XII Ga 776/15

Sygn. akt XII Ga 776/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział XII Gospodarczy – Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący- Sędzia: SO Janusz Beim (spr) Sędzia: SO Marta Kowalska Sędzia: SO Aneta Stożek Protokolant: st.sekr.sądowy Paweł Sztwiertnia po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa E. L. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 30 lipca 2015 r. sygn. akt V GC 956/13 I. oddala apelację; II. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 1.200,00 zł (jeden tysiąc dwieście złotych). Sygn. akt XII Ga 776/ 15 UZASADNIENIE Powód E. L. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej (...) spółki akcyjnej w W. kwoty 47.536,15 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi i kosztami procesu. Uzasadniając swoje roszczenie powód podał, że zawarł ze stroną pozwaną umowę ubezpieczenia (...) cysterny M. . Pojazd ten uległ uszkodzeniu, a po zgłoszeniu ubezpieczycielowi tego zdarzenia ubezpieczeniowego, ubezpieczyciel – strona pozwana, odmówił wypłaty należnego odszkodowania. Powód ostatecznie dokonał naprawy uszkodzonej cysterny, a koszt naprawy stanowi przedmiot sporu. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, zarzucając, że zdarzenie które doprowadziło do uszkodzenia ubezpieczonej cysterny nie mieści się w katalogu zdarzeń objętych umową dobrowolnego ubezpieczenia. Wskazała przy tym na treść § 6 ust 1 ogólnych warunków umowy (...) . W ocenie strony pozwanej żadne ze zdarzeń określonych w (...) nie miało miejsca. W ocenie strony pozwanej szkoda miała miejsce z uwagi na ewentualna wady konstrukcyjne, a taka sytuacja nie jest objęta zakresem ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 30 lipca 2015 r. Sąd rejonowy w Tarnowie w punkcie I zasądził od strony pozwanej (...) spółki akcyjnej na rzecz powoda E. L. kwotę 38.153,50 zł wraz z od­set­kami ustawowymi li­czonymi od kwoty 38.153,50 zł od dnia 16 stycznia 2011r. do dnia zapłaty, w punkcie II oddalił powództwo w pozostałej części, w punkcie III obciążył stronę pozwaną (...) spółkę akcyjną kosztami sądowymi w kwocie 4.881,04 zł, w punkcie IV zasądził od strony pozwanej (...) spółki akcyjnej na rzecz powoda E. L. kwotę 4.342,00zł ty­tułem zwrotu części kosztów procesu w tym kwotę 2.434,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa proce­sowego natomiast w punkcie V zobowiązał stronę pozwaną (...) spółkę akcyjną do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Tarnowie kwoty 2.381,04 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie sąd I instancji przedstawił stanowiska stron prezentowane w pozwie , odpowiedzi na pozew i w replice powoda. Wskazał sąd na okoliczności bezsporne w sprawie tj; - na fakt zawarcia umowy ubezpieczenia (...) , bezsporna była również treść umowy i ogólnych warunków tej umowy (co do wskazania zdarzeń ubezpieczeniowych oraz wyłączeń odpowiedzialności). - przyczyn odmowy wypłaty ubezpieczenia. Nadto sąd I instancji wskazał na własne ustalenia faktyczne, a to w szczególności odnoszące się do warunków pogodowych w dniu zaistnienia zdarzenia (ujemne temperatury). Ustalił sąd, w oparciu o treść opinii sporządzonej przez biegłego sądowego, że działanie niskiej temperatury oraz pozostawanie pojazdu w ruchu spowodowało przymarznięcie tzw. zaworu oddechowego. Zawór ten działał automatycznie, a kierowca (...) nie był zobligowany do jego kontroli, nawet w sytuacji niskich temperatur, podczas załadunku i rozładunku (...) . Sąd ustalił, że z uwagi na niezadziałanie zaworu oddechowego, ciśnienie w napełnianej komorze (...) wzrosło do takiego poziomu, że w konsekwencji doprowadziło do uszkodzenia przegrody oddzielającej poszczególne komory nr 1 i nr 2. (zostały oderwane spawy a gródź została przesunięta). Dodatkowo uległy odkształceniu inne fragmenty i elementy (...) . Wskazał sąd I instancji na ustalenia związane z motywami, jakie podała strona pozwana odmawiając powodowi ochrony ubezpieczeniowej. W ocenie strony pozwanej uszkodzenie nastąpiło z uwagi na wadę konstrukcyjną pojazdu, a ten przypadek nie był objęty zakresem ubezpieczenia. Sąd I instancji szczegółowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, podkreślając, że w istotnym zakresie stan sprawy mnie był miedzy stronami sporny. W swoich rozważaniach prawnych sąd I instancji wskazał na regulację art. 805 kc , oraz regulacje prawa odnoszące się do zasad naprawienia szkody. Wskazał sąd na podstawowe obowiązki jakie spoczywają na ubezpieczycielu. Ostatecznie w ocenie sądu I instancji, splot wydarzeń zapoczątkowany zamarznięciem zaworu oddechowego doprowadził do wybuchu, zatem zdarzenie jest objęte ochroną ubezpieczeniowa zgodnie z treścią § 6 ust 1 pkt 5 i 6 (...) . Podkreślił sąd I instancji, że powód prawidłowo wywiązał się z obowiązków wynikających z zawartej umowy ubezpieczenia, natomiast ubezpieczyciel – strona pozwana nie spełniła swojego obowiązku wypłaty należnego odszkodowania. Ostatecznie w ocenie sądu i instancji roszczenie powoda było uzasadnione w zakresie zasadzonej kwoty 38.153,50 zł. Uzasadnił również sąd I instancji szczegółowo dlaczego zasądził od strony pozwanej kwotę 4.881,04 zł tytułem kosztów procesu. Strona pozwana w apelacji od powyższego wyroku (w zakresie pkt I, III, IV i V ) zarzuciła; - naruszenie przepisu prawa procesowego tj. aty. 233 § 1 kpc przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie z materiału dowodowego, w szczególności z opinii biegłego sądowego A. M. oraz treści (...) (...) (dalej: (...) ) wniosków z niego niewynikających, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z treści powyższych wynika, iż uszkodzenie cysterny marki M. o nr rej. (...) spowodowane było jedną z przyczyn określonych w § 6 ust. 1 (...) , podczas gdy w toku postępowania zostało ustalone, iż uszkodzenie (...) było następstwem działania czynnika zewnętrznego w postaci niskiej temperatury, która doprowadziła do przymarznięcia zaworu oddechowo - wdechowego komory nr 1 (...) do pozostałej części (...) , które nie miało charakteru nagłego, a powolny i stopniowy, - naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 278 § 1 kpc w zw. z 227 kpc przez włączenie do materiału dowodowego oraz uznanie za wiarygodną opinii biegłego A. M. w zakresie w jakim wykracza ona poza zakres posiadanych przez niego wiadomości specjalnych oraz w zakresie w jakim wkraczał on w kompetencje Sądu dokonując wykładni (...) oraz subsumcji ustalonych przez siebie okoliczności faktycznych oraz treści (...) określających zakres odpowiedzialności pozwanego w ramach umowy ubezpieczenia (...) , co spowodowało, iż Sąd błędnie ustalił stan faktyczny polegający na przyjęciu, iż „odczuwalna” temperatura spowodowana powiewem wiatru miała wpływ na powstanie uszkodzenia w cysternie należącej do powoda, a ponadto przez ustalenie, iż biegły wyczerpująco odniósł się do zarzutów zgłaszanych przez stronę pozwaną, podczas gdy biegły nie sporządził w sprawie pisemnej opinii uzupełniającej a w ustnej opinii uzupełniającej nie odniósł się w żaden sposób do uwag pozwanego, - naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 230 kpc poprzez przyjęcie, że pozwany nie wypowiedział się co do twierdzeń strony powodowej o faktach oraz uznanie tych faktów za przyznane, podczas gdy pozwany w odpowiedzi na pozew wskazał, iż kwestionuje wszelkie wyraźnie nieprzyznane twierdzenia o faktach strony powodowej za wyjątkiem tych, które zostały wprost i bezpośrednio przyznane przez pozwanego w toku postępowania, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 kc przez niewłaściwe jego zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni umowy ubezpieczenia Autocasco polegającej na błędnej wykładni § 6 ust. 1 pkt 5 i 6 (...) , która skutkowała ustaleniem, że wypadek z dnia 13 grudnia 2010 r., który doprowadził do uszkodzenia (...) objętej ubezpieczeniem (...) mieścił się w zakresie wskazanym w § 6 ust. 1 pkt 5 i 6 (...) , podczas gdy powyższe zdarzenie nie wypełniało przesłanek żadnego z punktów wymienionych w § 6 ust. 1 (...) , co skutkowało błędnym ustaleniem, że pozwany ponosi odpowiedzialność w ramach zawartej przez strony umowy ubezpieczenia (...) , - naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 805 kc przez błędną wykładnię i przyjęcie iż pozwany obowiązany był do spełnienia świadczenia wobec zajścia jednego z przewidzianych w umowie ubezpieczenia wypadków, podczas gdy zdarzenie w wyniku, którego doszło do uszkodzenia (...) nie mieściło się w żadnym z określonych w § 6 ust 1 (...) wypadków, co skutkowało błędnym uwzględnieniem. Podnosząc powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zakresie objęty pkt I wyroku oraz o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Nadto wniosła o zasadzenie kosztów postępowania apelacyjnego. W przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków , wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu swojej apelacji strona pozwana w szczególności podkreśliła, że w jej ocenie zdarzenie, które spowodowało uszkodzenie ubezpieczonej (...) powoda nie było zdarzeniem objętym zakresem ubezpieczenia. W ocenie strony pozwanej do uszkodzenia cysterny nie doszło w wyniku nagłego działania czynnika termicznego lub chemicznego. Strona ta stwierdziła, że do wybuchu doszło na skutek zamarznięcia zaworu oddechowo –wdechowego komory nr 1. Strona pozwana podkreśliła, że twierdzenia zawarte w opinii biegłego wykraczały poza ramy kompetencji biegłego, bowiem nie było rolą biegłego wypowiadanie się co do zasady odpowiedzialności strony pozwanej. Nadto w ocenie strony pozwanej sąd I instancji dokonał wadliwej interpretacji postanowień zawartych w (...) odnoszących się do umowy. W ocenie strony pozwanej z tych warunków jasno wynika, jakie zdarzenia objęte są ochroną ubezpieczeniową. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł ojej oddalenie w całości i zasadzenie należnych kosztów postępowania. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy zważył co następuje; Apelacja jest nieuzasadniona. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc . Podkreślenia wymaga, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia wskazanej normy nie polega na stwierdzeniu, że strona apelująca nie podziela wniosków sądu płynących z materiału dowodowego, nie polega jedynie na prezentowaniu własnej, odmiennej oceny dowodów. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia wskazanej normy to wykazanie, dlaczego tok rozumowania sądu jest sprzeczny z logiką lub doświadczeniem życiowym. Zarówno stanowisko doktryny, jak i judykatury jest w tej kwestii zgodne (por. wyrok SN z dnia 6.11.2003 r. III CK 177/02, wyrok SN z dnia 20.04.2005 r. III CK 407/04, wyrok SN z dnia 25.10.2002 r. IV CKN 1426/00). Strona pozwana takich okoliczności nie wykazała. Warto również wskazać na stanowisko Sądu Najwyższego prezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 27.09.2002 r. (sygn. II CKN 817/00 ) zgodnie z którym wnioski sądu wywiedzione w sposób logiczny z określonego materiału dowodowego muszą się ostać, nawet w sytuacji gdy z tego samego materiału można wywieść wnioski odmienne. Wbrew stanowisku strony apelującej, sąd I instancji prawidłowo uznał, że zdarzenie, które doprowadziło do uszkodzenia (...) należącej do powoda, było objęte ochroną ubezpieczeniową. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że samo zamarznięcie zaworu było przyczyną zaistnienia takich okoliczności które ostatecznie doprowadziły do rozszczelnienie (...) w wyniku wybuchu ,zatem wniosek sądu był uprawniony. Zarzut naruszenia art. 278 § 1 kpc w zw. z art.227 kpc w sposób wskazany w apelacji również nie jest uzasadniony. Można zgodzić się ze stroną apelująca, że biegły istotnie w swojej pisemnej opinii wykraczał poza zakres skierowanej odezwy. Istotnie nie jest rolą biegłego formułowanie wniosków, że zdarzenie było objęte ochrona ubezpieczeniową (str. 2 i 4 pisemnej opinii). Nie zmienia to jednak faktu, że sąd I instancji wydając wyrok, nie opierał się na zaleceniach biegłego co do interpretacji treści umowy, a opierał się na technicznych aspektach wskazanych w opinii (a to jest już materia biegłego i jego specjalistyczna wiedza, którą ma prawo posiłkować się sąd orzekający). Zatem sąd I instancji nie naruszył wskazanych w apelacji norm postępowania, fragmenty opinii biegłego wykraczające poza zakres jego kompetencji nie miały w istocie żadnego „przełożenia” na wykazany w pisemnym uzasadnieniu tok rozumowania sądu. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 230 kpc . Sąd I instancji w swoim pisemnym uzasadnieniu, wskazując na stosowanie zasady wynikającej z treści art. 230 kpc , wyraźnie podkreślił, że odnosi to do okoliczności w istocie niespornych lub takich sytuacji, w których stanowisko strony pozwanej prezentowane w toku sporu było zanadto ogólne. Trafnie przy tym odwołał się sąd do stanowiska prezentowanego już w judykaturze, tj. zgodnie z którym samo przeczenie faktom i twierdzeniom przeciwnika procesowego nie jest wystarczające (por. wyrok SN z dnia 9.07.2008 r. III CSK 341/08 ). Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia wskazanych w apelacji norm prawa materialnego tj. art. 65 § 2 kc i art. 805 kc. Zarzuty te są ze sobą ściśle połączone, zatem analiza ich skuteczności musi być również łączna. Podkreślenia wymaga, że strony zawarły dobrowolna umowę ubezpieczenia (...) należącej do powoda. Powód wywiązywał się ze swojego obowiązku uiszczenia należnych składek (opłat) i miał pełne prawo oczekiwać, że w razie zaistnienia zdarzenia powodującego szkodę w jego majątku otrzyma należną ochronę ubezpieczeniową. Rację ma strona apelująca, że samo zamarznięcie zaworu nie miało znamion nagłego działania czynnika termicznego. Tutaj można zgodzić się ze stanowiskiem strony apelującej, że niskie (ujemne) temperatury w miesiącach zimowych nie są zaskoczeniem, nie są też co do zasady zjawiskiem nagłym. Trudno również podzielić wywód zawarty w pisemnej opinii, a odnoszący się do tzw. temperatury odczuwalnej. Ta konstatacja biegłego dla oceny przyczyn zaistnienia zdarzenia nie miała znaczenia. Natomiast cały splot zdarzeń, począwszy od zamarznięcia zaworu został prawidłowo oceniony przez sąd I instancji (w oparciu min. o treść opinii biegłego i zeznania świadków). Sąd prawidłowo stwierdził, iż zdarzenie opisane w pkt 5 § 6 (...) (wybuch) było przyczyną zaistniałych uszkodzeń (...) . Nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony apelującej, że regulacja zawarta w § 11 pkt 11 (...) przewidująca wyłączenie odpowiedzialności za szkody związane z wadami produkcyjnymi i konstrukcyjnymi pojazdu miała tutaj zastosowanie. Po pierwsze tę okoliczność, zgodnie z zasadą wynikającą z treści art. 6 kc powinna była udowodnić strona pozwana. Po drugie jednak, nie zachodziła taka potrzeba , bowiem niekwestionowaną okolicznością było to, że zawory miały działać automatycznie, bez ingerencji i konieczności sprawdzania przez obsługę (...) . Na skutek przymarznięcia zawór nie zadziałał, to doprowadziło do gwałtownej zmiany stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów (…) wywołanym ich właściwością rozprzestrzeniania się, związana z jednoczesnym wyzwoleniem znacznej ilości energii. Z treści opinii biegłego i zeznań świadków nie budzi wątpliwości, że siła prowadząca do uszkodzenia (...) wygenerowana była wybuchem. Efektem niezadziałania zaworu było powstanie ciśnienia , co w ostateczności spowodowało uszkodzenia w postaci rozszczelnienia cysterny i innych uszkodzeń. Podkreślenia wymaga, że dobrowolne ubezpieczenie (...) ma na celu zrekompensowanie szkody za zdarzenia w umowie oznaczone. Oczywiście zakres ochrony, co do zasady musi być skorelowany z zakresem wyłączeń odpowiedzialności ubezpieczyciela. Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaistniałego zdarzenia jako wybuchu (jakkolwiek zbyt daleko idące jest stanowisko sądu ,że zarazem zaistniały okoliczności, o których mowa w § 6 pkt. 6 (...) , które stanowią samodzielną przesłankę odpowiedzialności ubezpieczyciela). Jakkolwiek niezadziałanie zaworu oddechowego na skutek jego przymarznięcia wydaje się korelować z pojęciem ewentualnej wady konstrukcyjnej, to nie należy tracić z pola widzenia, że powód (lub osoby którymi się posługiwał podczas eksploatacji (...) ) nie miał żadnej możliwości zapobieżenia zdarzeniu czy tez przewidzenia konsekwencji niskiej temperatury na funkcjonowanie zaworu. Przy tak zaistniałym splocie zdarzeń , zasadnym jest kwalifikacja zdarzenia jako wybuchu w rozumieniu § 6 pkt 5 (...) , zatem powód ma prawo domagać się skutecznej ochrony ubezpieczeniowej. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony apelującej, że doszło do naruszenia wskazanych norm prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu i dlatego orzeczono jak w pkt. I wyroku ( art. 385 kpc ). O kosztach orzeczono stosowania do zasady wynikającej z treści art. 98 w zw. z art. 108 § 1 kpc (pkt II wyroku). Jedynie na marginesie, Sąd Okręgowy poddaje pod rozwagę sądowi I instancji konieczność ewentualnej modyfikacji sposobu sporządzania pisemnego uzasadnienia wydanego wyroku. Niewątpliwie, sporządzone w niniejszej sprawie pisemne uzasadnienie w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w art. 328 § 2 kpc . jednakże czterokrotne powtórzenie treści § 6 (...) wydaje się zbędne. Wydaje się również, że nie zawsze zachodzi konieczność przytaczania treści wszystkich norm prawa odnoszących się ogólnie do rozpoznawanego sporu. Nadto wadliwym jest odrębne wyrzekanie w wyroku o ciężarze ponoszenia kosztów, a następnie o zasądzeniu tych kosztów od strony przegrywającej spór (pkt. III i IV wyroku). S. Ref. I inst. M. Bień