XII KO 83/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuKomisja Śledcza zwróciła się do Sądu Okręgowego w Warszawie z wnioskiem o ukaranie świadka P. P. karą pieniężną oraz zarządzenie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia z powodu jego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na posiedzeniu. Świadek nie stawił się na wezwanie, argumentując, że powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 września 2024 r. (sygn. akt U 4/24), który orzekł o niezgodności przepisu powołującego Komisję Śledczą z Konstytucją RP. Sąd Okręgowy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, a nie wydania. Ponieważ wyrok U 4/24 nie został jeszcze prawidłowo ogłoszony, nie podważał on formalnego umocowania Komisji Śledczej. Sąd uznał, że świadek nie usprawiedliwił należycie swojej nieobecności, a jego powołanie się na wyrok TK było jedynie oceną legalności działania komisji, a nie rzeczywistą przeszkodą w stawiennictwie. Biorąc pod uwagę, że świadek po raz trzeci odmówił udziału w posiedzeniu, sąd wymierzył mu karę pieniężną w maksymalnej wysokości 3000 zł oraz zarządził zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie na kolejne posiedzenie komisji, aby umożliwić jej prawidłowe procedowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kar porządkowych nakładanych na świadków nieusprawiedliwiających swojego niestawiennictwa przed komisjami śledczymi, a także kwestia wejścia w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji niestawiennictwa przed komisją śledczą i powołania się na wyrok TK, który nie wszedł w życie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o niezgodności przepisu powołującego komisję śledczą z Konstytucją, ale nie został jeszcze ogłoszony, stanowi usprawiedliwienie dla niestawiennictwa świadka przed tą komisją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowił usprawiedliwienia dla niestawiennictwa, ponieważ nie został jeszcze prawidłowo ogłoszony, a tym samym nie wszedł w życie i nie podważył formalnego umocowania Komisji Śledczej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Ponieważ wyrok U 4/24 nie został jeszcze ogłoszony, nie miał wpływu na obowiązek stawiennictwa świadka.
Czy niestawiennictwo świadka przed Komisją Śledczą, uzasadnione jedynie oceną legalności jej działania w świetle wyroku TK, jest usprawiedliwione w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie niestawiennictwo nie jest usprawiedliwione. Za prawidłowe usprawiedliwienie uznać należy jedynie okoliczności uniemożliwiające stawienie się, udokumentowane w sposób niebudzący wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powołanie się przez świadka na wyrok TK jako podstawę do oceny legalności działania komisji nie jest równoznaczne z wystąpieniem okoliczności uniemożliwiających stawiennictwo, takich jak choroba czy zaplanowany wyjazd.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | świadek |
| Komisja Śledcza do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych m.in. z wykorzystaniem oprogramowania (...) przez członków Rady Ministrów, służby specjalne, Policję, organy kontroli skarbowej oraz celno-skarbowej, organy powołane do ścigania przestępstw i prokuraturę w okresie od dnia 16 listopada 2015 r. do dnia 20 listopada 2023 r. | instytucja | wnioskodawca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 285 § 1
Kodeks postępowania karnego
Na świadka, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000 złotych.
k.p.k. art. 285 § 2
Kodeks postępowania karnego
W wypadkach określonych w § 1 można ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka.
u.s.k.ś. art. 12 § 1
Ustawa o sejmowej komisji śledczej
Komisja może zwrócić się do Sądu Okręgowego z wnioskiem o zastosowanie kary porządkowej, gdy osoba wezwana bez usprawiedliwienia nie stawi się na wezwanie.
Pomocnicze
u.s.k.ś. art. 12 § 2
Ustawa o sejmowej komisji śledczej
Do postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o karę porządkową stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
k.p.k. art. 117 § 2
Kodeks postępowania karnego
Definicja usprawiedliwienia niestawiennictwa.
k.p.k. art. 132 § 3
Kodeks postępowania karnego
Możliwość doręczania pism za pośrednictwem poczty elektronicznej.
u.s.k.ś. art. 11 § i
Ustawa o sejmowej komisji śledczej
Do postępowania w sprawach wzywania oraz przesłuchiwania osób wezwanych przez komisję stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące świadków.
Konstytucja RP art. 190 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym.
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK ogłasza się w "Monitorze Polskim", jeśli akt nie był ogłoszony. Skutki orzeczenia następują z dniem ogłoszenia.
u.s.k.ś. art. 2
Ustawa o sejmowej komisji śledczej
Przepis uchwały Sejmu o powołaniu Komisji Śledczej, którego zgodność z Konstytucją była badana przez TK.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wszedł w życie, ponieważ nie został ogłoszony, co oznacza, że nie podważał on formalnego umocowania Komisji Śledczej. • Ocena legalności działania Komisji Śledczej przez świadka nie stanowiła usprawiedliwienia niestawiennictwa w rozumieniu przepisów k.p.k. • Świadek był prawidłowo wezwany, a jego niestawiennictwo było nieusprawiedliwione. • Trzecie z rzędu niestawiennictwo świadka uzasadnia wymierzenie najwyższej kary pieniężnej i zarządzenie przymusowego doprowadzenia.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt U 4/24, uznający przepis powołujący Komisję Śledczą za niezgodny z Konstytucją, zwalnia świadka z obowiązku stawiennictwa.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób zakwestionować okoliczności, że P. P. był prawidłowo wezwany • nie może zaś sprowadzać się do oceny i podważania legalności działania Komisji Śledczej • orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym • aktualnie obowiązujący stan prawny nie powoduje żadnych skutków prawnych i tym samym nie podważa formalnego umocowania Komisji Śledczej • co najmniej lekceważący stosunek świadka do obowiązku ustawowego
Skład orzekający
Beata Najjar
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar porządkowych nakładanych na świadków nieusprawiedliwiających swojego niestawiennictwa przed komisjami śledczymi, a także kwestia wejścia w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niestawiennictwa przed komisją śledczą i powołania się na wyrok TK, który nie wszedł w życie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między obowiązkiem stawiennictwa przed komisją śledczą a powołaniem się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne z punktu widzenia praw obywatelskich i funkcjonowania organów państwa.
“Świadek nie stawił się przed komisją śledczą, bo czekał na wyrok TK. Sąd: "Wyrok nie wszedł w życie, zapłacisz 3000 zł i idziesz na przymusowe doprowadzenie!"”
Dane finansowe
WPS: 3000 PLN
kara pieniężna: 3000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.