XI Ka 113/19

Sygn. akt XI Ka 113/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2019 roku Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący sędzia SO Dorota Dobrzańska Protokolant Wioleta Zawadzka przy udziale Prokuratora Doroty Grzegorczyk po rozpoznaniu dnia 12 marca 2019 roku sprawy W. K. s. F. i J. zd. M. , urodzonego (...) w B. oskarżonego z art. 43 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 13 grudnia 2018 roku sygn. akt. II K 703/18 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. zasądza od oskarżonego za postępowanie odwoławcze na rzecz Skarbu Państwa 50 (pięćdziesiąt) zł opłaty i 50 (pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu wydatków. XI Ka 113/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej W. K. uznał za winnego tego, w dniu 14 kwietnia 2018 r. w sklepie (...) w J. , woj. (...) , wbrew zakazowi określonemu w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi , sprzedał małoletniemu P. M. (1) napoje alkoholowe w postaci: 1 butelki o poj. 0,5 litra piwa (...) oraz 2 puszek o poj.0,5 litra każda piwa (...) , tj. przestępstwa z art. 43 ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i za to na podst. art. 43 ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi orzekł wobec niego 50 stawek dziennych grzywny określając na podst. art. 33 § 3 kk wysokość stawki dziennej na 10 zł, zasądził od oskarżonego 50 zł tytułem opłaty oraz 70 zł tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo w sprawie przez Skarb Państwa. Od powyższego orzeczenia apelację wywiódł obrońca oskarżonego. Zarzucił obrazę prawa procesowego tj. 1. art. 4, 7, 410 i 424§1 pkt 1 kpk poprzez bezkrytyczną ocenę zeznań P. M. (2) i G. M. , bez powiązania z pozostałym materiałem dowodowym, 2. art. 2§2 w zw. z art. 366§1 i 174 kpk poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania T. P. , funkcjonariusza Policji sporządzającego notatkę na k. 7 oraz zastąpienie dowodu z przesłuchania świadka treścią tej notatki. Ponadto skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku, wynikający z niepełnego postępowania dowodowego, a mianowicie nieprzesłuchania w charakterze świadka autora notatki z k. 7 i w rezultacie uznanie winy oskarżonego. Wskazując na powyższe obrońca domagał się zmiany wyroku i uniewinnienia ewentualnie uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestionowanie zeznań świadka P. M. (2) w złożonym środku odwoławczym odbyło się na gruncie wykazywania, że co innego niż podczas przesłuchań w charakterze świadka małoletni powiedział policjantowi T. P. w trakcie rozpytania w dniu 28.04.2018r, a co dokumentuje notatka urzędowa na k. 7. Rzeczywiście z przywołanej notatki wynika, że P. M. (2) mówił o sprzedającej mu alkohol kobiecie. Jednakże główny zarzut apelacji (obraza art. 7 kpk ), łączący się także z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, okazał się chybiony. Słusznie uznał Sąd Rejonowy, że notatka urzędowa nie stanowi dowodu na treść zeznań świadka, albowiem zakazuje tego wprost art. 174 kpk . Obrońca chce, aby odtworzyć informacje z notatki poprzez przesłuchanie policjanta ją sporządzającego i wprowadzić do procesu jako dowód podlegający ocenie na równi z pozostałym materiałem dowodowym. Tymczasem zabieg taki jest niemożliwy. Otóż ugruntowane jest orzecznictwo, iż w przypadku rozbieżności treści notatki zawierającej informacje pochodzące od osoby rozpytywanej z zeznaniami złożonymi następnie przez tę osobę w charakterze świadka, notatka taka nie może być wykorzystana jako dowód, podobnie jak zeznania funkcjonariusza dokonującego rozpytania. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 maja 2016 r. w sprawie III KK 334/15, LEX nr 2044481, stwierdził: 1. Przeprowadzenie czynności tzw. rozpytania może zostać utrwalone w formie notatki urzędowej ( art. 143 § 2 k.p.k. ). Stosuje się ją nie tylko w dochodzeniu, czy śledztwie jako jedną z czynności podejmowanych w postępowaniu przygotowawczym ( art. 297 § 1 k.p.k. ), ale także przed jego wszczęciem w ramach czynności sprawdzających ( art. 307 k.p.k. ). Czynność rozpytania osoby, która w przyszłości może uzyskać status podejrzanego, nie narusza art. 74 § 1 k.p.k. , gdyż na takiej osobie nie ciąży prawny obowiązek udzielania na żądanie organów ścigania informacji dotyczących jakichkolwiek okoliczności przestępstwa. Czynność rozpytania nie narusza także art. 175 § 1 k.p.k. , gdyż prawo do milczenia odnosi się do osoby, której postawiono zarzut popełnienia przestępstwa. Z charakteru czynności rozpytania wynika, że osoba, która potencjalnie może stać się podejrzaną, nie ma obowiązku udzielania informacji, a nawet, jak w przypadku osoby, która następnie uzyska status świadka, może ona w sposób bezkarny złożyć fałszywe oświadczenie. 2. Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 174 k.p.k. notatka urzędowa sporządzona z czynności rozpytania nie może zastąpić dowodu z wyjaśnień oskarżonego, czy z zeznań świadka. Na podstawie treści notatki urzędowej nie wolno także dokonywać ustaleń faktycznych sprzecznych z wyjaśnieniami oskarżonego, czy z zeznaniami świadka, gdyż byłoby to zastąpieniem tego rodzaju dowodów treścią notatki. Nie ma natomiast zakazu przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza Policji, który dokonał czynności rozpytania i sporządził z niej notatkę urzędową. Zastępowanie wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka miałoby miejsce w wypadku przesłuchania funkcjonariusza dokonującego formalnego przesłuchania na okoliczność treści składanych w czasie tego przesłuchania wyjaśnień albo zeznań. Takiego charakteru nie na natomiast relacja funkcjonariuszy o przebiegu przeprowadzonych przez nich czynności na miejscu przestępstwa, których element stanowią spontaniczne wypowiedzi osoby, wobec której zostało dokonane tzw. rozpytanie. Takie też stanowisko można znaleźć np. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 maja 2018 r, sygn. II AKa 145/18. Uzupełnić jednak trzeba, że dopuszczalność przesłuchania policjanta nie oznacza, iż uzyska się odtworzenie relacji osoby rozpytywanej bez żadnego ograniczenia. Podobnie jak w przypadku samej notatki, zakazem objęte pozostaje wykorzystanie zeznań policjanta w zakresie sprzecznym z późniejszymi zeznaniami w charakterze świadka osoby uprzednio rozpytanej. Na poparcie powyższej tezy przytoczyć można pogląd Sądu Apelacyjny w Lublinie przy wyroku z dnia 17 czerwca 2014 r. w sprawie II AKa 119/14 (Portal Orzeczeń SA w Lublinie) o treści: „ Nie ma natomiast procesowych przeszkód, by treść notatki urzędowej, czy zeznania osoby ją sporządzającej wykorzystać dowodowo obok wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka w celu potwierdzenia i uzupełnienia oryginalnych zeznań i wyjaśnień, jeśli tym zeznaniom lub wyjaśnieniom nie przeczą albo w celu weryfikacji tych wyjaśnień lub zeznań, gdy zachodzi konieczność wyjaśnienia różnic między treścią wyjaśnień lub zeznań, ale z tym zastrzeżeniem, że nie można odmówić wiary wyjaśnieniom lub zeznaniom i dokonać ustaleń faktycznych w oparciu o treść notatki urzędowej lub na podstawie dowodu z zeznań osoby sporządzającej notatkę urzędową”. Podobnie wypowiedział się Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie IV Ka 507/16 w wyroku z dnia 5 lipca 2016 r. (System Analizy Orzeczeń Sądowych) : ”Nie ma natomiast zakazu przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza policji, który dokonał czynności rozpytania i sporządził z niej notatkę urzędową. Natomiast, tak jak w przypadku treści notatki urzędowej, inną kwestią jest wprowadzenie tego dowodu do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Konsekwentnie więc, tak jak i treść notatki urzędowej, dowód z zeznań funkcjonariusza policji przeprowadzony na okoliczność wypowiedzi osoby rozpytywanej nie może zastąpić dowodu z wyjaśnień oskarżonego, czy z zeznań świadka. Na podstawie tego dowodu nie wolno też czynić ustaleń faktycznych sprzecznych z wyjaśnieniami oskarżonego lub z zeznaniami świadka, wobec których dokonano czynności rozpytania , gdyż byłoby to usankcjonowanie nieformalnie przeprowadzonego dowodu z wyjaśnień lub z zeznań, w sytuacji gdy jego przeprowadzenie w formie określonej przez prawo dowodowe (tzw. dowód ścisły) jest bezwzględnie wymagane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności karnej. Nie ma natomiast procesowych przeszkód, by treść notatki urzędowej, czy zeznania osoby ją sporządzającej wykorzystać dowodowo obok wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka w celu potwierdzenia i uzupełnienia oryginalnych zeznań i wyjaśnień, jeśli tym zeznaniom lub wyjaśnieniom nie przeczą albo w celu weryfikacji tych wyjaśnień lub zeznań, gdy zachodzi konieczność wyjaśnienia różnic między treścią wyjaśnień lub zeznań, ale z tym zastrzeżeniem, że nie można odmówić wiary wyjaśnieniom lub zeznaniom i dokonać ustaleń faktycznych w oparciu o treść notatki urzędowej lub na podstawie dowodu z zeznań osoby sporządzającej notatkę urzędową”. Prezentując takie same stanowisko Sąd Okręgowy stwierdza, że nawet po przesłuchaniu funkcjonariusza KP w J. T. P. , nie można byłoby wykorzystać jego zeznań w celu oczekiwanym przez autora apelacji tj. zestawienia relacji P. M. (2) z rozpytania z treścią protokołów jego przesłuchania na k. 17 i 57. Tym samym zarzut obrazy prawa procesowego i wywodzony z tego błąd w ustaleniach faktycznych, okazał się być niezasadny. Argumentacja Sądu Rejonowego oparta na analizie zeznań P. M. (2) zarówno z postępowania przygotowawczego jak i rozprawy zasługuje na pełną akceptację jako odpowiadająca wymogom art. 7 kpk . Zastrzeżenie obrońcy co do bezkrytycznej oceny zeznań G. M. nie zostało w żaden sposób uzasadnione, dlatego brak jest pola do rzeczowej polemiki. Stanowisko wyrażone końcowej części w apelacji, że nie ujawniły się inne dowody świadczące o tym, by oskarżony zaopatrywał się w 2018 r. w piwo marki (...) u innych dostawców niż wskazanych w zaświadczeniach (k.54, 55), nie może podważyć oceny Sądu, opartej na logicznym rozumowaniu, że tak właśnie mogło być. Z tych wszystkich względów, nie stwierdzając uchybień podlegających uwzględnieniu poza granicami środka odwoławczego i sformułowanymi zarzutami, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego znajduje oparcie w art. 636§1 kpk .