XII K 84/16

Sygn. akt II A Ka 56/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Hanna Wnękowska Sędziowie SA Ewa Gregajtys (spr.) SO (del.) Anna Bator-Ciesielska Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber przy udziale Prokuratora Leszka Woźniaka po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy K. M. urodzonego (...) w R. , syna E. i J. , oskarżonego z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 238 § 1 kk w zw. z art. 65 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i in. na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – (...) SA V. (...) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 października 2016 r, sygn. akt XII K 84/16 uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonego K. M. w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. UZASADNIENIE K. M. został oskarżony o popełnienie LV przestępstw kwalifikowanych z art. 258 § 1 kk i – zasadniczo - z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zb. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 65 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 11 § 2 kk , w tym o to (zarzut LIII), że w okresie od 11.10.2009 r. do 21.02.2010 r. w W. i S. działając wspólnie i w porozumieniu z H. D. , R. O. , P. K. i innymi osobami, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, ze z góry powziętym zamiarem, przy ustalonym podziale ról, działając na polecenie H. D. uczestniczył w doprowadzeniu (...) SA do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 20.200 zł, w ten sposób, że jako użytkownik pojazdu marki P. (...) o nr rej. (...) o nr VIN (...) , nabytego przez R. O. poprzez wyłudzenie leasingu od (...) umową leasingu nr (...) z dnia 16 marca 2009 r, złożył w dniu 11.10.2009 r. w S. fałszywe zawiadomienie o przestępstwie kradzieży z włamaniem w/w samochodu osobowego wiedząc przy tym, że przestępstwa nie popełniono, w następstwie czego doprowadził do wypłaty odszkodowania z firmy (...) SA z tytułu ubezpieczenia Auto Casco (...) w wysokości 20.200 zł, przy czym w rzeczywistości pojazd ten został rozebrany na części, czym działał na szkodę (...) SA , tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 238 § 1 kk w zw. z art. 65 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 11 § 2 kk (akt oskarżenia - t. X). Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 października 2016 r. w sprawie XII K 84/16, uwzględniając wniosek prokuratora dołączony do aktu oskarżenia w trybie art. 335 § 1 kpk , po jego częściowej modyfikacji, uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconych mu czynów, w tym czynu opisanego w pkt LIII eliminując z jego opisu pozostałe osoby nieobjęte aktem oskarżenia i wpisując w to miejsce „działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami”, tj. przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 238 § 1 kk w zw. z art. 65 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i za to, na podstawie w/w przepisów skazał oskarżonego a na podstawie art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 46 § 1 kk nałożył obowiązek częściowego naprawienia szkody w kwocie 2.000 zł na rzecz (...) SA . Sąd połączył wymierzone oskarżonemu kary jednostkowe i na podstawie art. 85 § 1 kk orzekł karę łączną 2 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 20 zł każda (k. 2738-2801, t. XIV). Apelację od wyroku, na podstawie art. 428 § 1 kpk , art. 425 § 1 , 2 i 3 kpk i art. 444 kpk , w części dotyczącej rozstrzygnięcia przez sąd okręgowy o środku kompensacyjnym za czyn z pkt LIII (pkt 53 sentencji) wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego (...) SA V. (...) . Skarżący, na podstawie art. 438 pkt 1 – 4 kpk , zarzucił: a) obrazę przepisów postępowania karnego mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 343 § 2 kpk , poprzez nie uwzględnienie sprzeciwu oskarżyciela posiłkowego (...) SA V. (...) wobec wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego K. M. bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 335 kpk , wyrażonego w pismach z dnia 17 września 2015 r. i z dnia 26 października 2015 r. i prowadzenie dalszego postępowania w tym trybie pomimo, iż sprawa powinna być rozpoznana na zasadach ogólnych, b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mający wpływ na jego treść poprzez przyjęcie, iż (...) SA V. (...) wyraziła zgodę na orzeczenie