XI Ka 746/13

Sąd Okręgowy w LublinieLublin2013-09-18
SAOSKarnewykroczeniaWysokaokręgowy
wykroczeniekodeks wykroczeńkonstytucjakontrola konstytucyjnościkompetencje sąduapelacjauchylenie wyrokuponowne rozpoznanie

Sąd Okręgowy uchylił wyrok uniewinniający obwinionego od wykroczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Rejonowy nie miał kompetencji do kwestionowania konstytucyjności przepisu prawa wykroczeniowego.

Sąd Okręgowy w Lublinie rozpoznał apelację Straży Miejskiej od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie, który uniewinnił obwinionego od zarzucanego mu wykroczenia. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu niezgodności przepisu art. 96 § 3 k.w. z Konstytucją RP, odmawiając jego zastosowania. Sąd Okręgowy uchylił ten wyrok, uznając, że sądy powszechne nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów, gdyż jest to wyłączna domena Trybunału Konstytucyjnego.

Sprawa dotyczyła apelacji Straży Miejskiej w Lublinie od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie, który uniewinnił obwinionego A. S. od zarzucanego mu wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 129b ust. 3 pkt. 7 PRD. Sąd Rejonowy uznał, że przepis art. 96 § 3 k.w. jest niezgodny z Konstytucją RP i odmówił jego zastosowania. Sąd Okręgowy w Lublinie, rozpoznając apelację, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Okręgowy podkreślił, że sądy powszechne nie posiadają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów prawa, gdyż jest to wyłączna domena Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 188 Konstytucji RP, jedynie Trybunał Konstytucyjny może orzekać w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją. Sąd Okręgowy wskazał, że choć sądy mają obowiązek dokonywania wykładni prawa w sposób zgodny z Konstytucją, nie mogą samodzielnie odmawiać zastosowania obowiązującego przepisu ustawy, powołując się na jego rzekomą niekonstytucyjność. W związku z tym, Sąd Rejonowy przekroczył swoje uprawnienia, a zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sądy powszechne nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów prawa, gdyż jest to wyłączna domena Trybunału Konstytucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z Konstytucją RP, jedynie Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do orzekania o zgodności ustaw z Konstytucją. Sądy powszechne mogą dokonywać wykładni prawa zgodnie z Konstytucją, ale nie mogą samodzielnie odmawiać zastosowania obowiązującego przepisu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
A. S.osoba_fizycznaobwiniony
Straż Miejska w Lublinieinstytucjaoskarżyciel publiczny

Przepisy (14)

Główne

k.w. art. 96 § § 3

Kodeks wykroczeń

p.r.d. art. 129b § ust. 3 pkt. 7

Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

k.p.w. art. 109 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 118 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Rejonowy błędnie odwołał się do tego przepisu w kontekście kontroli konstytucyjności.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Rejonowy błędnie odwołał się do tego przepisu w kontekście kontroli konstytucyjności.

Konstytucja RP art. 42 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Rejonowy błędnie odwołał się do tego przepisu w kontekście kontroli konstytucyjności.

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Rejonowy błędnie odwołał się do tego przepisu w kontekście kontroli konstytucyjności.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 188

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 193

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Rejonowy nie miał kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisu prawa. Sądy powszechne nie mogą samodzielnie odmawiać zastosowania obowiązującego przepisu ustawy. Zakaz reformationis in peius uniemożliwia orzekanie na niekorzyść obwinionego na skutek jego apelacji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Sądu Rejonowego dotycząca niezgodności art. 96 § 3 k.w. z Konstytucją RP.

Godne uwagi sformułowania

brak jakiegokolwiek uzasadnienia przez Sąd I instancji możliwości dokonania przez sąd powszechny negatywnej kontroli konstytucyjności obowiązującego przepisu rangi ustawowej oraz odmowy jego zastosowania domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sądy stosujące prawo nie są pozbawione prawa do oceny konstytucyjności przepisów, albowiem takie zachowanie jest wyrazem nakazu dokonywania wykładni prawa w sposób zgodny z Konstytucją

Skład orzekający

Sławomir Kaczor

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady o wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do orzekania o niekonstytucyjności przepisów prawa oraz zakazie reformationis in peius w postępowaniu wykroczeniowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji kwestionuje konstytucyjność przepisu prawa materialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie dotyczy fundamentalnej kwestii podziału kompetencji między sądami powszechnymi a Trybunałem Konstytucyjnym w zakresie kontroli konstytucyjności, co jest istotne dla każdego prawnika.

Sąd nie może sam orzec, że prawo jest niekonstytucyjne – tylko Trybunał Konstytucyjny!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt XI Ka 746/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Sędzia SO Sławomir Kaczor Protokolant: prot. Małgorzata Purc po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. sprawy A. S. obwinionego z art. 96 § 3 kw w zw. z art. 129 b ust. 3 pkt. 7 PRD na skutek apelacji wniesionego przez Straż Miejską w Lublinie od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 11 kwietnia 2013r. sygn. akt II W 139/13 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę obwinionego A. S. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Łukowie do ponownego rozpoznania. XI Ka 746/13 UZASADNIENIE A. S. oskarżony został o to, że od dnia 25 kwietnia 2012r., 18 czerwca 2012r. i 13 sierpnia 2012r. w terminie 7 dni przy ul. (...) w S. jako użytkownik samochodu o nr rej. (...) nie wskazał na żądanie funkcjonariusza Straży Miejskiej komu powierzył do kierowania lub używania w/w pojazd w dniu 3 marca 2012r. około godz.22.47, którego kierujący na ul. (...) w L. jadąc z prędkością 88 km/h przekroczył dopuszczalną prędkość 50 km/h o 38 km/h popełniając wykroczenie z art.92a k.w. tj. o wykroczenie z art.96 § 3 k.k. w zw. z art.129b ust.3 pkt 7 p.r.d. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013r. Sąd Rejonowy w Łukowie uniewinnił obwinionego od popełnienia zarzuconego mu wykroczenia; na podstawie art.118 § 2 k.p.w. zwolnił obwinionego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych wydatkami obciążając Skarb Państwa. Od wyroku tego apelację wniósł oskarżyciel publiczny – Komendant Straży Miejskiej Miasta L. . Zaskarżając rozstrzygnięcie w całości na niekorzyść obwinionego zarzucił obrazę prawa materialnego tj. art.96 § 3 k.w. poprzez jego niezastosowanie. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie obwinionego za winnego popełnienia zarzuconego mu wykroczenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja zasługuje na uwzględnienie o ile kwestionuje trafność zaskarżonego wyroku. Kwestią odrębną jest oczywista niemożność uwzględnienie zawartego w skardze apelacyjnej wniosku, a to z uwagi na regulację art.454 § 1 k.p.k. , znajdującego na mocy art.109 § 2 k.p.w. zastosowanie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Co się zaś tyczy argumentacji zawartej w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku to odnoszenie się do niej jest bezprzedmiotowe z uwagi na przekroczenie przez Sąd Rejonowy przysługujących mu uprawnień. Idzie mianowicie o stwierdzoną przez ten sąd niezgodność art.96 § 3 k.w. z art.2, art.31 ust.1 i 3, art.42 ust.1 i 3 oraz art.47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Brak jakiegokolwiek uzasadnienia przez Sąd I instancji możliwości dokonania przez sąd powszechny negatywnej kontroli konstytucyjności obowiązującego przepisu rangi ustawowej oraz odmowy jego zastosowania zdaje się dowodzić, iż jest to kwestia oczywista i bezdyskusyjna. Rzecz jednak w tym, że poglądu tego sąd odwoławczy nie podziela. Jakkolwiek zgodnie z art.8 ust.2 Konstytucji przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, chyba, że sama Konstytucja stanowi inaczej, to jednak nie oznacza to kompetencji do stwierdzania niekonstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb takiej kontroli został bowiem jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję , której art.188 zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą przewidziane w art.178 ust.1 Konstytucji obowiązuje dopóty dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca (vide wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10.10.2002r. V CKN 1456/00, opubl. LEX nr 57237 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.09.2008r., II FSK 852/07, opubl. LEX nr 493215). Sąd Okręgowy podziela przy tym sformułowany w piśmiennictwie pogląd, zgodnie z którym sądy stosujące prawo nie są pozbawione prawa do oceny konstytucyjności przepisów, albowiem takie zachowanie jest wyrazem nakazu dokonywania wykładni prawa w sposób zgodny z Konstytucją i poprzedza wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art.193 ustawy zasadniczej. W rezultacie takiej kontroli sąd może jednak dojść do wniosku, iż przedstawienie pytania prawnego byłoby oczywiście bezprzedmiotowe (vide W. Kręcisz, glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002r., I KZP 17/02, Przegląd Sejmowy 2002/5/134 ). Dokonywanie zaś innej kontroli konstytucyjności aktów prawnych rangi ustawowej przez sądy powszechne pozostaje w sprzeczności nie tylko z powołanymi już art.178 ust.1 i 188 ale także z regulacją art.193 Konstytucji stanowiącego, iż każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją , jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Wobec powyższego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy uwzględni wyżej poczynione uwagi. Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie art.437 § 2 k.p.k. w zw. z art.109 § 2 k.p.w. orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI