XII Kp 450/17

Sygn. akt XII Kp 450/17 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Wysokińska-Walczak Protokolant: Agata Cios bez udziału Prokuratora: po rozpoznaniu wniosku Prokuratora o zwolnienie z tajemnicy zawodowej radcy prawnego I. W. (1) na podstawie art. 180 § 2 k.p.k. postanawia : wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Prokuratura (...) w W. prowadzi postępowanie w sprawie nadużycia udzielonych uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez osoby zobowiązane do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki (...) w związku z zawartym z (...) Ltd . z siedzibą w B. kontraktem na dostawę pojazdów (...) . W wyniku naruszenia powyższych obowiązków do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą spółki (...) , dokonano rozporządzenia na rzecz (...) z siedzibą w L. w wysokości 225.000 USD z tytułu pozornych czynności prawnych i w wysokości 275.000 USD bez podstawy prawnej. W związku z powyższymi rozporządzeniami, Prokurator wniósł o zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej radcy prawnego I. W. (1) , który w spółce (...) był dyrektorem biura prawnego spółki. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że przesłuchanie wyżej wymienionego na okoliczność faktów objętych tajemnicą jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczności te nie mogą być ustalone na podstawie innego dowodu. Prokurator wskazał, że w sprawie przesłuchano już wszystkie osoby mogące mieć wiedzę w przedmiocie danego wątku śledztwa. Prokurator wskazał, że na obecnym etapie konieczne jest skonfrontowanie zebranych w sprawie dowodów z wiedzą posiadaną przez I. W. (2) , albowiem świadkowie zeznają ogólnikowo i ich zeznania się wzajemnie nie uzupełniają, a nawet bywają sprzeczne. Sąd zważył, co następuje : Wniosek Prokuratora nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 180 § 2 k.p.k. , tj. możliwości ustalenia okoliczności – niezbędnych dla dobra wymiaru sprawiedliwości – objętych tajemnicą wyłącznie na podstawie dowodu z przesłuchania osoby zobowiązanej do jej zachowania. W pierwszej kolejności należy jednak wskazać, że Prokurator zakres potencjalnego zwolnienia określił niezwykle szeroko, a na dodatek nieprecyzyjnie. Wskazać bowiem należy, że ogólne sformułowanie złożenia zeznań w charakterze świadka na okoliczność świadczonych usług prawnych na rzecz (...) sp. z o.o. , w szczególności w zakresie spółek (...) , (...) , (...) Ltd . oraz D. Dogra z pewnością nie mogą w określeniu na dokładnie jakie okoliczności miałby I. W. (2) w ogóle zeznawać. Biorąc pod uwagę obszerność akt sprawy, a także poruszane w jej toku sprawy zarówno zawarcia przez B. kontraktu z podmiotami (...) , jak i kwestii umów „konsultingowych” z dwoma etranżerami, praktycznie niemożliwe jest ustalenie jakie okoliczności są dla Prokuratora tak interesujące, że niezbędne jest zwolnienie z tajemnicy radcowskiej I. W. (2) . Ten zakres winien być precyzyjnie określony przez Prokuratora we wniosku i umotywowany, albowiem w razie zwolnienia naruszana byłaby tajemnica zawodowa o szczególnym znaczeniu dla zawodu radcy prawnego – stanowi ona bowiem jedną z najistotniejszym podstaw dla prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dlatego też precyzyjne określenie okoliczności, na jakie miałby być przesłuchany I. W. (2) , jest niezbędne w takim wniosku. Brak spełnienia tego warunku przez Prokuratora stanowi – biorąc pod uwagę obszerność materiału zgromadzonego w sprawie – pierwszą podstawę do nieuwzględnienia wniosku. Po drugie należy wskazać, że Prokurator w swoim wniosku wskazał zakres zwolnienia nie tylko ogólnikowo, lecz także nieprecyzyjnie. Wskazać należy, że niniejsza sprawa dotyczy niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej wysokości 500.000 USD na rzecz spółki (...) . Niekwestionowanym faktem jest również to, że doszło do zawarcia umów z powyższą spółką, to B. zawarł umowę z D. Dogra w zakresie kontraktu na dostawę 203 wozów (...) . Niemniej jednak, mimo że istotne dla tak sformułowanych potencjalnych zarzutów, Prokurator wnioskował również o zwolnienie z tajemnicy zawodowej również w zakresie spółki (...) oraz – co najbardziej zastanawiające – w zakresie indyjskiego kontrahenta (...) sp. z o.o. – (...) Ltd . Taki zakres zwolnienia – wykraczający poza nawet wskazane kwestionowane wypłaty środków w postaci 225.000 USD i 275.000 USD – budzi wątpliwości Sądu, co wespół z wyżej wskazaną kwestią ogólności okoliczności na które miałby być przesłuchany I. W. (2) , prowadzić musi do odmowy uwzględnienia wniosku. Jedynie na marginesie należy wskazać, że już nawet sformułowanie „na okoliczność świadczonych usług prawnych” na rzecz (...) sp. z o.o. budzi pewne wątpliwości. Wskazywałoby to prędzej na to potrzebę ustalenia przez Prokuratora jakie faktycznie czynności wykonywał