XI NS 1205/14

Sygn. akt XI Ns 1205/14 POSTANOWIENIE WSTĘPNE Dnia 20 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Toruniu XI Wydział Cywilny w składzie: PrzewodniczącySSR Paweł Liberadzki ProtokolantAneta B. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. w T. . sprawy z wniosku T. R. z udziałem J. J. , W. P. (1) , T. P. (1) , R. P. (1) , P. P. (1) , T. P. (2) , R. P. (2) , W. P. (2) , W. P. (3) , R. P. (3) , T. P. (3) , J. P. (1) , R. P. (4) A. P. , A. D. o dział spadku po L. P. (1) i zniesienie współwłasności w przedmiocie stwierdzenia spadku po L. P. (1) I. stwierdza, że spadek po L. P. (1) zmarłej dnia 7 listopada 2012 r. w T. mającej ostatnie zwykłe miejsce pobytu w T. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 29 listopada 2010 r. sporządzonego przed notariuszem T. C. , znajdującego się w Rep. A nr 8402/2010, otwartego i ogłoszonego przez Sąd Rejonowy w Toruniu 20 grudnia 2017 roku nabyli: siostrzeniec J. P. J. (syn M. i B. ) w 8/16 części (osiem szesnastych), brat W. P. (1) (syn W. i E. ) w 4/16 części (cztery szesnaste), brat T. P. (1) (syn W. i E. ) w 1/16 części (jedna szesnasta), siostra T. R. (córka W. i E. ) w 1/16 części (jedna szesnasta), R. P. (1) (syn W. i E. ) w 1/16 części (jedna szesnasta) oraz siostra A. P. (syn W. i E. ) w 1/16 części (jedna szesnasta) XI Ns 1205/17 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni T. R. złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku po L. P. (1) . W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku podniosła , że spadkodawczyni sporządziła dwa testamenty . Jeden z 29 listopada 2010 roku i drugi z 09 października 2012 roku . Jak wywodziła wnioskodawczyni stan L. P. (1) od końca sierpnia 2012 roku systematycznie pogarszał się . Pogarszał się także jej stan psychiczny . Zdaniem wnioskodawczyni w chwili sporządzania drugiego testamentu spadkodawczyni znajdowała się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli . Zostało to wykorzystane według twierdzeń T. R. przez W. P. (1) do nakłonienia L. P. (1) do zmiany wcześniej sporządzonego testamentu l, a także do innych czynności prawnych . W odpowiedzi na wniosek uczestnicy W. P. (1) , T. P. (1) i A. P. wnieśli o oddalenie wniosku o dział spadku . W zakresie stwierdzenia nabycia spadku uczestnicy wnieśli o oddalenie wniosku o uznanie testamentu z 2012 roku za nieważny . Swoje stanowisko uzasadniali tym , że spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku mogła świadomie i swobodnie podejmować decyzje oraz wyrażać wolę . Okoliczności powodujące wyłączenie możliwości testowania nastąpił po sporządzeniu testamentu z 2012 roku . uczestnicy wywodzili , że z dokumentacji lekarskiej wynika , iż pierwsze wzmianki o dezorientacji spadkodawczyni pochodzą z 17 października 2012 roku , czyli po dacie sporządzenia testamentu . SĄD USTALIŁ I ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE Spadkodawczyni L. P. (1) zmarła 17 listopada 2012 roku w T. , swoim ostatnim miejscu zamieszkania [ dowód : odpis aktu zgonu k. 4 akt ] . Zmarła jako panna . Nie pozostawiła dzieci pozamałżeńskich , ani przysposobionych . jej rodzice zmarli przed nią . W chwili śmierci posiadała żyjące rodzeństwo w osobach : T. R. , R. P. (1) , W. P. (1) , A. P. i T. P. (1) . Siostra spadkodawczyni B. J. zmarła przed nią pozostawiając dzieci : J. J. i D. P. . D. P. zmarła przed spadkodawczynią i pozostawiła synów : P. P. (1) i T. P. (2) . Brat spadkodawczyni S. P. (1) zmarł przed nią pozostawiając dzieci : W. P. (2) , W. P. (3) , R. P. (3) T. P. (3) i A. D. . Brat spadkodawczyni J. P. (2) zmarł przed nią pozostawiając dzieci : J. P. (1) , S. P. (2) i M. P. . M. P. zmarła przed spadkodawczynią pozostawiając synów : R. P. (4) i R. P. (2) . Nikt ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku . A. ze spadkobierców nie został uznany wyrokiem sądowym za niegodnego dziedziczenia . Nie był także sporządzany akt poświadczenia dziedziczenia po L. P. (1) [ dowód : zapewnienie 4. 150-160 v akt , odpisy aktów stanu cywilnego k. 177-189 , 217-219 , 532 akt ] . Spadkodawczyni L. P. (1) sporządziła trzy testamenty . Pierwszy testament został sporządzony w dniu 02 stycznia 1996 roku w formie aktu notarialnego . W testamencie tym spadkodawczyni powołała do spadku brata W. P. (1) i siostrzeńca J. P. po połowie [ dowód : testament k. 258 akt ] . Drugi testament został sporządzony także w formie aktu notarialnego w dniu 29 listopada 2010 roku . W testamencie tym do spadku zostali powołani J. J. w 8/16 częściach , W. P. (1) w 4/16 częściach , T. P. (1) w 1/16 części , R. P. (1) w 1.16 części , T. R. w 1/16 części i A. P. w 1/16 części [ dowód : te3stament k. 131 akt ] . Trzeci testament podobnie jak dwa poprzednie został sporządzony w formie aktu notarialnego . Miało to miejsce w dniu 09 października 2012 roku . W testamencie tym L. P. (1) powołała do całości spadku swojego brata W. P. (1) [ dowód : testament k. 132 akt ] . Stan zdrowia L. P. (1) przed śmiercią pogarszał się . Była ona w dniach 25 sierpień do 29 sierpień 2012 roku hospitalizowana z powodu ropowicy palucha lewej stopy i podejrzenia raka żołądka . To podejrzenie nie potwierdziło się . Następnie została przyjęta do oddziału Klinicznego VII Psychiatrii Wieku Podeszłego Wojewódzkiego Szpitala (...) w T. z rozpoznaniem zespołu otępiennego , zaburzeń zachowania niedokrwistości znacznego stopnia i niewydolności nerek . W trakcie wywiadu z pacjentką ustalono , że od półtora miesiąca następowały u niej gwałtownie narastające zaburzenia pamięci . Była zagubiona nerwowa i drażliwa . W Oddziale Psychiatrycznym , w dniu 04 października 2012 roku , pacjentka przejawiała zaburzenia orientacji w czasie . W dniu 05 października 2012 roku L. P. (1) została przeniesiona do Szpitala Miejskiego w T. z uwagi na zły stan ogólny . Przebywała na Oddziale K. – Internistycznym Szpitala Miejskiego w T. w okresie od 05 października do 26 października 2012 roku . Została wypisana z rozpoznaniem : zaostrzenia przewlekłej choroby nerek stadium V , przewlekła niewydolność serc (...) , miażdżyca uogólniona , nadciśnienie tętnicze , choroba wieńcowa stabilna , niedokrwistość średniego stopnia , zaburzenia elektrolitowe , zaburzenia układu moczowego , (...) , niedoczynność tarczycy w trakcie leczenia , zespół otępienny ropowica palucha lewego , polimiagia , zanikowe nadżerkowe zapalenia błony śluzowej żołądka , choroba zwyrodnieniowa stawów , osteoporoza , stan po cholecystekektomii , starość . W chwili przyjęcia była osłabiona i okresowo nielogiczna . Wychodziła z łóżka i błądziła . Z tego powodu w dniu 07 października 2012 roku je łóżko zabezpieczono barierką . Wymagała sadzania do spożywania posiłków .W dniach 07do 09 października 2012 roku w dokumentacji zaznaczono okresowo nielogiczny kontakt . W dniu 09 października 2012 roku kontakt był zachowany , jednak już na przełomie 09 i 10 października 2012 roku pacjentka znów była nielogiczna i ubliżała personelowi . W dniach kolejnych kontakt był nadal okresowo nielogiczny ze zmianami nasilenie jego zaburzeń . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonych do akt dokumentów , zeznań świadków oraz opinii biegłych . Jedyną kwestią sporną w zakresie stwierdzenia nabycia spadku była zdolność spadkodawczyni do testowania w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku . Sąd dopuścił dowody z zeznań zawnioskowanych świadków na okoliczność stanu zdrowia spadkodawczyni w kontekście jej zdolności do testowania . Świadkowie M. C. , E. C. , M. S. , L. S. K. S. , K. L. , A. O. , T. P. (4) , P. M. (1) i M. Z. pracują na Oddziale K. -Internistycznym Szpitala Miejskiego w T. . Świadkowie ci nie pamiętali pacjentki L. P. (1) w związku z czym ich zeznania nie wnoszą nic istotnego do sprawy . Świadkowie V. P. i P. M. (2) także pracownicy Oddziału (...) Internistycznego w T. wprawdzie pamiętają spadkodawczynię jako pacjentkę jednakże nie potrafili nic powiedzieć na temat jej stanu zdrowia . W związku z tym ich zeznania nie wnoszą nic istotnego do sprawy . Z zeznań świadka E. P. wynika , że opiekowała się ona w sposób stały spadkodawczynią i była z nią w bieżącym kontakcie . Świadek zeznał , iż był obecny w szpitalu w czasie wizyty notariusza sporządzającego testament z 2012 roku . Jak wyjaśniła spadkodawczyni była świadoma tego , że zmienia testament . Przy ocenie zeznań tego świadka należy mieć na uwadze fakt , iż świadek jest żoną uczestnika W. P. (1) , a więc osobą zainteresowaną wynikiem postępowania . W przypadku bowiem uznania ważności testamentu z 2012 roku jej mąż dziedziczy całość spadku . Świadek D. K. sporządzała opinię na zlecenie prokuratury . Świadek przypominał sobie ten fakt , jednakże nie jest w stanie zeznając jako świadek wnieść coś nowego do sprawy . Świadek jak wyjaśnił nie miał nigdy kontaktu z L. P. (1) . Świadek R. W. jak wyjaśniła pozostawała w przyjacielskich stosunkach z L. P. (1) od wielu lat . Wspólnie pracowały od 1972 roku . Świadek widział ostatni raz spadkodawczynię jeden lub dwa dni przed śmiercią . Zdaniem świadka L. P. (1) nie miała problemów natury psychicznej . Oceniając zeznania tego świadka stwierdzić należy , iż nie miał on szerszej możliwości obserwacji stanu psychicznego spadkodawczyni . Świadek zeznał , że był w szpitalu dwa lub trzy razy . Jak wynika z dokumentacji lekarskiej stan spadkodawczyni zmieniał się . W związku z tym trudno uznać zeznania świadka R. P. (5) za podstawę obiektywnych ustaleń co do zdolności L. P. (1) do testowania . Na okoliczność możliwości sporządzenia przez spadkodawczynię ważnego testamentu Sąd przeprowadził także dowód z przesłuchania stron . Z zeznań wnioskodawczyni T. R. wynika , iż spadkodawczyni miała przed śmiercią kłopoty z pamięcią . Rodzina wezwała lekarza psychiatrę , który orzekł , iż L. P. (1) nie może być ani godziny sama . Pod koniec życia spadkodawczyni według wyjaśnień L. P. (2) miała kłopoty ze zrozumieniem tego co się wokół niej dzieje . Nosiła się z zamiarem zmiany testamentu i zapisania swojego majątku uczestnikowi J. J. . Była proszona o obecność przy zmianie testamentu , jednakże przy tym nie była . Jak wyjaśniła wnioskodawczyni nie rozmawiała ze spadkodawczynią w ostatnich dniach jej życia o testamencie ponieważ uważała , że L. P. (1) nie jest do tego zdolna . Uczestnik T. P. (1) wyjaśnił , że widział spadkodawczynię jakieś dwa lub trzy tygodnie przed śmiercią . Zdaniem uczestnika spadkodawczyni była osobą świadomą . Uczestnik , jak wyjaśnił nie wiedział nic o korzystaniu przez L. P. (1) z pomocy lekarza psychiatry . Zważyć jednak należy , iż kluczowym dla ustalenia zdolności spadkodawczyni do testowania jest okres bezpośrednio poprzedzający otwarcie spadku . W tym stanie rzeczy należy uznać wyjaśnienia uczestnika za mało przydatne dla sprawy . Uczestnik P. P. (1) wyjaśnił , że L. P. (1) posiadała kłopoty z pamięcią już od 2010 roku . Jak wyjaśnił widział spadkodawczynię około tygodnia przed śmiercią . Miała się ona dowiedzieć od wnioskodawczyni o zmianie testamentu . Jak wyjaśnił P. P. (1) spadkodawczyni popłakała się , bowiem nie przypominała sobie zmiany testamentu . Uczestnik wyjaśnił także , że były kłopoty z kontaktem ze spadkodawczynią , ponieważ w trakcie wizyty zasypiała . Uczestnik W. P. (3) wyjaśnił , że widział spadkodawczynię ostatni raz 10-15 lat przed jej śmiercią . Wyjaśnienia tego uczestnika nie wnoszą nic do sprawy . Uczestnik T. P. (2) wyjaśnił , że kontaktował się z L. P. (1) kilka lub kilkanaście razy w roku . Ostatni raz widział ją kilka dni przed śmiercią . Zdaniem świadka spadkodawczyni już od 2011 roku miała kłopoty z oceną tego co się wokół niej dzieje . W szpitalu (...) nie była w stanie rozpoznać odwiedzających ją osób . Uczestnik wyjaśniał , iż wiedział od wnioskodawczyni , że spadek miał być przeznaczony dla J. J. . Uczestnik J. J. wyjaśnił , że jego kontakt ze spadkodawczynią nie był częsty Kontaktował się z nią kilka razy w roku . O wizycie u psychiatry dowiedział się po fakcie . O pobytach w szpitalu e dowiadywał się fakcie . Kiedy jednak dowiedział się o drugim pobycie w szpitalu odwiedzał spadkodawczynię codziennie . Jak wyjaśnił uczestnik L. P. (1) już wcześniej miała kłopoty z pamięcią i orientacją ogólną . W szpitalu kontakt z nią był mocno utrudniony . Była mało komunikatywna , słabo rozpoznawała osoby , myliła czynności . Miała powiedzieć uczestnikowi że zmieniła testament i trzeba to odkręcić . O zmianie testamentu miała zostać uświadomiona przez wnioskodawczynię . J , iż deklarował zabranie spadkodawczyni do siebie . Uczestniczka A. P. wyjaśniła , że odwiedzała spadkodawczynię co drugi dzień . Zdaniem uczestniczki spadkodawczyni nigdy nie miała schorzeń nerwicowych , ani psychicznych . Nigdy nie miała zaburzeń pamięci . Psychiatra został wezwany ponieważ rodzina podejrzewała chorobę Alzheimera . Uczestniczka wyjaśniała , iż rodzina J. J. była proszona o pomoc , jednakże odmówiła . Spadkodawczyni zdecydowała się zmienić testament na osobę , która będzie się nią opiekować . Oceniając wyjaśnienia uczestniczki stwierdzić należy , iż są one sprzeczne z dokumentacją lekarską . Z dokumentacji lekarskiej wynika , że spadkodawczyni już półtora miesiąca przed jej przyjęciem do szpitala cierpiała na zaniki pamięci . Ponadto skoro spadkodawczyni nie miała kłopotów z pamięcią to należy zastanowić się nad powodami wezwania lekarza psychiatry . Uczestnik W. P. (1) wyjaśnił , że mieszkał w pobliżu spadkodawczyni i często ją odwiedzał . Zdaniem uczestnika spadkodawczyni cały czas posiadała doskonałą pamięć . dopiero trzy dni przed śmiercią „ przestała kontaktować „ . Nie zdarzało się żeby kogoś nie rozpoznawała . Miała też świadomość zmiany testamentu . Było to podyktowane według zeznań uczestnika tym , że rodzina J. J. odmówiła jej pomocy . Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i przesłuchania stron należy oceniać w kontekście opinii biegłych , bazujących na zebranej w sprawie dokumentacji lekarskiej . Biegli przeanalizowali zebraną dokumentację i ustalili zakres dolegliwości na jakie cierpiała L. P. (1) w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku . Biegli stwierdzili , że nawet jeżeli kontakt z L. P. (1) sprawiał wrażenie logicznego w krótkim okresie czasu , to nie była ona w stanie należycie przeanalizować i ocenić składanego oświadczenia woli oraz świadomie uczestniczyć w czynnościach o znaczeniu prawnym . Uczestnik W. P. (1) kwestionował opinię biegłych podnosząc , że nie została wskazana jednostka choroby na jaką cierpiała spadkodawczyni , w związku z czym opinia sporządzona została w sposób nieprofesjonalny . Zważyć należy , iż biegli zgodnie z tezą dowodową mieli za zadanie ocenić zdolność L. P. (1) do testowania . Sporządzona w sprawie opinia realizuje ten cel . Należy także zwrócić uwagę , że w części podsumowującej opinię wskazują jakie schorzenia odpowiadają za stan psychiczny spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu z 2012 roku . Zarzut uczestników należy więc uznać za chybiony . Ponadto należy zważyć , iż toczyło się postępowanie karne w toku którego została także sporządzona opinia biegłych na okoliczność stanu psychicznego spadkodawczyni w czasie sporządzania testamentu . Ustalenia tych biegłych są zbieżne z ustaleniami biegłych sporządzających opinię w niniejszym postępowaniu . Jeśli chodzi o zeznania świadków to stwierdzić należy , iż świadek E. P. potwierdziła stanowisko wnioskodawczyni i biegłych . Zeznania świadka R. W. Sąd uznał za mało miarodajne ze względu na brak możliwości świadka szerszej obserwacji stanu psychicznego spadkodawczyni . Zeznania pozostałych świadków nie wnoszą nic do sprawy . Jeśli chodzi o przesłuchanie stron to stwierdzić należy , że wyjaśnienia wnioskodawczyni oraz uczestników P. P. (1) , T. P. (2) i J. J. są zgodne z opinią biegłych . Odbiegają od niej wyjaśnienia A. P. i W. P. (1) . Zważyć należy , iż W. P. (1) jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem postępowania . Zeznania A. P. należy uznać za odosobnione i sprzeczne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym . Zgodnie z treścią art. 941 kodeksu cywilnego rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament . Z kolei z treści art. 959 kodeksu cywilnego wynika , że testament można sporządzić w formie aktu notarialnego . Wszystkie sporządzone w sprawie testamenty były sporządzone w formie aktu notarialnego . Jedynym kwestionowanym w sprawie testament był ostatni testament z 2012 roku . Testament nie jest ważny , zgodnie z brzmieniem art. 945 paragraf 1 pkt. 1 kodeksu cywilnego jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli . Zgodnie z opinią biegłych i pozostałym materiałem dowodowym , który Sąd uznał za wiarygodny testament z 09 października 2012 roku należy uznać za nieważny . Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji . O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 k.p.c.