wobec oskarżonego K. M. uzgodnionych z Prokuratorem Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku kar i środków kompensacyjnych i skazanie oskarżonego K. M. bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 335 § 1 kpk , w tym orzeczenia wobec niego częściowego obowiązku naprawienia szkody w wysokości 2.000 zł, podczas gdy w piśmie z dnia 17 września 2015 r. i z dnia 26 października 2015 r. – oskarżyciel posiłkowy jednoznacznie wyraził zgodę na skazanie oskarżonego K. M. bez przeprowadzenia rozprawy, tylko i wyłącznie przy uwzględnieniu złożonego w tym piśmie wniosku o naprawienia szkody w całości, c) rażącą niewspółmierność orzeczonego wobec oskarżonego K. M. środka kompensacyjnego w postaci częściowego obowiązku naprawienia szkody w wysokości 2.000 zł, kiedy to wysokość szkody, jaką poniosła (...) SA V. (...) w związku z popełnionym przez oskarżonego K. M. czynem ustalona została na kwotę 20.200 zł, d) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 46 § 1 kk w zw. z art. 361 kc i art. 441 § 1 kc przez niezastosowanie i orzeczenie wobec oskarżonego K. M. obowiązku naprawienia szkody w części pomimo, iż na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalona została wysokość szkody wyrządzonej (...) SA V. (...) a zatem co do zasady powinna była nastąpić jej pełna kompensata z uwagi również na zasadę solidarnej odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym przez kilku sprawców. Skarżący, podnosząc takie zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej środka kompensacyjnego w zakresie orzeczonego w pkt. 53 sentencji zaskarżonego wyroku częściowego obowiązku naprawienia szkody w kwocie 2.000 zł, poprzez orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w całości w kwocie 20.200 zł na rzecz (...) SA V. (...) , ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej środka kompensacyjnego w zakresie orzeczonego częściowego obowiązku naprawienia szkody w kwocie 2.000 zł i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jest zasadna i to w stopniu oczywistym. Rację należy przyznać skarżącemu, że wyrok sądu okręgowego jest dotknięty obrazą art. 343 § 2 kpk a uwzględniając całokształt okoliczności, w jakich wskazane uchybienie nastąpiło, należy je ocenić jako rażące. Do takiego wniosku uprawnia sposób procedowania sądu pomimo jednoznacznego sprzeciwu oskarżyciela posiłkowego co do zakończenia sprawy we wskazanym trybie i na ustalonych przez prokuratora i oskarżonego warunkach, jak też zignorowanie okoliczności, że wniosek prokuratora dołączony do aktu oskarżenia został wcześniej rozpoznany przez Sąd Okręgowy w Suwałkach na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2016 r. a po tej dacie nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy. Przypomnieć zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie, prokurator powołując się na art. 335 § 1 kpk , dołączył do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wobec oskarżonego K. M. wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środków (k. 1861-1865, t.X). W dniu 8 lipca 2015 r. (...) SA V. (...) pokrzywdzony w zakresie czynu z pkt. LIII - po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia, złożyło oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego (k. 1894, t. X). W dwóch kolejnych pismach procesowych – z 22 września 2015 r. i 30 października 2015 r. (daty wpływu) – oskarżyciel posiłkowy złożył wnioski o orzeczenie na podstawie art. 46 § 1 kk obowiązku naprawienia szkody w całości (k. 2045 i nast, k. 2070 i nast. t. XI). W piśmie z dnia 26 października 2015r. (data wpływu 30.10.2015r.) oskarżyciel wyraził jednoznaczne stanowisko w zakresie warunków ewentualnego zakończenia postepowania w trybie konsensualnym wskazując, że spółka wyrazi zgodę na skazanie K. M. bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 335 § 1 kpk tylko i wyłącznie przy uwzględnieniu w całości wniosku o naprawienie szkody (k. 2070 i nast. t. XI). Wobec takiego stanowiska oskarżyciela posiłkowego, Sąd Okręgowy w Suwałkach (przed którym sprawa zawisła w wyniku jej przekazania w trybie art. 31 § 3 kpk i art. 35 § 1 kpk , k. 1900) na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2016 r, na podstawie art. 343 § 2 kpk i art. 343 § 7 kpk , nie uwzględnił wniosków prokuratora o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie uzgodnionych kar