XII C 684/19

Sygnatura akt XII C 684/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 16 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSOEwa Hoffa Protokolant:Starszy sekretarz sądowy Krystyna Wojciechowska-Trawka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa P. B. / PESEL: (...) /, D. B. / PESEL: (...) / przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. /KRS: (...) o zapłatę I. Zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 80.006,44 zł /osiemdziesiąt tysięcy sześć złotych i czterdzieści cztery grosze/ z odsetkami ustawowymi od kwot : - 5000 zł od dnia 7 marca 2015 r., - 15.000 zł od dnia 10 stycznia 2019 r., - 60.006,44 zł od dnia 7 maja 2019 r. do dnia zapłaty każdej z tych kwot z tym, że od 1 stycznia 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. II. W pozostałej części powództwo oddala. III. Kosztami postępowania obciąża w całości pozwanego i z tego tytułu: 1/ nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa /Sądu Okręgowego w Poznaniu/ kwotę 6334 zł /sześć tysięcy trzysta trzydzieści cztery złote/, 2/ zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 7417 zł /siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych/ w tym kwotę 5417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E. Hoffa Sygn akt XII C 684/19/3 UZASADNIENIE Powodowie, P. B. i D. B. , wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kwoty 20.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16 stycznia 2014 r. do dnia zapłaty /k.1 /. Żądana kwota obejmowała odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości powodów w wysokości 5.000 zł i odszkodowanie stanowiące równowartość nakładów koniecznych dla zapewnienia prawidłowego klimatu akustycznego w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi wynoszące 15.000 zł /k.1 i k.9v- wskazanie poszczególnych rodzajów żądań/. Domagali się zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k.1/. Jako podstawę prawną swoich roszczeń wskazali art. 129 ust.2 w związku z art. 136 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ochronie środowiska /k.7 i 8/. Następnie, w piśmie z dnia 6 maja 2019 r. /k.464- 311- 313/ doręczonym w odpisie pełnomocnikowi pozwanego w dniu 7 maja 2019 r. /k.323- wzmianka o doręczeniu w protokole rozprawy/ zmodyfikowali powyższe roszczenia o zapłatę domagając się, ostatecznie, kwoty 80.0006 zł , czyli wnosząc ostatecznie o zasądzenie kwoty 46.422 zł tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości i kwoty 33.584,44 zł odszkodowania za konieczne nakłady akustyczne z odsetkami ustawowymi od daty wskazanej w pozwie. Pozwany, (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. , konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k. 64 i k.345/. Podniósł też zarzut przedawnienia roszczenia głównego i akcesoryjnego sprzed 10 stycznia 2015 r. /k.64v i k.65/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powodowie byli w dniu wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa (...) nr (...) dotyczącej utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. , współwłaścicielami, na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, nieruchomości położonej w P. przy ul. (...) , zapisanej w księdze wieczystej (...) /k.26- 30 i 160- 164- wydruk księgi wieczystej , której stan wpisów pozostaje bez zmian w zakresie istotnym dla meritum sprawy, k.158 - wydruk z rejestru gruntów,k.159 i 160- szkic sytuacyjny/. Prawo własności nabyli 29 sierpnia 2003 r. /k.48/, na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej na skutek umowy darowizny. Nieruchomość o powierzchni 629 m 2 zabudowania jest domem mieszkalnym postawionym w latach 70- tych i 80- tych /k.139- 146- opis nieruchomości z materiałem zdjęciowym/. Dnia 30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. w P. . Weszła ona w życie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa (...) , czyli w dniu 28 lutego 2012 r. Budynek mieszkalny powodów wymagał nakładów zapewniających prawidłową ochronę akustyczną. Został on postawiony na wyżej wskazanej nieruchomości w okresie, gdy funkcjonowało już pozwane lotnisko, natomiast nie był ustanowiony obszar ograniczonego użytkowania. Nieruchomość stanowiąca współwłasność powodów znalazła się w całości w strefie wewnętrznej o.o.u. / okoliczność bezsporna, k.129- szkic sytuacyjny/. Ograniczenia użytkowania w strefie wewnętrznej polegają na: a/ zakazie budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym, lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, b/dopuszczeniu rozbudowy, odbudowy, oraz nadbudowy istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym, lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, c/ zakazie tworzenia stref A uzdrowisk, d/ dopuszczeniu lokalizowania zabudowy mieszkaniowej pod warunkiem zapewnienia właściwego komfortu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej /§ 8 ust.2 uchwały/. W obszarze ograniczonego użytkowania uchwała wprowadziła wymagania techniczne dotyczące budynków, które w strefie wewnętrznej polegały na zapewnieniu właściwego klimatu akustycznego w budynkach i pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej /§9 ust. 2 uchwały/. Wartość nieruchomości położonej w P. przy ul. (...) według stanu z dnia 28 lutego 2012 r. /data wejścia w życie wyżej opisanej uchwały/ i cen z daty sporządzenia opinii, czyli z dnia 30 listopada 2018 r. wynosiła 610.821 zł /k. 131-167- operat szacunkowy biegłego J. W. z 30 listopada 2018 r. /. Utrata jej wartości rynkowej będąca skutkiem objęcia nieruchomości strefą wewnętrzną o.o.u. wynosiła 10 grudnia 2018 r., czyli w dacie wydania opinii biegłego J. W. 46.422 zł /k.- 99- 130- opinia o zmniejszeniu wartości rynkowej nieruchomości z 10 grudnia 2018 r , a w szczególności k.120-129/. Przed wprowadzeniem o.o.w. budynek na tej nieruchomości spełniał wymogi prawidłowej ochrony pomieszczeń przed dźwiękami dochodzącymi z zewnątrz w myśl przepisów prawa budowlanego i Polskich Norm dla dopuszczalnego hałasu w środowisku /k.181- 184- opinia biegłego J. W. z dnia 27 listopada 2018 r./. Ze względu na poziom hałasu generowanego przez pozwane lotnisko, pomieszczenia domu mieszkalnego powodów przeznaczone na stały pobyt ludzi nie spełniają obecnie norm izolacyjności akustycznej. Powodowie powinni dokonać, własnym kosztem i staraniem, nakładów mających na celu poprawę izolacji akustycznej pomieszczeń wymagających takiej ochrony, a konkretnie dokonać wymiany okien i zamontować nawiewniki ścienne akustyczne z mufą akustyczną wraz z okapami z wkładką akustyczną, zamontować stabilery , a na wylotach przewodów wentylacyjnych zamontować urządzenia wspomagające np. turbowenty hybrydowe /k.199- 208- opinia biegłego J. W. z dnia 27 listopada 2018 r. dotyczącą wartości nakładów- w tym tabele i szczegółowe opisy z uzasadnieniami jak k.199-208, k.571- 573- zeznania tego biegłego/. Koszt tych nakładów, według cen z daty wydania opinii, czyli z 26 lipca 2018 r. 2018 r. wynosił 22.150,84 zł /k. 404, i k.38- 39 tego pliku - opinia biegłego J. W. dotycząca nakładów, k.322 i 323- zeznania biegłego dotyczące nakładów koniecznych dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego/. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie w/w wydruku księgi wieczystej, którego autentyczności strony nie kwestionowały, a także kserokopii wypisu z rejestru gruntów i zdjęć satelitarnych z zaznaczeniem położenia nieruchomości powodów znajdujących się przy kolejnych opiniach i operacie szacunkowym opisanych powyżej. Sąd z urzędu, z innych spraw podobnego rodzaju, zna treść wyżej cytowanej uchwały Sejmiku Województwa (...) , a dowody z istotnych dla meritum sprawy fragmentów raportu o oddziaływaniu lotniska Ł. na środowisko i zaleceń dotyczących procedur podchodzenia do lądowania, startów i zastosowania urządzeń obsługi samolotów, oraz decyzje (...) Dyrektora Ochrony Środowiska w P. i Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotyczące rozbudowy i modernizacji lotniska Ł. dopuścił jako dowód na okoliczność, że pozwany czyni starania mające na celu ograniczanie hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska /k.81- postanowienie o dopuszczeniu dowodów, k.16v pkt h- x- wykaz dokumentów na płycie DVD/. Sąd miał wiedzę z innych spraw podobnego rodzaju, że pozwany podjął konkretne działania skutkujące ograniczaniem hałasu oddziaływującego na środowisko i stara się ten hałas systematycznie umniejszać, a także monitoruje jego natężenie. Opinia każdego biegłego stanowi hipotezę przy tego typu stanie faktycznym, jednak ważne jest, żeby uwzględniała wyczerpująco wszelkie istotne okoliczności, aby wydana została w oparciu o jak najszerszą wiedzę dostępną w dacie jej wydania i była tak dokładna jak to jest możliwe. Zarówno w/w operat szacunkowy dotyczący wartości nieruchomości jak i w/w opinie biegłego J. W. dotyczące:, zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z ich położeniem w strefie wewnętrznej, oraz wartości nakładów niezbędnych dla rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego powodów spełniają te kryteria. Ponadto są logiczne, oraz w sposób rzeczowy i wyczerpujący odpowiadają na pytania sądu zawarte w zleceniu. W swych zeznaniach złożonych na rozprawie dnia 7 maja 2019 r. z biegły J. W. swe operaty szacunkowe, oraz opinie w pełni obronił przekonywująco wyjaśniając wątpliwości stron w odpowiedziach na ich szczegółowe pytania /k. 294- 298- pismo z dnia 8 kwietnia 2019 r. zawierające odpowiedzi biegłego na pytania pozwanego wyszczególnione w piśmie z 23 stycznia 2019 r. jak k.435-271, k.322-324- protokolarny skrót zeznań biegłego J. W. i szczegółowe odpowiedzi na pytania pełnomocników stron, k.327- płyta z nagraniem rozprawy/. Sąd uznał ten operat szacunkowy i opinie biegłego J. W. za wysoce przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pozwany złożył do akt sprawy ekspertyzę Instytutu (...) i Przedsiębiorstw z siedzibą w W. /plik w białej okładce przy II tomie akt/ sporządzoną 6 września 2019 r. zamówioną przez spółkę cywilną (...) adwokatów nie działających w niniejszej sprawie /k.1 pliku, k. 387- e- mail dotyczący zlecenia ekspertyzy/. Ekspertyza ta ma charakter wysoce ogólny i nie może stanowić dowodu przy ustalaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Zlecona została zresztą na zapotrzebowanie prywatnej spółki cywilnej i nie dotyczy nieruchomości wskazanej w pozwie. Identyczna ocenia dotyczy kserokopii opinii Centrum (...) /k.388- 390/. Zastosowana przez biegłego J. W. metoda regresji wielorakiej i analiza rynku nieruchomości jest trafna i odpowiada specyfice niniejszej sprawy. Ze względu na pozytywną ocenę operatów szacunkowych i opinii biegłego J. W. , oraz zeznań tego biegłego sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego o opinię uzupełniającą, lub opinię innego biegłego, bowiem dowody te były zbędne i doprowadziłyby do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania /k.392v- postanowienie wydane na rozprawie/. Wobec wyjaśnienia istotnych dla meritum sprawy okoliczności sąd odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron. Po analizie operatu szacunkowego i obu opinii sąd nie uwzględnił alternatywnego wyliczenia spadku wartości nieruchomości powodów /k.280/,bowiem zawarte w piśmie pełnomocnika powodów zarzuty dotyczące przyjęcia 8% spadku wartości zamiast 12,65% /k.124v/ są nietrafne i zawyżone. Powodowie nie podtrzymali zresztą tych zarzutów /k.311/ akceptując ostatecznie spadek wartości nieruchomości wskazany w opinii dotyczącej tej kwestii /k.129/. Sąd zważył, co następuje: Powodowie opierali swe żądania odszkodowawcze przede wszystkim na tzw. normatywnym związku przyczynowym. Jako jego podstawę prawną wskazali art.129 ust. 2 oraz 136 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ochronie środowiska. Przepis art.129 ust.2 u.p.o.ś. stanowi, że w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. W myśl ust.4 tego przepisu z roszczeniem, o którym mowa w ust. 1-3, można wystąpić w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Według art. 136 ust.1 u.p.o.ś. w razie ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania właściwymi w sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowania lub wykupu nieruchomości są sądy powszechne. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, iż obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. Zgodnie zaś z art.136 ust. 3 u.p.o.ś. w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Niewątpliwie powodowie wystąpili z niniejszym powództwem w terminie wskazanym przez ustawę, bowiem przed dniem 24 kwietnia 2015 r. złożyli osobiście wniosek o odszkodowanie z załącznikami i z sugestią, że w razie zawarcia ugody gotowi zrzec się wobec pozwanego wszelkich roszczeń związanych z o.w.u. /k.20- 30- wniosek z 14 stycznia 2014 r, k. 50- kserokopia skargi z 18 marca 2016 r.na opieszałość pozwanego w procedurze koncyliacyjnej/. Art. 129 ust. 2 u.p.o.ś. określa, że w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda zaś obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. W następstwie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania nastąpił rzeczywisty spadek wartości wyżej opisanej nieruchomości powodów wynikający z tego, że i powodowie i potencjalni kolejni właściciele tych nieruchomości zmuszeni są do znoszenia hałasu emitowanego przez pozwane lotnisko niezależnie od tego, czy będzie on przekraczał dopuszczalne normy hałasu, czy nie, z jaką częstotliwością naruszenia te będą występowały i jak będą znaczne. Stanowi to oczywiste ograniczenie prawa własności. Wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania równoznaczne jest z publicznym potwierdzeniem, że lotnisko emituje hałas oddziaływujący na ten obszar w stopniu skutkującym ograniczone, w określony sposób, możliwości korzystania z nieruchomości na tym obszarze położonych, a hałas jest do tego stopnia dokuczliwy, że wskazane jest sfinansowanie urządzeń, elementów wyposażenia domów, lub wręcz przebudowy domów, aby się przed nim chronić. Podane w opiniach biegłego J. W. dotyczących zmniejszenia wartości rynkowej nieruchomości powodów informacje dotyczące wpływu hałasu emitowanego przez otoczenie na ceny nieruchomości dotyczące lotniska w K. i lotnisk zagranicznych nie dotyczą bezpośrednio pozwanego i jego otoczenia, ale stanowią istotną wskazówkę dlaczego następuje spadek wartości nieruchomości położonych w okolicy lotnisk. Tak więc fakt, że pozwany monitoruje hałas i stara się go ograniczać nie ma wpływu na zakres spadku wartości nieruchomości powodów położonych w ramach o.o.u. Dopóki obszar ograniczonego użytkowania istnieje, dopuszczalna jest w jego obrębie możliwość emisji hałasu w stopniu ponadnormatywnym, a natężenie ruchu lotniczego w przyszłości może emisję hałasu potęgować. Ponieważ, po wprowadzeniu o.o.u. nastąpił spadek wartości nieruchomości powodów o 46.422 zł jak wykazano powyżej, powodowie ponieśli więc konkretną szkodę w tej wysokości według cen z daty wydania opinii dotyczących spadku wartości poszczególnych nieruchomości, czyli z przełomu listopada i grudnia 2018 r. /k.129/. Oceniając zasadność roszczenia powodów o odszkodowanie stanowiące równowartość nakładów na ich nieruchomości niezbędnych dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach budynku wymagających ochrony akustycznej stwierdzić należy, iż przepis art. 136 ust. 3 u.p.o.ś wyraźnie stanowi, iż tylko w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd, że odszkodowanie powinno obejmować koszty przystosowania istniejących budynków w taki sposób, aby w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej zapewniony był właściwy klimat akustyczny niezależnie od tego, czy nakłady na rewitalizację akustyczną zostały poniesione w całości, w części, czy dotąd ich nie dokonano. W/w art. 136 ust. 2 u.o.o.ś. nie zawęża wypłaty odszkodowania do kosztów poniesionych w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie, lecz wskazuje tę sytuację jako dodatkowy element szkody. Odmienna interpretacja wprowadzałaby zróżnicowanie właścicieli na bardziej rzutkich i zamożnych, mających wiedzę z dziedziny akustyki, lub budownictwa, którzy załatwili i opłacili materiały, fachowców i dokonali stosownych nakładów, aby ochronić swe mieszkania przed hałasem i właścicieli, którzy nie mają wiedzy jakich konkretnie nakładów trzeba dokonać i nie mają dostatecznych możliwości finansowych, aby te nakłady ponieść i ochronić przed hałasem zajmowane pomieszczenia wymagające ochrony akustycznej. Biegły J. W. konkretnie wskazał jakie nakłady są konieczne, aby zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach domu mieszkalnego na nieruchomości powodów, które tego wymagają /k.206-208/. Wartość tych nakładów wynosi łącznie 33.584,44 zł według cen z 27 listopada 2018 r./k.168 i 208/. Co do roszczenia głównego Sąd orzekł na podstawie w/w przepisów. Powodowie wezwali pozwanego o zapłatę odszkodowania dotyczącego wyżej opisanej nieruchomości pismem odebranym przez pozwanego dnia 15 stycznia 2014 r. /k.20- pisma ze wskazaniem żądań odszkodowawczych i ofertą zawarcia kompleksowej ugody/. Powodowie żądali konkretnej kwoty 18.894 zł na modernizację akustyczną budynku i proponowali zawarcie ugody co do pozostałych roszczeń odszkodowawczych. Dołączyli odpisy faktur dokumentujących faktycznie poniesione nakłady na izolację akustyczną /k.20 i 20v- spis faktur/. W pozwie złożonym dnia 7 marca 2018 r. zażądali kwoty 5000 zł z tego tytułu. Pozwany był więc w stanie ustalić, czy żądana przez powodów kwota odszkodowania za nakłady akustyczne jest trafna w całości, lub w części już od 16 stycznia 2014 r., jednak roszczenie o odsetki ustawowe- od 1 stycznia 2016 r. o odsetki ustawowe za opóźnienie sprzed 7 marca 2015 r. uległo przedawnieniu jako roszczenie okresowe / art. 118 k.c. /. Odsetki ustawowe od kwoty 5000 zł zasądzono więc od dnia 7 marca 2015 r. Dnia 10 stycznia 2019 r. /k.214 i 235- zarządzenie o doręczeniu i potwierdzenie odbioru/ zostały pozwanemu doręczone opinie i operat szacunkowy biegłego J. W. . Pierwotnie żądana w pozwie kwota 15.000 zł stała się więc wymagalna od tej daty. Odpis pisma procesowego z dnia 6 maja 2019 r. rozszerzającego żądania pozwu pozwany otrzymał 7 maja 2019 r. /k.311- 313- pismo z uzasadnieniem, k.323- informacja o skutecznym doręczeniu/ zatem od 7 maja 2019 r. stało się wymagalne roszczenie odszkodowawcze w pozostałej części /pkt I wyroku/. Podstawą prawną orzeczenia o roszczeniach akcesoryjnych w punkcie I wyroku jest art. 481§1 i 2 k.c. w związku z art. 476 k.c. W pozostałej części roszczenia o odsetki ustawowe zostały oddalone /pkt. II wyroku/. W punkcie II wyroku sąd oddalił powództwo w zakresie roszczeń akcesoryjnych sprzed daty, wskazanej w punkcie I wyroku. Opłata od pozwu wynosiła ostatecznie 4002 zł. Powodowie ponieśli ją w części wpłacając 1000 zł /k.19/ i uiścili zaliczkę w kwocie 2.000 zł /k.64/. Pozwany, oprócz opłaty od skargi na postanowienia referendarza przyznające biegłemu prawidłowo wyliczone i należne mu kwoty wynagrodzeń, żadnych kosztów dotąd nie poniósł. Koszty łączne operatów szacunkowych i opinii biegłego J. W. , to, w zaokrągleniu kwota 5332 zł /k.219, k.355 i k.291- postanowienia o przyznaniu wynagrodzeń za opinie i udział w rozprawie i postanowienie o utrzymaniu w mocy orzeczenia Referendarza z 14 stycznia 2019 r./. Całość kosztów sądowych stanowi zatem kwota 9333,94 zł, w zaokrągleniu 9334 zł. Roszczenie główne powodów zostało uwzględnione w całości. Pozwany przegrał więc sprawę wobec czego powinien zwrócić powodom uiszczone przez nich koszty sądowe w kwocie 3.000 zł i żądane koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5417 zł / §2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych…- Dz. U. poz.1804 ze zm./. W sumie jest to kwota 8417 zł /3000+ (...) . Ponieważ Skarb Państwa poniósł w toku postępowania koszty sądowe w łącznej kwocie 6334 zł stanowiące sumę opłaty sądowej od rozszerzonego roszczenia i wynagrodzenia biegłego przekraczającego kwotę 2.000 zł wpłaconą przez powodów na poczet opinii biegłych jako zaliczkę należało kwotę 6334 zł ściągnąć od pozwanego jak w punkcie III podpunkt 1 wyroku. Podstawą prawną orzeczenia o kosztach postępowania jest art. 98§1 i 3 k.p.c. w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /tekst jednolity Dz. U z 2016 r. poz. 623 ze zm./ ,oraz w/w przepisy dotyczące kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E. Hoffa