I. W. (2) (co można uzyskać w sposób łatwy od samej spółki, dokonując sprawdzenia czynności, które wykonywał wskazany radca prawny), a nie na wiedzę, którą posiadł I. W. (2) w zakresie prowadzonych rozmów w sprawie kontraktu z (...) Ltd . Wreszcie, należy zauważyć, że Prokurator w uzasadnieniu swojego wniosku wskazał, że przesłuchanie I. W. (2) – oprócz tego, że jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz jego zeznania dotyczyć będą okoliczności, których nie sposób ustalić na podstawie innego dowodu – konieczne jest ze względu na potrzebę skonfrontowania zebranych dowodów z wiedzą wyżej wymienionego. W ocenie Sądu powyższe uzasadnienie nie zasługuje na uwzględnienie wniosku z dwu przyczyn. Po pierwsze należy wskazać, że z zeznań wielu świadków – m.in. U. Ś. , C. S. (1) , E. N. i D. D. wynika, że w ustaleniach dotyczących umowy o świadczeniu usług konsultingowych, które faktycznie były czynnościami agencyjnymi, udział brały przede wszystkim ww. osoby i to pomiędzy tymi osobami dochodziło do ustaleń, które dopiero później miały przełożenie na skonstruowane przez I. W. umowy pomiędzy B. a D. D. , a później (...) . Wskazują na to choćby zeznania świadka C. S. z k. 441 i k. 442, gdzie świadek wskazywał kto dokonywał ustaleń z D. D. i ma wiedzę na temat ustaleń z kontrahentem B. , oraz co było faktycznym obowiązkiem I. W. . Zatem przesłuchiwanie I. W. (2) na okoliczność tych ustaleń raczej nie doprowadzi do ustalenia okoliczności nowych, których nie można pozyskać na podstawie innego materiału dowodowego. Podobnie zresztą jak w przypadku wypłaty kwoty 275.000 USD bez podstawy prawnej, bowiem już U. Ś. i A. W. wskazywały obszernie na okoliczności związane z wypłatą tych środków, wobec czego trudno uznać – zwłaszcza wobec braku wskazania konkretnych okoliczności przez Prokuratora – co jeszcze mógłby nowego wnieść do śledztwa I. W. (2) z punktu widzenia niezbędności dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Po drugie, zeznanie osoby, która jest zobowiązania do zachowania tajemnicy zawodowej określonej w art. 180 § 2 k.p.k. wymaga, aby okoliczności mające – z punktu widzenia dobra wymiaru sprawiedliwości – pierwszorzędne znaczenie dla sprawy (a więc mające zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia co do meritum), a objęte taką tajemnicą nie mogły zostać ustalone na podstawie innego dowodu w sprawie. Oznacza to, że mają to być okoliczności, których nie można ustalić w żaden innym sposób, niż przez naruszenie tej szczególnej tajemnicy zawodowej. Zwolnienie z tajemnicy nie ma natomiast służyć potwierdzaniu czy konfrontowaniu zebranych dowodów. Dokonanie analizy i oceny pod względem wiarygodności zeznań poszczególnych świadków należy bowiem do obowiązków prowadzącego postępowanie karne w trybie art. 7 k.p.k. Tym samym, wniosek Prokuratora o to, aby zeznania I. W. (2) pozwoliły na skonfrontowanie zeznań dotychczas przesłuchanych świadków nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie temu służy instytucja przewidziana w art. 180 § 2 k.p.k. Inna sprawa, że Prokurator nie określił we wniosku czy jego uzasadnieniu jakie ustalenia czy zeznania świadków lub w jakim zakresie miałyby być zweryfikowane zeznaniami I. W. (2) w zakresie objętym tajemnicą zawodową. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, tj.: 1. brak precyzyjnego określenia okoliczności, na które radca prawny I. W. (2) miałby zostać zwolniony z tajemnicy szczególnie chronionej. Przy uwzględnieniu obszerności sprawy i jej wielowątkowości, ewentualne wydanie postanowienia o zwolnieniu w określonym zakresie (bo z pewnością nie w całości) prowadziłoby w konsekwencji do ingerencji Sądu w tok postępowania przygotowawczego w sposób wykraczający poza ramy postępowania w sprawie wniosku w trybie art. 180 § 2 k.p.k. ; 2. posiadanie w aktach sprawy zeznań wielu świadków – osób faktycznie decyzyjnych i mających wpływ na kształt kontraktów B. oraz składających zeznania na temat okoliczności związanych z przedmiotem postępowania; 3. brak wykazania przez Prokuratora spełnienia warunku niemożności ustalenia danych okoliczności na podstawie innych dowodów, a jedynie wykorzystanie zeznań radcy prawnego do weryfikacji i konfrontacji zeznań innych świadków, Sąd uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia wniosku Prokuratora i zwolnienia I. W. (2) z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego. Jednocześnie wskazać należy, że prawidłowe skonstruowanie wniosku – przede wszystkim precyzyjne określenie okoliczności, na jakie miałby zostać radca prawny przesłuchany – i należyte jego uzasadnienie, może doprowadzić do innego rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże, na chwilę obecną okoliczności wskazane przez Prokuratora na takie zwolnienie nie pozwalają. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.