X U 555/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku chorobowego, uchylając obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, uznając wykonywane czynności za incydentalne i wymuszone okolicznościami.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił I. W. prawa do zasiłku chorobowego za okresy niezdolności do pracy i zobowiązał do zwrotu ponad 24 tys. zł, twierdząc, że wykonywała pracę zarobkową. Ubezpieczona odwołała się, argumentując, że czynności były incydentalne, wymuszone i nie stanowiły pracy zarobkowej. Sąd przyznał jej rację, uznając, że czynności te były sporadyczne, wynikały z konieczności zapewnienia ciągłości funkcjonowania organizacji po wygaśnięciu umowy zlecenia i nie utrudniały powrotu do zdrowia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. odmówił wnioskodawczyni I. W. prawa do zasiłku chorobowego za okresy niezdolności do pracy od 28 listopada 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., od 2 marca 2014 r. do 5 czerwca 2014 r., od 28 czerwca 2014 r. do 20 lipca 2014 r. oraz od 25 lipca 2014 r. do 23 sierpnia 2014 r. Jednocześnie zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 24 903,24 zł. Organ rentowy argumentował, że ubezpieczona w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywała pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia oraz umowy cywilnoprawnej, co stanowiło wykorzystanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Wnioskodawczyni wniosła odwołanie, podnosząc, że umowa zlecenia z (...) obowiązywała do końca 2013 r., a czynności wykonywane po tym terminie były incydentalne, wymuszone koniecznością przekazania dokumentacji i miały na celu jedynie podtrzymanie funkcjonowania organizacji. Zaprzeczyła również wykonywaniu pracy na rzecz Spółdzielni Pracy (...) . Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu, po analizie zebranego materiału dowodowego, uznał odwołanie za uzasadnione. Sąd ustalił, że czynności wykonywane przez ubezpieczoną po wygaśnięciu umowy zlecenia z (...) , takie jak wysyłanie korespondencji e-mail czy zakup materiałów biurowych, miały charakter incydentalny, sporadyczny i były wymuszone okolicznościami, w tym brakiem wskazania przez zleceniodawcę następcy oraz koniecznością zapewnienia ciągłości funkcjonowania Towarzystwa, do czego ubezpieczona była zobowiązana na mocy aneksu do umowy. Sąd podkreślił, że ubezpieczona była jedyną osobą posiadającą dostęp do kluczowych danych Towarzystwa. Odnosząc się do umowy ze Spółdzielnią Pracy (...) , sąd stwierdził, że nie została ona przez wnioskodawczynię wykonana. Wobec powyższego, sąd uznał, że nie zaszły przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a świadczenia pobrane przez ubezpieczoną nie były nienależne. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając wnioskodawczyni prawo do zasiłku chorobowego za wskazane okresy i uchylając obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zasądzono również koszty zastępstwa procesowego na rzecz wnioskodawczyni.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czynności te są sporadyczne, nie utrudniają powrotu do zdrowia i wynikają z konieczności zapewnienia ciągłości funkcjonowania organizacji lub rozliczenia wcześniejszych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynności takie jak wysyłanie sporadycznych maili czy zakup materiałów biurowych, które były wymuszone sytuacją po wygaśnięciu umowy zlecenia i miały na celu zapewnienie ciągłości działania organizacji lub rozliczenie kosztów, nie stanowią pracy zarobkowej ani wykorzystania zwolnienia niezgodnie z jego celem. Kluczowe jest, aby aktywność była incydentalna i nie obciążała nadmiernie organizmu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uwzględnienie odwołania
Strona wygrywająca
I. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | strona pozwana |
Przepisy (10)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 1 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa zasiłkowa art. 6 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa o s.u.s. art. 84 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa wypadkowa art. 7
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
k.p.c. art. 477±4 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 11 ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 94
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 96 § ust. 1 pkt 4
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynności wykonywane przez ubezpieczoną w okresie zwolnienia lekarskiego miały charakter incydentalny i były wymuszone okolicznościami. Ubezpieczona nie wykonywała faktycznie pracy na rzecz Spółdzielni Pracy (...) w okresie zwolnienia lekarskiego. Brak było podstaw do uznania, że ubezpieczona wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Ubezpieczona wykorzystywała zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.
Godne uwagi sformułowania
Pracą zarobkową jest każda aktywność ludzka, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach której jest realizowana, skutkująca uzyskaniem dochodu. Sporadyczna, incydentalna, wymuszona okolicznościami aktywność zawodowa może usprawiedliwiać zachowanie prawa do zasiłku chorobowego. Czynności te w żaden sposób nie utrudniały powrotu ubezpieczonej do zdrowia. Aktywność ubezpieczonej była sporadyczna i wymuszona okolicznościami, a ponadto pozostawała w niewątpliwej dysproporcji do czynności podejmowanych przez ubezpieczoną w okresie, gdy łączyła ją z (...) umowa zlecenia.
