XII Ga 447/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa, syndyk masy upadłości, domagała się zasądzenia od strony pozwanej kwoty 18 346 zł z odsetkami, opierając powództwo na art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego. Argumentowano, że wpłaty zaliczek na samochody dokonane przez upadłą spółkę na rzecz strony pozwanej były czynnościami prawnymi bezskutecznymi wobec masy upadłości, gdyż były nieodpłatne lub rażąco nieekwiwalentne. Strona pozwana zaprzeczyła, twierdząc, że środki te nie stanowiły własności upadłej spółki, lecz były wpłatami od osób fizycznych (J. B. i M. B.) w ramach umów inwestycyjnych z upadłą spółką i umów sprzedaży samochodów ze stroną pozwaną. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że istniały trzy odrębne stosunki prawne: między osobami fizycznymi a upadłą spółką (umowa inwestycyjna), między osobami fizycznymi a stroną pozwaną (umowa sprzedaży samochodu) oraz stosunek faktyczny między upadłą spółką a stroną pozwaną (przekazanie środków). Sąd uznał, że strona pozwana wywiązała się z umów sprzedaży, a wpłaty zaliczek były realizowane w imieniu osób fizycznych, z ich środków, i nie stanowiły nieodpłatnego rozporządzenia majątkiem upadłego. Sąd Okręgowy oddalił apelację strony powodowej, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że umowy inwestycyjne nie zawierały wszystkich elementów konstrukcji czynności prawnej na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC), ponieważ strona pozwana nie była świadoma istnienia tych umów ani nie miała wiedzy o zastrzeżeniu świadczenia na jej rzecz. Ponadto, wpłaty zaliczek były ściśle powiązane z otrzymanymi od klientów środkami i stanowiły wykonanie zobowiązania upadłej spółki wobec tych klientów, a nie nieodpłatne rozporządzenie majątkiem. Zobowiązanie upadłej nie było nieodpłatne, gdyż ewentualna nadwyżka z inwestycji przypadała upadłej. Sąd podkreślił, że wpłaty zaliczek nie spowodowały zmian w majątku upadłej spółki, a wysokość świadczenia odpowiadała zobowiązaniu wobec kontrahentów umowy inwestycyjnej, co wykluczało rażącą nieekwiwalentność. Sąd odwołał się również do podobnych orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów prawa upadłościowego (art. 127 pr.up.n.) dotyczących bezskuteczności czynności prawnych dokonywanych przez upadłego, zwłaszcza w kontekście wpłat zaliczek i stosunków trójstronnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe było ustalenie charakteru wpłat i świadomości stron. Orzeczenie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej stosunków trójstronnych i świadczenia na rzecz osoby trzeciej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wpłaty zaliczek na poczet zakupu samochodów, dokonane przez upadłą spółkę na rzecz salonu samochodowego, stanowią czynności prawne bezskuteczne wobec masy upadłości na podstawie art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wpłaty te nie stanowią czynności prawnych bezskutecznych wobec masy upadłości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłaty nie były nieodpłatne ani rażąco nieekwiwalentne, ponieważ stanowiły wykonanie zobowiązania upadłej spółki wobec osób fizycznych w ramach umów inwestycyjnych, a strona pozwana wywiązała się z umów sprzedaży samochodów wobec tych osób. Ponadto, strona pozwana nie była świadoma umów inwestycyjnych, co wykluczało zastosowanie art. 393 KC.
Czy konstrukcja prawna świadczenia na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC) ma zastosowanie w sytuacji, gdy wpłaty zaliczek dokonywane są przez upadłą spółkę na rzecz salonu samochodowego, a strona pozwana nie była świadoma umów inwestycyjnych łączących upadłą spółkę z osobami fizycznymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, konstrukcja świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie ma zastosowania w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla zastosowania art. 393 KC wymagana jest wiedza osoby trzeciej (strony pozwanej) o zastrzeżeniu świadczenia na jej rzecz, której w tej sprawie brakowało. Ponadto, brak było związku między zobowiązaniami stron, a wpłaty zaliczek stanowiły wykonanie zobowiązania upadłej spółki wobec jej kontrahentów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | inne | powód |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
pr.up.n. art. 127 § 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
Czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej, są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Sąd uznał, że wpłaty zaliczek nie spełniały tych przesłanek.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie tego przepisu.
Pomocnicze
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia na rzecz osoby trzeciej. Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu, w szczególności brak wiedzy strony pozwanej o umowach inwestycyjnych.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek maksymalnych. Strona powodowa zarzucała naruszenie tego przepisu, jednak sąd uznał, że wykładnia umów inwestycyjnych jako zawierających odsetki przekraczające maksymalne byłaby sprzeczna z art. 359 par. 1 KC.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów. Strona powodowa zarzucała naruszenie tego przepisu przez Sąd Rejonowy. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Środki finansowe (zaliczki) nie stanowiły własności upadłej spółki, lecz były wpłatami od osób fizycznych w ramach umów inwestycyjnych i sprzedaży samochodów. • Strona pozwana nie była świadoma umów inwestycyjnych, co wyklucza zastosowanie art. 393 KC. • Wpłaty zaliczek były wykonaniem zobowiązania upadłej spółki wobec osób fizycznych, a nie nieodpłatnym rozporządzeniem majątkiem. • Strona pozwana wywiązała się z umów sprzedaży samochodów wobec osób fizycznych. • Nie zaszła rażąca nieekwiwalentność świadczeń.
Odrzucone argumenty
Wpłaty zaliczek dokonane przez upadłą spółkę były czynnościami prawnymi bezskutecznymi wobec masy upadłości na podstawie art. 127 ust. 1 pr.up.n. (nieodpłatne lub rażąco nieekwiwalentne rozporządzenie majątkiem). • Zastosowanie art. 393 KC (świadczenie na rzecz osoby trzeciej). • Naruszenie art. 359 par. 2/2 KC (odsetki przekraczające maksymalne).
Godne uwagi sformułowania
Stronę powodową ze stroną pozwaną nie łączyły żadne stosunki umowne i dokonane płatności takich stosunków nie kreowały. • Przelew dwóch zaliczek nastąpił nie ze środków własnych strony upadłej lecz ze środków osób prywatnych, wnoszących wkład ustalony w umowie inwestycyjnej. • W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy prawidłowo i z poszanowaniem zasad określonych w art. 233 par. 1 kpc ustalił stan faktyczny sprawy, co powoduje, że Sąd Okręgowy przyjmuje go za własny. • Umowy inwestycyjne nie zawierały bowiem wszystkich elementów właściwych dla konstrukcji czynności prawnej na rzecz osoby trzeciej. • Wobec strony pozwanej upadła jawiła się jako pełnomocnik kontrahentów.
Skład orzekający
Bożena Cincio-Podbiera
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Kozłowska
sędzia
Agata Pierożyńska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa upadłościowego (art. 127 pr.up.n.) dotyczących bezskuteczności czynności prawnych dokonywanych przez upadłego, zwłaszcza w kontekście wpłat zaliczek i stosunków trójstronnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe było ustalenie charakteru wpłat i świadomości stron. Orzeczenie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej stosunków trójstronnych i świadczenia na rzecz osoby trzeciej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych relacji między upadłą spółką, jej klientami i kontrahentem, a także interpretacji przepisów prawa upadłościowego w kontekście wpłat zaliczek. Pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie charakteru prawnego transakcji i świadomości stron.
“Czy wpłata zaliczki przez upadłą spółkę na zakup samochodu może być odzyskana od sprzedawcy? Kluczowa rola umów i świadomości stron.”
Dane finansowe
WPS: 18 346 PLN
Sektor
motoryzacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.