XII 1 Co 185/25

Sygn. akt: XII 1 Co 185/25 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2025 r. Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe w Gdańsku Wydział XII Cywilny Sekcja do Spraw Egzekucyjnych w składzie: Przewodniczący: Sędzia SR Joanna Krata po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy egzekucyjnej GKm (...) z wniosku wierzyciela K. P. przeciwko dłużnikowi A. P. ze skargi wierzyciela na punkty 2 i 3 postanowienia Komornika sądowego (...) E. K. – postanowienie z dnia 11 stycznia 2025r. postanawia: oddalić skargę. SSR Joanna Krata UZASADNIENIE Wierzyciel, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wystąpił ze skargą na punkty 2 i 3 postanowienia z dnia 11 stycznia 2024r. Komornika sądowego (...) E. K. , w sprawie egzekucyjnej GKm (...) . Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie punktów 2 i 3 oraz ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 69,32 zł, tj. na poziomie ustalonych wydatków. Komornik przekazał uzasadnienie zaskarżonej czynności wraz z aktami egzekucyjnymi GKm (...) , wnosząc o oddalenie skargi wierzyciela w całości jako bezzasadnej. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Wierzyciel w dniu 18 listopada 2024r. złożył wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi A. P. do Komornika sądowego przy (...) E. K. (k. 1 – 7 akt GKm) . W dniu 27 listopada 2024 r., Komornik wydał postanowienie oddalające częściowo wniosek wierzyciela oraz dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dłużnika. Wobec uzyskanych następnie w toku postępowania informacji dotyczących upadłości dłużnika (e - mail dłużnika z wnioskiem o anulowanie zajęć rachunków bankowych, k. 29) , Komornik zwrócił się do Sądu (...) o udzielenie informacji w tym przedmiocie. W odpowiedzi Komornik uzyskał następujące informacje z Sądu: w sprawie VI GU (...) postanowieniem z dnia 17 marca 2021r. ogłoszono upadłość dłużnika, którym jest A. P. ; postanowienie stało się prawomocne 18 czerwca 2021r.; postępowanie upadłościowe kontynuowane było pod sygn. VI GUp (...) ; postanowieniem z dnia 12 października 2022r. ustalono plan spłaty, postanowienie w tym zakresie stało się prawomocne 17 maja 2023r., zaś obecnie plan spłaty wykonywany jest pod sygn. akt VI GUu (...) (k. 45 akt Km). Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2025r. (k. 50 akt GKm (...) ) Komornik między innymi: - umorzył postępowanie egzekucyjne w całości z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela (punkt 1), - w punkcie 2 ustalił koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji na kwotę 11 528,42 zł, w tym opłatę z art. 30 u.k.k. w wysokości 11 459,10 zł oraz wydatki gotówkowe ( art. 6 pkt 8 u.k.k. ) w kwocie 69,32 zł, obciążając nimi w całości wierzyciela, - w punkcie 3 wezwał wierzyciela do uiszczenia kwoty 11 459,10 zł. Wierzyciel zaskarżył wyłącznie punkty 2 i 3 postanowienia. Postanowienie w pozostałym zakresie, także co do punktu 1 jest prawomocne. W ocenie Sądu, skarga wierzyciela nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z dnia 17 marca 2021 r. (sygn. akt VI GU (...) ) ogłoszono upadłość dłużnika. Zgodnie z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych, w razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. Na wstępie zasadnym wydaje się przypomnienie, że podmiotem wszczynającym postępowanie egzekucyjne jest wierzyciel i następuje to z chwilą wniesienia przez niego do Komornika wniosku o wszczęcie egzekucji. Pojęcie niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest zdefiniowane w przepisach kodeksu postępowania cywilnego ani w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy o kosztach komorniczych. Jak – w ocenie Sądu - trafnie zauważa się w doktrynie, niecelowość zachodzi także w przypadku braku podstaw do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji (por. Simbierowicz M. i Skoczylas T., Art. 30. W: Komentarz do ustawy o kosztach komorniczych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, wyd. I zaktualizowane. System Informacji Prawnej LEX, 2019 ). Postępowanie egzekucyjne należy uznać zatem za wszczęte niecelowo, jeżeli już w chwili złożenia wniosku egzekucyjnego czynności podejmowane przez komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś wierzyciel jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i wniosku tego nie składać. Sądowi znane jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powołanej przez wierzyciela uchwale z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt: III CZP 21/22), nawiązujące do wcześniejszego poglądu Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 93/10. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r. została wydana na gruncie nieobowiązujących już przepisów tj. przepisów w ustawy 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która z dniem 1 stycznia 2019 r. zastąpiona została przez ustawę z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych oraz ustawę z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Wskazać należy, iż na gruncie obecnie obowiązujących przepisów fundamentalnej zmianie uległa nie tylko wysokość, ale również charakter opłat stosunkowych ustalanych w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych (art. 27 -32 ustawy o kosztach komorniczych). Zasadniczej zmianie uległ również sposób rzeczywistego finansowania kosztów nieskutecznych postępowań egzekucyjnych. O ile w poprzednim stanie prawnym finansowe ryzyko ich prowadzenia ponosił Komornik (pokrywając w praktyce ich koszty przychodami z innych skutecznych egzekucji) o tyle w obecnym stanie prawnym ustawodawca w sposób ewidentny ryzyko to przeniósł na strony postępowania. Zdaniem Sądu, obowiązujące przepisy akcentują szczególną rolę i odpowiedzialność wierzyciela, jako inicjatora i gestora postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu do projektu ustawy o kosztach komorniczych, słusznie podkreślone zostało, że to wierzyciel ma najpełniejszą wiedzę o tym kto jest dłużnikiem i czy zachodzi potrzeba wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel powinien zatem dochować należytej staranności zarówno przy określaniu osoby dłużnika, jak i ocenie aktualności istnienia zobowiązania do spełnienia świadczenia przez dłużnika. Sąd nie podziela stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w uchwale z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt: III CZP 21/22). W uzasadnieniu uchwały posłużono się następującymi argumentami: „Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy przypadkiem oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego (zbędnego z uwagi na jego cel) i złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji, której prowadzenie jest niedopuszczalne. Artykuł 30 KosztKomU odwołuje się wprost jedynie do kryterium rozgraniczającego przypadki celowego i niecelowego wszczęcia egzekucji. Należy zatem przyjąć, że przesłanki dokonania oceny o celowym lub niecelowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego powinny mieć ten sam charakter. Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzenie, iż egzekucja była prowadzona celowo, co na gruncie art. 770 § 1 KPC daje podstawy do obciążenia dłużnika kosztami postępowania, jest możliwe jedynie wówczas, gdy prowadzenie egzekucji było dopuszczalne. Komornik może wydać postanowienie na podstawie art. 770 § 1 KPC wyłącznie w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego.” Nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, że postanowienie o kosztach postępowania egzekucyjnego może być wydane wyłącznie w sytuacji gdy toczyło się postępowanie egzekucyjne; stanowi o tym wprost przepis art. 770 §2 k.p.c. , zgodnie z którym koszty postępowania egzekucyjnego ustala postanowieniem komornik wraz z ukończeniem postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest czynnością komornika lecz czynnością wierzyciela (do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi w momencie złożenia przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego). Czynnością komornika jest natomiast niewątpliwie wszczęcie egzekucji. Przepis art. 30 u.k.k. nie odwołuje się do kryterium – jak wskazano w uzasadnieniu uchwały - celowego i niecelowego wszczęcia egzekucji lecz do kryterium oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z treści tego przepisu. Poprzestanie na wykładni językowej jest tu w pełni uzasadnione; opłata z art. 30 u.k.k. jest wszak finansową dolegliwością obciążającą wierzyciela, powiązaną z jego czynnością oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd nie ma wątpliwości, iż w sprawie GKm (...) wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela nie było celowe, zaś niecelowość miała oczywisty charakter. Celem postępowania egzekucyjnego jest wyegzekwowanie od dłużnika należności wierzyciela objętej tytułem wykonawczym. Oczywistym jest, że w sprawie GKm (...) nie było to możliwe już w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W ocenie Sądu, wierzyciel reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mógł przy dochowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że wobec dłużnika ogłoszona została ponad 3 i pół roku wcześniej upadłość. Obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości umieszczane były w tamtym czasie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – publikatorze jawnym. Zdaniem Sądu, zainicjowanie w takiej sytuacji postępowania egzekucyjnego znacząco odbiega od standardów należytej zawodowej staranności. Wierzyciel swoją skargą nie objął punktu 1 postanowienia Komornika sądowego z dnia 11 stycznia 2025r.; nie kwestionował zatem umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W wywiedzionej skardze nie wskazywał, że inicjując postępowanie egzekucyjne nie wiedział o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Należy zauważyć, że tytuł wykonawczy, którym posłużył się wierzyciel został wydany przez Wydział Gospodarczy, a zatem powstał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wierzyciela, a w toku postępowania sądowego i egzekucyjnego wierzyciel był reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto składając w toku postępowania egzekucyjnego do akt Km (...) pełnomocnictwo procesowe z dnia 13 listopada 2024r. wierzyciel upoważnił reprezentującego go radcę prawnego do reprezentowania m. in. w postępowaniu upadłościowym (k. 5 akt Km) . Powyższe oznacza, że wierzyciel wszczynając w dniu 18 listopada 2024r. postępowanie egzekucyjne miał świadomość, że jego dłużnicy mogą znajdować się w upadłości. Wierzyciel nie wskazał w swojej skardze żadnych okoliczności mogących prowadzić do odmiennej oceny kwestii celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, niż dokonana powyżej. W sprawie niniejszej wierzyciel – korzystający z profesjonalnej obsługi prawnej - zainicjował postępowanie egzekucyjne, które nie mogło w sposób oczywisty doprowadzić do zamierzonego celu, a które zaangażowało organ egzekucyjny, co zawsze generuje koszty. W konsekwencji Komornik prawidłowo kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą z art. 30 u.k.k. obciążył wierzyciela. Opłata została ustalona w prawidłowej wysokości. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie przepisów art. 767 k.p.c. w zw. z art. 770 §1 k.p.c. a contrario, art. 770 §2 k.p.c. oraz art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. SSR Joanna Krata