejsce zamieszkania, nadto kontakty zostały ustalone w czasie dwóch tygodni w miesiącu wakacyjnym i w czasie długiego weekendu w wyszczególnione dni Świąt Bożego Narodzenia oraz Ś. Wielkanocnych (wydruk postanowienia k -802). Na podstawie prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego i dodatkowych poczynionych w postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy zauważył co następuje: Apelacja powoda zasługuje na uwzględnienie w części. Sąd Rejonowy przeprowadził dokładne postępowanie dowodowe i wbrew zarzutom apelacji – wystarczające do rozstrzygnięcia istoty sprawy oraz poczynił na jego podstawie w większości prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Okręgowy przyjmuje za własną podstawę rozstrzygnięcia. Ostateczne wnioski Sądu Rejonowego w szczególności określenie wysokości udziału pozwanego w pokrywaniu usprawiedliwionych kosztów utrzymania i wychowania małoletniego powoda, przy prawidłowym ustaleniu Sądu Rejonowego , że usprawiedliwione koszty małoletniego powoda kształtują się na poziomie ok. 1600 zł miesięcznie – wymagały nieznacznej korekty. W świetle prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego małoletni J. M. jest dzieckiem wymagającym szczególnej dbałości o jego wychowanie, utrzymanie, leczenie z uwagi na stan zdrowia małoletniego. Już w okresie niemowlęcym małoletni J. wymagał rehabilitacji, cierpi na alergię pokarmową. Jest diagnozowany w kierunku celiakii. Z powodu alergii skórnej musi stosować emolianty, które podobnie jak stosowana dieta bezglutenowa , bezmleczna, której podlega małoletni – zawyżają koszty jego utrzymania oraz wymagają od rodzica, który sprawuje nad nim pieczę, szczegółowej staranności i nakładu pracy oraz dbałości o jego właściwe leczenie i prawidłowy rozwój. Skoro z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, iż to wyłącznie matka dziecka ponosiła osobiste starania o małoletniego, pozwany zaś ograniczył się w zasadzie jedynie do sobotnich kontaktów z dzieckiem – to w świetle wymogów art. 135 § 1 i § 2 kro w ocenie Sądu Okręgowego należy uznać, że świadczenie pieniężne alimentacyjne pozwanego powinno w większym zakresie przewyższać świadczenie należne małoletniemu powodowi od jego matki – która swój obowiązek alimentacyjny spełnia także w części poprzez osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka. Dlatego Sąd Okręgowy podzielając w części zarzuty apelacji podwyższył zasądzone od pozwanego na rzecz powoda alimenty do wysokości 1100 zł miesięcznie uznając, że kwota ta mieści się w możliwościach płatniczych pozwanego, prawidłowo ustalonych przez Sąd Rejonowy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nietrafny jest zarzut apelacji, że Sąd Rejonowy błędnie wyliczył koszty utrzymania i wychowania małoletniego. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił, że matka małoletniego powoda zawyżyła potrzeby syna J. wskazując m.in. na wysoką opłatę za prywatne przedszkole do którego uczęszcza małoletni oraz w zbyt szerokim zakresie korzystając z drogiej usługi prywatnej opieki zdrowotnej. Wskazać należy dokonując wykładni art. 133 § 1 kro w zw. z art. 135 § 1 kro , że stopa życiowa dziecka kształtuje się odpowiednio do poziomu życia jego rodziców. Małoletni J. ma zaledwie 4 lata, skoro możliwości zarobkowe jego matki wyznaczają jej zarobki w wysokości ok. 1800 zł netto miesięcznie, zaś dochody pozwanego w kwocie ok. 4000 zł netto miesięcznie, to wyliczenie przez apelującego kosztów utrzymania małoletniego powoda na kwotę 3500 zł miesięcznie tj. w wysokości przewyższającej dochody matki oraz zbliżonej do dochodów ojca – jest nieuprawnione i nie może znaleźć aprobaty. Zważyć należy, że świadczenia alimentacyjnego wyznaczają możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego , choćby nie wszystkie potrzeby uprawnionego do alimentacji znalazły zaspokojenie. Sąd Rejonowy wbrew zarzutom apelacji nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów zakreślonej art. 233 § 1 kpc wskazując także na potencjalne źródło dodatkowego dochodu , jaki może uzyskać matka powoda z wynajęcia lokalu, którego jest właścicielką a ocena Sądu Rejonowego nie została skutecznie podważona przez A. M. . Konkludując, uznając apelację w części zasadną, Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 386 § 1 kpc , zaś apelację w pozostałej części jako nietrafną oddalił na podstawie art. 385 kpc ( pkt II sentencji) . O kosztach procesu poniesionych w postanowieniu pierwszoinstancyjnym orzeczono na podstawie art. 100 kpc przy przyjęciu, że strona powodowa utrzymała się w swoich roszczeniach w 65 % przy założeniu, że wartość przedmiotu sporu wyniosła 1700 zł x 12 = 20 400 zł (2200 zł – 500 zł) ponieważ przed wniesieniem powództwa, pozwany dobrowolnie płacił alimenty na rzecz powoda w wysokości 500 zł miesięcznie. W ostatecznym rozliczeniu kosztów pierwszoistancyjnych przyznanych stronie powodowej, zaliczono zgłoszone przez powódkę koszty związane z postanowieniem zażaleniowym – łącznie w wysokości 1656 zł – na podstawie § 6 pkt 5 i § 7 ust. 4 oraz § 13 art. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013r. poz. 461). Orzeczenie o opłacie sądowej ( pkt I sentencji) oparto na art. 98 § 1 kpc i art. 113 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dn. 28.07.2005r. * Dz. U. z 2010r. Nr 90 poz. 594 ze zm.).