Orzeczenie · 2025-10-07

XI U 1084/25Brak obowiązku zwrotu ekwiwalentu za deputat węglowy

Sąd

Sąd Okręgowy w Katowicach

Miejsce

Katowice

Data

2025-10-07

SAOSUbezpieczenia społeczneprawo do świadczeńŚredniaokręgowy

ubezpieczenia społeczneemeryturadeputat węglowyekwiwalent pieniężnyZUSprawo pracyświadczenia emerytalnezwrot świadczeń

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego L. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła nienależne pobranie przez niego ekwiwalentu pieniężnego za kolejowy deputat węglowy za okres od marca do grudnia 2024 roku i zobowiązała go do zwrotu kwoty 3.428,09 zł. Ubezpieczony, będący emerytem i byłym pracownikiem kolejowym, argumentował, że jego prawo do deputatu nie ustało, ponieważ nie ustało jego prawo do emerytury, a przepisy nie przewidują innej przyczyny ustania tego prawa. ZUS twierdził, że świadczenie było nienależne, ponieważ ubezpieczony nie powiadomił o podjęciu pracy i pobieraniu ekwiwalentu od pracodawcy, co skutkowało pobraniem podwójnego deputatu. Sąd Okręgowy w Katowicach, po analizie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego, uznał odwołanie za zasadne. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 74 ust. 11 ustawy o restrukturyzacji, prawo do ekwiwalentu pieniężnego ustaje lub ulega zawieszeniu wraz z ustaniem prawa do emerytury. Ponieważ prawo do emerytury ubezpieczonego nie ustało, jego prawo do ekwiwalentu również nie wygasło. Sąd podkreślił, że przepisy nie przewidują utraty prawa do ekwiwalentu na skutek ponownego podjęcia pracy na kolei, a fakt pobierania ekwiwalentu od pracodawcy jest bez znaczenia dla uprawnień do ekwiwalentu wypłacanego przez ZUS. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając brak obowiązku zwrotu spornego świadczenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących prawa do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy dla emerytów podejmujących ponownie pracę na kolei.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji byłych pracowników kolejowych i przepisów dotyczących deputatu węglowego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy emerytowany pracownik kolejowy, który ponownie podjął zatrudnienie na kolei, jest zobowiązany do zwrotu ekwiwalentu pieniężnego za kolejowy deputat węglowy wypłacanego przez ZUS, jeśli prawo do emerytury nie ustało?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, emerytowany pracownik kolejowy, który ponownie podjął zatrudnienie na kolei, nie jest zobowiązany do zwrotu ekwiwalentu pieniężnego za kolejowy deputat węglowy wypłacanego przez ZUS, jeśli prawo do emerytury nie ustało, a przepisy nie przewidują utraty tego prawa w związku z ponownym podjęciem pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy ustaje lub ulega zawieszeniu wraz z ustaniem prawa do emerytury. Ponieważ prawo do emerytury ubezpieczonego nie ustało, nie ustało ani nie uległo zawieszeniu jego prawo do ekwiwalentu. Przepisy nie przewidują utraty tego prawa na skutek ponownego podjęcia pracy na kolei, a fakt pobierania ekwiwalentu od pracodawcy jest bez znaczenia dla uprawnień do ekwiwalentu wypłacanego przez ZUS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana decyzji

Strona wygrywająca

L. K.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
L. K.	osoba_fizyczna	ubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.	instytucja	organ rentowy

Przepisy (9)

Główne

u.k.r.p.p. art. 74 § 1

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Byłemu pracownikowi kolejowemu pobierającemu emeryturę przysługuje prawo do deputatu węglowego w ilości 1.800 kg węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego.

u.k.r.p.p. art. 74 § 11

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Prawo do pobierania ekwiwalentu pieniężnego ustaje lub ulega zawieszeniu wraz z ustaniem prawa do emerytury lub renty.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 84 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

u.s.u.s. art. 84 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

u.k.r.p.p. art. 74 § 5

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Ekwiwalent pieniężny przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dotacji celowej z budżetu państwa w dwóch terminach wraz z wypłatą emerytury: w marcu - za okres od 1 stycznia do 30 czerwca i we wrześniu - za okres od 1 lipca do 31 grudnia każdego roku.

u.k.r.p.p. art. 74 § 10

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Emeryci nabywają prawo do ekwiwalentu pieniężnego z dniem przyznania emerytury lub renty.

u.e.i.r. art. 103 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego świadczeniobiorca jest uprawniony do zarobkowania bez ograniczeń.

u.e.i.r. art. 103a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Do świadczeń emerytów nie stosuje się przepisów o zawieszeniu lub zmniejszeniu świadczenia w związku z przekroczeniem limitu przychodu w sytuacji, gdy jego przychody nie wynikają z zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabyciem prawa do emerytury.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd zmienia zaskarżoną decyzję, stwierdzając brak obowiązku zwrotu świadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy ustaje lub ulega zawieszeniu wraz z ustaniem prawa do emerytury. • Przepisy nie przewidują utraty prawa do ekwiwalentu na skutek ponownego podjęcia pracy na kolei. • Fakt pobierania ekwiwalentu od pracodawcy jest bez znaczenia dla uprawnień do ekwiwalentu wypłacanego przez ZUS. • Emeryt po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego jest uprawniony do zarobkowania bez ograniczeń.

Odrzucone argumenty

Świadczenie było nienależne, ponieważ ubezpieczony nie powiadomił o podjęciu pracy i pobieraniu ekwiwalentu od pracodawcy, co skutkowało pobraniem podwójnego deputatu.

Godne uwagi sformułowania

Stosowany a contrario przepis szczególny art. 74 ust. 11 ustawy o restrukturyzacji (...) wyraźnie wyklucza taką ewentualność. • Zatem tym bardziej należy ją odnieść do jednego z ich składników, jakim jest ekwiwalent za deputat węglowy. • Organ rentowy nie jest więc uprawniony do badania co składa się na dodatkowe przychody takiego emeryta, skoro nie ma to żadnego wpływu na wysokość wypłacanej mu emerytury i dodatków do niej.

Skład orzekający

Anna Petri

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy dla emerytów podejmujących ponownie pracę na kolei."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji byłych pracowników kolejowych i przepisów dotyczących deputatu węglowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie przepisów dotyczących świadczeń emerytalnych i dodatkowych, zwłaszcza w kontekście ponownego podejmowania pracy. Jest to praktyczny przykład dla emerytów i osób zarządzających świadczeniami.

“Emerytowany kolejarz wygrał z ZUS: Czy można pobierać deputat węglowy i pracować?”

Dane finansowe

WPS: 3428,09 PLN

zwrot ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy: 3428,09 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników