XI UA 2/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa ubezpieczonej M. A. do zasiłku opiekuńczego za okres od 16 marca do 28 czerwca 2020 r., kiedy musiała opiekować się dzieckiem z powodu zamknięcia placówki oświatowej w związku z pandemią COVID-19. Ubezpieczona pracowała w weekendy (soboty i niedziele) na podstawie umowy zlecenia, podczas gdy w dni robocze (poniedziałek-piątek) sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem. Sąd Rejonowy w Tychach wyrokiem z 8 grudnia 2022 r. zmienił decyzję ZUS, przyznając ubezpieczonej prawo do zasiłku opiekuńczego za dni robocze, ale zobowiązał ją do zwrotu zasiłku wypłaconego za weekendy, kiedy świadczyła pracę zarobkową. Sąd I instancji uznał, że wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia od pracy pozbawia prawa do zasiłku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, argumentując, że wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek dniu okresu objętego zasiłkiem powoduje utratę prawa do świadczenia za cały ten okres. Sąd Okręgowy w Katowicach, rozpoznając apelację, w pełni podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił kluczową różnicę między zasiłkiem chorobowym a zasiłkiem opiekuńczym. W przypadku zasiłku chorobowego, wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do zasiłku za cały okres. Natomiast zasiłek opiekuńczy nie zakłada nieprzerwanej opieki, a przerwy w opiece, np. gdy ojciec przejmuje opiekę nad dzieckiem w weekendy, aby matka mogła pracować, są naturalne i nie pozbawiają prawa do zasiłku za dni robocze, w których faktycznie sprawowana jest opieka. Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczona spełniła przesłanki do nabycia uprawnień do zasiłku opiekuńczego za dni robocze, ponieważ sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem, a jej wniosek był zgodny z rzeczywistością. W związku z tym apelacja ZUS została oddalona jako bezzasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasiłku opiekuńczego w kontekście pracy zarobkowej w weekendy i roli drugiego rodzica w opiece nad dzieckiem.
Dotyczy specyficznej sytuacji zamknięcia placówki oświatowej z powodu pandemii, ale zasady dotyczące zasiłku opiekuńczego są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wykonywanie pracy zarobkowej w weekendy pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku opiekuńczego za dni robocze, w których sprawował osobistą opiekę nad dzieckiem z powodu zamknięcia placówki oświatowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonywanie pracy zarobkowej w weekendy nie pozbawia prawa do zasiłku opiekuńczego za dni robocze, w których ubezpieczony faktycznie sprawował opiekę nad dzieckiem.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy rozróżnił sytuację zasiłku chorobowego od zasiłku opiekuńczego. Zasiłek opiekuńczy nie wymaga nieprzerwanej opieki, a przerwy w opiece, np. gdy drugi rodzic przejmuje opiekę w weekendy, są naturalne i nie wpływają na prawo do zasiłku za dni robocze, w których opieka była sprawowana.
Czy ubezpieczony, który nie wskazał precyzyjnie we wniosku o zasiłek opiekuńczy dni roboczych, za które mu się należał, traci prawo do zasiłku za te dni?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli intencją było uzyskanie zasiłku za dni robocze, a brak precyzji wynikał z przekonania o należności świadczenia lub braku odpowiedniego pouczenia.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał, że ubezpieczona nie została pouczona o sposobie wypełniania wniosku i była przekonana o należności zasiłku za dni robocze, mimo że we wniosku nie wykluczyła weekendów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. A. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 32 § ust. 1a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8 w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia szkoły.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie niezgodnie z celem traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zasiłku opiekuńczego (art. 35 ust. 2).
ustawa zasiłkowa art. 35 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis art. 17 ust. 1 stosuje się odpowiednio do zasiłku opiekuńczego.
ustawa systemowa art. 84 § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sytuacji, gdy sąd drugiej instancji w pełni podziela ustalenia i rozważania sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji jako bezzasadnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasiłek opiekuńczy nie wymaga nieprzerwanej opieki. • Praca w weekendy, gdy opiekę sprawuje drugi rodzic, nie pozbawia prawa do zasiłku opiekuńczego za dni robocze. • Brak pouczenia o sposobie wypełniania wniosku o zasiłek opiekuńczy. • Intencja ubezpieczonej była uzyskanie zasiłku za dni robocze.
Odrzucone argumenty
Wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek dniu okresu objętego zasiłkiem powoduje utratę prawa do świadczenia za cały ten okres (argumentacja ZUS). • Wypłacony zasiłek za weekendy był świadczeniem nienależnym.
Godne uwagi sformułowania
Filozofia organu rentowego zakłada taki dysfunkcyjny model rodziny, w którym matka jest jedynym rodzicem zobligowanym do nieprzerwanej opieki nad dzieckiem w wieku do lat 8 i niedopuszczalnym jest, by kiedykolwiek zastąpił ją w tym ojciec, co pozwoliłoby jej na świadczenie w tym czasie pracy. • Istotą prawa do zasiłku chorobowego w nieprzerwanym okresie jest bowiem ciągła niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim. Świadczenie pracy w jakimkolwiek dniu tego zwolnienia powoduje utratę prawa do zasiłku przyznanego za cały okres tego zwolnienia. • Całkowicie odmiennie wygląda sytuacja w przypadku prawa do zasiłku opiekuńczego. Z istoty rzeczy nie zakłada on ciągłego zwolnienia od wykonywania pracy, bowiem opieka nad dzieckiem osoby uprawnionej do niego nie musi być nieprzerwana.
Skład orzekający
Anna Petri
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłku opiekuńczego w kontekście pracy zarobkowej w weekendy i roli drugiego rodzica w opiece nad dzieckiem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zamknięcia placówki oświatowej z powodu pandemii, ale zasady dotyczące zasiłku opiekuńczego są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pogodzenia pracy zarobkowej z opieką nad dzieckiem w sytuacjach kryzysowych, z ciekawą interpretacją przepisów przez sąd.
“Czy praca w weekendy odbiera prawo do zasiłku opiekuńczego w tygodniu? Sąd Okręgowy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.