XII C 757/13

Sąd Apelacyjny w PoznaniuPoznań2014-08-29
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaapelacyjny
darowiznarażąca niewdzięcznośćzabezpieczenie powództwaksięga wieczystanieruchomośćprawo rzeczowepostanowieniezażalenie

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powódki na postanowienie o oddaleniu wniosku o zabezpieczenie powództwa, uznając brak uprawdopodobnienia rażącej niewdzięczności pozwanego wobec darczyńcy.

Powódka wniosła o zabezpieczenie powództwa poprzez wpisanie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w księdze wieczystej nieruchomości, wywodząc roszczenie z art. 898 § 1 k.c. i zarzucając pozwanemu rażącą niewdzięczność. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, uznając brak uprawdopodobnienia roszczenia. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, wskazując, że okoliczności takie jak rozpad małżeństwa czy zaciąganie długów nie stanowią rażącej niewdzięczności skierowanej przeciwko darczyńcy, a jedynie uboczny skutek działań pozwanego.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu rozpoznał zażalenie powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu, które oddaliło jej wniosek o zabezpieczenie powództwa poprzez wpisanie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w księdze wieczystej nieruchomości. Powódka domagała się zobowiązania pozwanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu udziału w prawie własności nieruchomości, opierając swoje roszczenie na art. 898 § 1 k.c. (odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności). Jako podstawę rażącej niewdzięczności wskazywała na zaciąganie przez pozwanego licznych zobowiązań, które obciążały również córkę powódki (żonę pozwanego), oraz na doprowadzenie do rozpadu jego małżeństwa z córką powódki. Sąd Apelacyjny uznał, że powódka nie uprawdopodobniła swojego roszczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, rażąca niewdzięczność musi być skierowana świadomie i z nieprzyjaznym zamiarem przeciwko darczyńcy, zazwyczaj w celu wyrządzenia mu krzywdy lub szkody majątkowej. Działania nieumyślne, niezamierzone, a także skierowane przeciwko osobie trzeciej (chyba że z zamiarem pokrzywdzenia darczyńcy) nie są podstawą do odwołania darowizny. Sąd uznał, że doprowadzenie do rozpadu małżeństwa jest działaniem wymierzonym przeciwko małżonkowi, a nie teściom, a uboczny skutek w postaci dyskomfortu powódki nie może być utożsamiany z celem pozwanego. Podobnie, zaciąganie długów przez pozwanego nie zostało uprawdopodobnione jako działanie skierowane przeciwko powódce, a jedynie jako potencjalne obciążenie dla jej córki. Sąd podkreślił, że czyny dowodzące niewdzięczności muszą świadczyć o znacznym napięciu złej woli, wykraczającym poza zwykłe konflikty życiowe. Wobec braku uprawdopodobnienia rażącej niewdzięczności, zażalenie powódki zostało oddalone na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli działania te nie są skierowane świadomie i z nieprzyjaznym zamiarem przeciwko darczyńcy w celu wyrządzenia mu krzywdy lub szkody majątkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozpad małżeństwa jest działaniem wymierzonym przeciwko małżonkowi, a nie teściom, a zaciąganie długów nie zostało uprawdopodobnione jako działanie skierowane przeciwko darczyńcy. Rażąca niewdzięczność wymaga znaczącego napięcia złej woli i wykracza poza zwykłe konflikty życiowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

pozwany J. A.

Strony

NazwaTypRola
T. S.osoba_fizycznapowódka
J. A.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (3)

Główne

k.c. art. 898 § § 1

Kodeks cywilny

Rażąca niewdzięczność odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które jest skierowane przeciw darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze, ukierunkowane zazwyczaj na wyrządzenie krzywdy lub szkody majątkowej. Nie są to działania nieumyślne, niezamierzone. Z zasady wyłącza się również działania skierowane przeciwko osobie trzeciej, chyba że podjęte są z zamiarem pokrzywdzenia darczyńcy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uprawdopodobnienia rażącej niewdzięczności pozwanego wobec darczyńcy. Działania pozwanego (rozwód, długi) nie były skierowane przeciwko darczyńcy w celu wyrządzenia mu szkody. Rażąca niewdzięczność musi być świadoma, celowa i skierowana przeciwko darczyńcy.

Odrzucone argumenty

Zaciąganie długów przez pozwanego obciążających córkę powódki. Doprowadzenie przez pozwanego do rozpadu małżeństwa z córką powódki.

Godne uwagi sformułowania

rażąca niewdzięczność odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które jest skierowane przeciw darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze, ukierunkowane zazwyczaj na wyrządzenie krzywdy lub szkody majątkowej. Z zasady wyłącza się również działania skierowane przeciwko osobie trzeciej, chyba że podjęte są z zamiarem pokrzywdzenia darczyńcy. Doprowadzenie do rozpadu związku małżeńskiego jest z natury rzeczy wymierzone przeciwko małżonkowi, a nie przeciwko teściom. Ubocznego skutku rozwodu w postaci dyskomfortu i rozczarowania powódki nie można utożsamiać z celem postępowania pozwanego. czyny dowodzące niewdzięczności muszą świadczyć o znacznym napięciu złej woli obdarowanego, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę słów "rażąca niewdzięczność".

Skład orzekający

Jerzy Geisler

przewodniczący-sprawozdawca

Bogusława Żuber

sędzia

Jacek Nowicki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację pojęcia rażącej niewdzięczności w kontekście odwołania darowizny, zwłaszcza w odniesieniu do sytuacji rodzinnych i finansowych obdarowanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i wymaga oceny, czy dane zachowanie obdarowanego nosi znamiona rażącej niewdzięczności w świetle całokształtu okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odwołania darowizny z powodu niewdzięczności, a sąd precyzyjnie wyjaśnia, co mieści się w tym pojęciu, a co nie.

Czy rozwód rodziców i długi syna to powód do odwołania darowizny od teściów?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Dnia 29 sierpnia 2014 roku Sąd Apelacyjny w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Jerzy Geisler (spr.) Sędziowie: SA Bogusława Żuber SA Jacek Nowicki po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa T. S. przeciwko J. A. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26 marca 2014 roku, sygn. akt: XII C 757/13 postanawia: oddalić zażalenie. SSA B. Żuber SSA J. Geisler SSA J. Nowicki UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek powódki o zabezpieczenie powództwa, uznając, iż nie uprawdopodobniła ona swojego roszczenia o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości w P. przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą (...) , poprzez wpisanie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w w/w księdze wieczystej. Roszczenie to powódka wywodziła z treści art. 898 § 1 k.c. , wskazując na fakt, że pozwany zaciągnął liczne zobowiązania, które obciążają również jej córkę (żonę pozwanego), jak też doprowadził rozpadu jego małżeństwa z córką powódki. Tym okolicznościom pozwany zaprzeczył. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu Okręgowego, nie są przejawem rażącej niewdzięczności pozwanego względem powódki. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła powódka, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez udzielenie jej zabezpieczenia i wpisanie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie o sygn. akt: XII C 757/13 w księdze wieczystej nieruchomości nr: (...) . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż skarżąca nie uprawdopodobniła swojego roszczenia. Zgromadzony na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy nie jest bowiem wystarczający do przyjęcia, że pozwany dopuścił się wobec powódki rażącej niewdzięczności, uzasadniającej odwołanie dokonanej darowizny. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że rażąca niewdzięczność odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które jest skierowane przeciw darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze, ukierunkowane zazwyczaj na wyrządzenie krzywdy lub szkody majątkowej. Nie są to działania nieumyślne, niezamierzone. Z zasady wyłącza się również działania skierowane przeciwko osobie trzeciej, chyba że podjęte są z zamiarem pokrzywdzenia darczyńcy (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1969 r., III CZP 63/69, niepubl., z dnia 7 maja 1997 r., I CKN 117/97, niepubl. z dnia 25 listopada 1999 r., II CKN 600/98, niepubl., z dnia 26 lipca 2000 r., niepubl. z dnia 26 września 2000 r., III CKN 810/00, niepubl., z dnia 5 października 2000 r., II CKN 280/00, niepubl., z dnia 4 lutego 2005 r., I CK 5471/04, niepubl., z dnia 2 grudnia 2005 r. II CK 265/05, niepubl. i z dnia 15 czerwca 2010 r., II CSK 68/10, niepubl.). Zaoferowane przez skarżącą dowody oraz twierdzenia nie są wystarczające do przyjęcia na obecnym etapie postępowania, by celem pozwanego było wyrządzenie powódce krzywdy lub szkody. Doprowadzenie do rozpadu związku małżeńskiego jest z natury rzeczy wymierzone przeciwko małżonkowi, a nie przeciwko teściom, gdyż zawarcie związku małżeńskiego z zasady nie stwarza obowiązków wobec dalszej rodziny (chociaż mogą powstać między nimi określone więzy, wynikające np. ze wspólnego zamieszkiwania). Ubocznego skutku rozwodu w postaci dyskomfortu i rozczarowania powódki nie można utożsamiać z celem postępowania pozwanego. Nie zostało to w każdym razie uprawdopodobnione na obecnym etapie postępowania. Podobnie należy ocenić okoliczności związane z zaciąganiem długów przez pozwanego, nie uprawdopodobniono bowiem, by działania te były skierowane przeciwko powódce. Wprawdzie powódka w piśmie z dnia 9 września 2013 roku wskazała, iż wraz z mężem spłaca zobowiązania pozwanego, jednakże nie zostało to wykazane dokumentami, a w każdym razie nie można ustalić, na jakiej podstawie spłata ta następuje. Wskazać wreszcie należy, że czyny dowodzące niewdzięczności muszą świadczyć o znacznym napięciu złej woli obdarowanego, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę słów "rażąca niewdzięczność". Nie uzasadnia więc odwołania darowizny dopuszczenie się przez obdarowanego takich czynów, które w danych okolicznościach i warunkach nie wykraczały poza zwykłe przypadki życiowych konfliktów (por. orz. z dnia 2 marca 1948 r., KrC 42/48, PiPr 1948, nr 7, s. 136, wyrok z 29 września 1969 r., I CR 458/69, OSN 1970, nr 7-8, poz. 137). Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powódki na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. SSA B. Żuber SSA J. Geisler SSA J. Nowicki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI