XII C 188/13

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-02-04
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
akt notarialnyumowa sprzedażyspółdzielcze własnościowe prawo do lokalupodział majątkunieważność umowykoszty procesubyły małżonek

Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zawartej przed prawomocnym podziałem majątku wspólnego małżonków.

Powódka E.M. wniosła o ustalenie nieważności umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zawartej przez jej byłego męża K.B. z J.M. i W.M. przed prawomocnym podziałem majątku wspólnego. Sąd ustalił, że umowa ta naruszała interes powódki i była sprzeczna z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych, w związku z czym uznał ją za nieważną. Zasądzono koszty procesu od pozwanego K.B. na rzecz powódki, a koszty między powódką a pozostałymi pozwanymi zniesiono.

Powódka E.M. domagała się ustalenia nieważności umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 25 października 2012 roku. Umowa ta została zawarta przez jej byłego męża, pozwanego K.B., z pozwanymi J.M. i W.M. w czasie, gdy toczyło się postępowanie o podział majątku wspólnego byłych małżonków, w skład którego wchodził sporny lokal. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach pierwotnie przyznał lokal pozwanemu K.B. z obowiązkiem spłaty na rzecz powódki, jednak to postanowienie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w Gliwicach i przekazane do ponownego rozpoznania. Mimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia o podziale majątku, doszło do sprzedaży lokalu. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę z powództwa E.M., uznał umowę sprzedaży za nieważną, wskazując, że narusza ona interes prawny powódki oraz jest sprzeczna z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Pozwani J.M. i W.M. uznali powództwo. Sąd zasądził od pozwanego K.B. na rzecz powódki zwrot kosztów procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowe. Koszty między powódką a pozwanymi J.M. i W.M. zostały zniesione, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy i fakt, że pozwani ci działali w zaufaniu do notariusza, mimo że zostali powiadomieni o roszczeniu powódki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa taka jest nieważna, jeśli narusza interes prawny jednej ze stron lub jest sprzeczna z przepisami prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż lokalu przed prawomocnym podziałem majątku wspólnego narusza interes prawny powódki i jest sprzeczna z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych, co skutkuje nieważnością czynności prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

ustalenie nieważności umowy sprzedaży

Strona wygrywająca

E. M.

Strony

NazwaTypRola
E. M.osoba_fizycznapowódka
K. B.osoba_fizycznapozwany
J. M.osoba_fizycznapozwany
W. M.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Sąd powołał się na art. 58 k.c. w kontekście nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych art. 17 (2) § ust. 6

Sąd wskazał na naruszenie tego przepisu jako podstawę nieważności umowy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu, stosowana przy orzekaniu o kosztach procesu.

k.p.c. art. 101

Kodeks postępowania cywilnego

Zwrot kosztów procesu w przypadku uznania powództwa, gdy pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada stosowania szczególnych okoliczności przy orzekaniu o kosztach procesu, pozwalająca na odstąpienie od obciążania strony kosztami.

u.k.s.c. art. 113 § ust. 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Podstawa do pobrania od strony brakującej opłaty sądowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa sprzedaży zawarta przed prawomocnym podziałem majątku wspólnego narusza interes prawny powódki. Umowa sprzedaży jest sprzeczna z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych.

Odrzucone argumenty

Pozwany K.B. wniósł o oddalenie powództwa, argumentując zasadność zawartej umowy.

Godne uwagi sformułowania

Mimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia o podziale majątku wspólnego między byłymi małżonkami, doszło do sporządzenia aktu notarialnego – umowy sprzedaży. Czynność ta naruszyła interes prawny powódki oraz sprzeczna jest z art. 17 (2) ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Skład orzekający

Andrzej Kieć

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Nieważność czynności prawnych dotyczących majątku wspólnego, które są dokonywane przed prawomocnym jego podziałem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku wspólnego i sprzedaży lokalu spółdzielczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest uregulowanie kwestii majątkowych przed dokonaniem rozporządzeń, nawet jeśli wydaje się to oczywiste. Ilustruje potencjalne konflikty między byłymi małżonkami.

Sprzedał mieszkanie, zanim podzielił majątek z byłą żoną? Sąd uznał umowę za nieważną!

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 4217 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: XII C 188/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Kieć Protokolant: protokolant sądowy Łukasz Rusinek po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 roku w Gliwicach sprawy z powództwa E. M. przeciwko K. B. , W. M. , J. M. o ustalenie nieważności aktu notarialnego 1. ustala, iż czynność prawna w postaci umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr (...) położonego w budynku nr (...) przy ulicy (...) w P. , objęta aktem notarialnym sporządzonym dnia 25 października 2012 roku w kancelarii notarialnej w D. przed notariuszem A. P. rep A (...) , jest nieważna; 2. zasądza od pozwanego K. B. na rzecz powódki E. M. kwotę 4217 (cztery tysiące dwieście siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. koszty procesu pomiędzy powódką a pozwanymi J. M. i W. M. znosi; 4. nakazuje pobrać od pozwanego K. B. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 3375 (trzy tysiące trzysta siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem uiszczenia brakującej opłaty od pozwu. Sygn. akt XII C 188/13 UZASADNIENIE do postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, zawartego w wyroku z dnia 4 lutego 2014 roku Powódka E. M. , w dniu 1 października 2013 roku wniosła przeciwko K. B. , J. M. i W. M. , pozew o unieważnienie aktu notarialnego – umowy sprzedaży – sporządzonego w dniu 25 października 2012 roku, rep A (...) przez notariusza A. P. i tym samym ustalenia, że zawarta w nim czynność prawna jest nieważna oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Pismem procesowym z dnia 20 stycznia 2014 roku (k.59) powódka ewentualnie wniosła o uznanie za bezskuteczną wobec siebie umowy sprzedaży - aktu notarialnego, sporządzonego w dniu 25 października 2012 roku, rep A (...) przez notariusza A. P. , pomiędzy K. B. a J. W. M. , zdziałanej z pokrzywdzeniem powódki, poprzez rozporządzeniem przedmiotem nie będącym własnością pozwanego K. B. . W uzasadnieniu powódka podała, że wystąpiła do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z wnioskiem o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w P. przy ul. (...) W dniu 22 sierpnia 2012 roku Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach orzekł o podziale majątku wspólnego powódki i pozwanego K. B. w ten sposób, że przyznał na wyłączną własność pozwanego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w P. przy ul. (...) i zasądził na rzecz powódki spłatę tytułem wyrównania udziałów w wysokości 50.000zł. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone przez powódkę, w wyniku czego Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu (...) (w sprawie o sygnaturze (...) ), uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Mimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia o podziale majątku wspólnego między byłymi małżonkami, w dniu 25 października 2012 roku w kancelarii notarialnej w D. przed notariuszem A. P. , doszło do sporządzenia aktu notarialnego – umowy sprzedaży między pozwanym K. B. a pozwanymi J. W. M. , którego przedmiotem był opisany wyżej lokal. W świetle art.58kc zawarta w akcie notarialnym umowa sprzedaży jest nieważna. W tym stanie rzeczy powództwo jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Pozwani J. M. i W. M. , w odpowiedzi na pozew (k.45,46), uznali powództwo w całości i wnieśli o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, iż uznają zasadność roszczeń zgłoszonych przez powódkę, a jednocześnie w związku z uznaniem żądania pozwu i brakiem dania powodu do wytoczenia sprawy, należy im się zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego (na zasadzie art.101kpc ). Pozwany K. B. na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 roku (k.83), wniósł o oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia (...) zostało rozwiązane małżeństwo powódki E. M. i pozwanego K. B. . W dniu 11 maja 2011 roku powódka wystąpiła do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z wnioskiem o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w P. przy ul. (...) W dniu 22 sierpnia 2012 roku, w sprawie o sygnaturze (...) Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach orzekł o podziale majątku wspólnego byłych małżonków powódki i pozwanego K. B. w ten sposób, że przyznał na wyłączną własność pozwanego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w P. przy ul. (...) i zasądził na rzecz powódki spłatę tytułem wyrównania udziałów w wysokości 50.000zł, płatną w ratach. Zapadłe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez powódkę apelacją, w wyniku czego Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu (...) w sprawie o sygnaturze (...) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Mimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia o podziale majątku wspólnego między byłymi małżonkami, w dniu 25 października 2012 roku w kancelarii notarialnej w D. przed notariuszem A. P. , doszło do sporządzenia aktu notarialnego – umowy sprzedaży między pozwanym K. B. a pozwanymi J. W. M. , którego przedmiotem był opisany wyżej lokal. dowody: akt notarialny z 25.10.2012r (k.6-10), akta Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach o sygn. (...) , a z nich w szczególności postanowienie z 22.08.2012r, postanowienie SO w Gliwicach z 29.05.2013r, w załączeniu. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe. Wiarę dowodom z dokumentów sąd dał albowiem ich prawdziwość nie została zaprzeczona. Sąd zważył, co następuje: Powództwo sąd uznał za zasadne. Mimo bowiem braku prawomocnego rozstrzygnięcia o podziale majątku wspólnego między byłymi małżonkami, w dniu 25 października 2012 roku w kancelarii notarialnej w D. przed notariuszem A. P. , doszło do sporządzenia aktu notarialnego – umowy sprzedaży między pozwanym K. B. a pozwanymi J. W. M. . Czynność ta naruszyła interes prawny powódki oraz sprzeczna jest z art. 17 (2) ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. O kosztach procesu odnośnie pozwanego K. B. orzeczono po myśli art.98kpc (zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu), zasądzając od pozwanego K. B. na rzecz powódki kwotę 4217zł (wynagrodzenie pełnomocnika 3600zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17zł, częściowa opłata od pozwu 500zł, opłata od wniosku o zabezpieczenie 100zł) i nakazując na podstawie art.113ust.1uoksc (Dz.U. z 2010r, nr 90, poz. 594 j.t.) pobranie od pozwanego K. B. na rzecz skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwoty 3375zł tytułem uiszczenia brakującej opłaty od pozwu. W relacji pomiędzy powódką a pozwanym J. M. i K. M. , sąd uznał, iż nie istnieją przesłanki ani do zasądzenia kosztów procesu na rzecz powódki (pomimo zasadności powództwa) ani do zasądzenia kosztów procesu na rzecz pozwanych w oparciu o art. 101 kpc . Nie zasądzając kosztów na rzecz powódki sąd zastosował art. 102 kpc : wystąpiły szczególne okoliczności, pozwani zawierając sporny akt notarialny działali w zaufaniu do kompetencji notariusza a swoim działaniem nie zawinili przy zawieraniu umowy. Sąd uznał jednocześnie, iż koszty procesu nie należą się pozwanym, pomimo uznania powództwa. Pozwani M. zostali bowiem powiadomieni przez powódkę pismem z dnia 20 maja 2013r (k.76) o jej roszczeniu dotyczącym nieważności aktu notarialnego, co zostało przyznane na rozprawie (k.83), nie uznali jednak natychmiast tego roszczenia, czemu wyraz mogli dać w bezwarunkowym piśmie stanowiącym odpowiedz na pismo powódki z 20.05.2013r. Pomiędzy stronami toczyły się rozmowy w tym temacie, jednakże powódka nie mogła być pewna stanowiska pozwanych w procesie. Powódka przy tym, przy braku zgody wszystkich pozwanych na odwrócenie niekorzystnych dla niej skutków prawnych umowy sprzedaży z dnia 25.10.2012r., zmuszona była do wytoczenia procesu o ustalenie nieważności umowy. Z uwagi na to orzeczono jak w punkcie 3 wyroku, mając na względzie w/w przepisy. /-/ SSO Andrzej Kieć

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI