XII GA 269/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa (...) spółka z o.o. w K. domagała się zasądzenia od pozwanego M. W. kwoty 10 332,42 zł z odsetkami, powołując się na weksel in blanco indosowany na jej rzecz. Weksel ten zabezpieczał roszczenia wynikające z umowy o współpracę zawartej między pozwanym a (...) SA. Pozwany podniósł zarzuty dotyczące nieważności umowy i błędu przy jej podpisaniu. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z dnia 15 października 2013 r. oddalił powództwo, uznając umowę o współpracę za nieważną w całości jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.) i naruszającą zasadę swobody umów (art. 353[1] k.c.). Sąd ustalił również istnienie powiązań osobowych i kapitałowych między stroną powodową a (...) SA, co wskazywało, że nabycie weksla przez powoda miało na celu świadome pokrzywdzenie dłużnika poprzez pozbawienie go możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego (art. 17 Prawa wekslowego). Sąd Okręgowy w Krakowie, rozpoznając apelację strony powodowej, w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Stwierdził, że działanie strony powodowej, jako wyspecjalizowanego podmiotu windykacyjnego powiązanego z pierwotnym wierzycielem, nie podlega ochronie z art. 17 Prawa wekslowego, gdy działa świadomie na szkodę dłużnika. Sąd Okręgowy podkreślił, że badanie stosunku podstawowego było uprawnione, a umowa o współpracy była skonstruowana w sposób rażąco nierównoważny i niejasny, naruszając zasady współżycia społecznego. W konsekwencji, apelacja strony powodowej została oddalona jako niezasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona dłużnika wekslowego w przypadku nabycia weksla przez podmiot powiązany z pierwotnym wierzycielem, który zna zarzuty ze stosunku podstawowego. Nieważność umów sprzecznych z zasadami współżycia społecznego i naruszających swobodę umów.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia weksla przez podmiot powiązany i oceny umowy pod kątem zasad współżycia społecznego i swobody umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabycie weksla przez podmiot powiązany z pierwotnym wierzycielem, który zna zarzuty dłużnika ze stosunku podstawowego, podlega ochronie przewidzianej w art. 17 Prawa wekslowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona nabywcy weksla z art. 17 Prawa wekslowego nie przysługuje, gdy nabywca działa świadomie na szkodę dłużnika, znając jego zarzuty ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem regulacji art. 17 Prawa wekslowego jest ochrona bezpieczeństwa obrotu, ale restrykcyjna wykładnia może sprzyjać nadużyciom. Ochrona nie służy nierzetelnemu posiadaczowi, który nabywając weksel, wie o zarzutach dłużnika i chce go pozbawić możliwości ich podniesienia. W sytuacji, gdy nabywca wszedł w stosunek podstawowy, nie można przyjmować, że nie znał jego treści.
Czy umowa o współpracy, której postanowienia dotyczące kar umownych i warunków rozwiązania są niejasne, rażąco nierównoważne i sprzyjają jednej ze stron, jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i naruszająca zasadę swobody umów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka umowa jest nieważna w całości na podstawie art. 58 k.c. i art. 353[1] k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i naruszającą zasadę swobody umów ze względu na skomplikowane sformułowania, niejasne postanowienia o karach umownych, rażącą nierównowagę stron, uprzywilejowanie jednej strony oraz brak możliwości negocjacji wzorca umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna w całości. Stan bezwzględnej nieważności czynności prawnej brany jest pod uwagę z urzędu.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Prawo wekslowe art. 17
Ustawa Prawo wekslowe
Nabywca weksla, który działał świadomie na szkodę dłużnika, nie może powoływać się na ochronę wynikającą z tego przepisu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 339 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa podmiotu użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 6 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 232 § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 228 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy o współpracy jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego i naruszającej zasadę swobody umów. • Nabycie weksla przez powoda miało na celu świadome pokrzywdzenie dłużnika, co wyłącza ochronę z art. 17 Prawa wekslowego. • Istnienie powiązań osobowych i kapitałowych między powodem a pierwotnym wierzycielem. • Niejasność i rażąca nierównowaga postanowień umowy, w szczególności dotyczących kar umownych.
Odrzucone argumenty
Prawidłowość formalna weksla. • Zastosowanie art. 17 Prawa wekslowego i ochrona nabywcy weksla. • Swoboda kontraktowa i szczególna staranność wymagana od przedsiębiorców. • Zarzuty naruszenia przepisów procesowych (dowolna ocena dowodów, naruszenie zasady kontradyktoryjności i równości stron).
Godne uwagi sformułowania
indos miał na celu świadome pokrzywdzenie dłużnika poprzez pozbawienie go możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego • umowa ta jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i tym samym naruszająca zasadę swobody umów jest nieważna w całości • stan bezwzględnej nieważności czynności prawnej brany jest pod uwagę z urzędu • abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego nie wyłącza bowiem możliwości badania stosunku podstawowego leżącego u podstaw wystawienia weksla • ochrona nabywcy weksla nie może służyć temu nabywcy, który znając zarzuty, jakie dłużnik mógłby przeciwstawić przy nabyciu weksla, działa świadomie na szkodę dłużnika
Skład orzekający
Agata Pierożyńska
przewodniczący
Bożena Cincio-Podbiera
sprawozdawca
Beata Kozłowska-Sławęcka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona dłużnika wekslowego w przypadku nabycia weksla przez podmiot powiązany z pierwotnym wierzycielem, który zna zarzuty ze stosunku podstawowego. Nieważność umów sprzecznych z zasadami współżycia społecznego i naruszających swobodę umów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia weksla przez podmiot powiązany i oceny umowy pod kątem zasad współżycia społecznego i swobody umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą badać stosunek podstawowy nawet w przypadku weksla i jak chronią dłużników przed nieuczciwymi praktykami windykacyjnymi, zwłaszcza gdy umowy są rażąco nierówne.
“Czy weksel zawsze oznacza pewną zapłatę? Sąd Okręgowy chroni dłużnika przed windykacyjną pułapką!”
Dane finansowe
WPS: 10 332,42 PLN
Sektor
gospodarcze
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.