i środków karnych, m. in. wobec oskarżonego K. M. z uwagi na sprzeciw pokrzywdzonych wobec uwzględnienia wniosków bez orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w całości przez oskarżonych i sprawę skierował do rozpoznania na zasadach ogólnych (k. 2217-2218). Ta okoliczność skutkowała jej przekazaniem do Sądu Okręgowego w Warszawie przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w trybie art. 36 kpk (k. 2398, t. XII). Po jej zarejestrowaniu, zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2016 r. sprawa została skierowana na termin rozprawy w dniu 27 czerwca 2016 r, w tej dacie, jak również w dniach 14 i 29 września, 5 i 6 października 2016 r. sąd procedował na posiedzeniu w trybie art. 335 kpk (k. 2585 t. XIII; k. 2664-2665, 2706-2708, 2728-2731, 2737, t. XIV). Stanowisko oskarżyciela posiłkowego - (...) SA V. (...) , po przekazaniu sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie nie uległo zmianie. Tak szczegółowe przytoczenie sposobu procedowania w sprawie służy wykazaniu uchybień, jakich dopuścił się sąd pierwszej instancji, których konsekwencją była konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku wobec oskarżonego w całości. Zgodnie z art. 343 § 2 kpk , uwzględnienie wniosku, o którym mowa w art. 335 kpk , jest możliwe tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie posiedzenia. Wbrew stanowisku sądu okręgowego, w omówionych wyżej warunkach, nie ulega wątpliwości, że oskarżyciel posiłkowy - (...) SA V. (...) nie tylko w sposób jednoznaczny sprzeciwił się uwzględnieniu wniosku na warunkach uzgodnionych przez prokuratora i oskarżonego, ale – co istotne, choć pozostało poza uwagą sądu – takie właśnie stanowisko spowodowało odmowę uwzględnienia wniosku przez Sąd Okręgowy w Suwałkach. Skoro po dacie postanowienia tego sądu – 12 stycznia 2016 r. – w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności, w szczególności nie uległo zmianie stanowisko oskarżyciela posiłkowego, sąd nie mógł procedować we wskazanym trybie. Słuszna zatem jest argumentacja skarżącego w analizowanym zakresie ujęta w ramach zarzutu obrazy art. 343 § 2 kpk i argumentacja na jego poparcie przywołana. Pozostałe zarzuty apelacji odnoszą się do tego samego uchybienia, które pełnomocnik w sposób oczywiście wadliwy kwalifikuje w oparciu o wszystkie podstawy odwoławcze z art. 438 kpk , co jednak pozostaje bez znaczenia dla ogólnej oceny skuteczności wniesionej apelacji, skoro jej pierwszy zarzut jest zasadny. Mając na względzie wskazane okoliczności, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok wobec oskarżonego K. M. w całości i sprawę przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na zasadach ogólnych. Przepisy regulujące tryby konsensualne, co do zasady, adresowane są do sądu pierwszej instancji. Postępowanie odwoławcze w takich sprawach toczy się zatem na zasadach ogólnych. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro strona porozumienia składa apelację od wydanego w takim trybie wyroku, to tym samym porozumienie przestaje obowiązywać, nie wiąże zatem stron, a tym bardziej sądu odwoławczego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 25.09.2013 r. I KZP 5/13). Jednak w rozpoznawanej sprawie sytuacja procesowa kształtuje się inaczej. Stronami porozumienia, którego skutkiem jest wniosek w trybie art. 335 § 1 lub 2 kpk , są prokurator i oskarżony, a żaden z tych podmiotów, wyroku nie zaskarżył. Tym samym strony porozumienia nie zakwestionowały jego treści. Warunkom porozumienia, w sposób uprawniony a także uzasadniony, sprzeciwił się jednak pokrzywdzony działający jako oskarżyciel posiłkowy. W takich okolicznościach, stosownie do treści art. 343 § 2 kpk , uwzględnienie wniosku nie było możliwe, co znalazło słuszne odzwierciedlenie w przywołanym wyżej postanowieniu Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 12 stycznia 2016 r. (k. 2217, t. XII). Skoro sąd pierwszej instancji wszystkie wyżej wymienione okoliczności zignorował, to tym samym dopuścił się obrazy i to rażącej art. 343 § 2 kpk , co w oczywisty sposób wpłynęło na treść wyroku. W takich warunkach, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu w całości a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania na zasadach ogólnych. Mając na względzie wskazane okoliczności, Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.