Skład orzekający
Agnieszka Chlipała - Kozioł
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie czynności wykonywane przez ubezpieczonego w okresie zwolnienia lekarskiego mogą być uznane za incydentalne i nie powodujące utraty prawa do zasiłku chorobowego."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny charakteru i okoliczności wykonywanych czynności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między faktycznym wykonywaniem pracy zarobkowej a sporadycznymi, wymuszonymi czynnościami, które nie powinny pozbawiać prawa do świadczeń chorobowych.
“Czy drobne czynności po chorobie pozbawią Cię zasiłku? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 24 903,24 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 180 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: X U 555/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Agnieszka Chlipała - Kozioł Protokolant: Katarzyna Kunik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. we W. sprawy z odwołania wnioskodawczyni I. W. od decyzji strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 28 kwietnia 2015 r. znak: (...) o zasiłek chorobowy I. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 28 kwietnia 2015 r. w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni I. W. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 28.11.2012 r. do 31.01.2013 r., od 2.03.2014 r. do 5.06.2014 r., od 28.06.2014 r. do 20.07.2014 r. oraz od 25.07.2014 r. do 23.08.2014 r. i uchyla nałożony na wnioskodawczynię obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 24.903,24 zł; II. zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. orzeka, że koszty sądowe ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. (znak: (...) ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił wnioskodawczyni I. W. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 28 listopada 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., od 2 marca 2014 r. do 5 czerwca 2014 r., od 28 czerwca 2014 r. do 20 lipca 2014 r. oraz od 25 lipca 2014 r. do 23 sierpnia 2014 r. oraz zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 24 903,24 zł. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Pracą zarobkową jest każda aktywność ludzka, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach której jest realizowana, skutkująca uzyskaniem dochodu. Na gruncie tej przesłanki nie ma znaczenia czy konkretna praca podejmowana była w celu zarobkowym, a więc czy osiągnięcie dochodu było głównym motywem jej podjęcia. Organ rentowy podniósł, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy wynikło, że w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczona wykonywała prace objęte umową zlecenia z okresu 2 kwietnia 2012 r. do 8 sierpnia 2014 r., prowadząc biuro Polskiego (...) we W. . W ramach zawartej umowy zlecenia ubezpieczona dokonywała m.in. zakupu materiałów biurowych, aktualizacji list członków Towarzystwa oraz wysyłała korespondencję. Za wykonane czynności ubezpieczona otrzymała stosowne wynagrodzenie. Ponadto w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego wydanego na okres od 11 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r. ubezpieczona została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z umową cywilnoprawną zawartą z Oświatą Spółdzielnia Pracy we W. , na okres od 21 stycznia 2013 r. do 5 czerwca 2013 r. W związku z tym, że w okresie korzystania z zasiłku chorobowego ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową, tym samym wykorzystywała zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tych zwolnień, ubezpieczona utraciła prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tych zwolnień, w których zaszły okoliczności potwierdzające niewłaściwe korzystanie. Od opisanej decyzji odwołanie wniosła ubezpieczona I. W. , która zaskarżyła decyzję organu rentowego z dnia 28 kwietnia 2015 r. w całości i wniosła o jej uchylenie lub zmianę i przyznanie zasiłku chorobowego za okresy wskazane w decyzji (k. 2 – 12). Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie ubezpieczona wskazała, że w istocie łączyła ją umowa zlecenia z (...) , jednakże obowiązywała ona do dnia 31 grudnia 2013 r., nie zaś do dnia 8 sierpnia 2014 r. Wnioskodawczyni dodała, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. nie prowadziła biura (...) oraz przyznała, że otrzymywała przelewy z konta (...) , które jednak dotyczyły rozliczenia za rok 2013. Wnioskodawczyni podkreśliła, że od momentu wygaśnięcia w dniu 31 grudnia 2013 r. umowy z (...) wielokrotnie zwracała się do zleceniodawcy z prośbą o wskazanie osoby, której mogłaby przekazać dokumentację będącą w jej posiadaniu, czego jednak zleceniodawca nie wykonał. Dodała, że nie brała udziału w żadnych spotkaniach, konferencjach, sympozjach, nie prowadziła w imieniu (...) żadnych rozmów z przedstawicielami innych instytucji, co czyniła aktywnie do 31 grudnia 2013 r. Na prośbę prezesa (...) incydentalnie i przy pomocy męża wnioskodawczyni wykonywała jedynie pojedyncze, niezbędne i niecierpiące zwłoki czynności. Co istotne, w czasie trwania zwolnienia lekarskiego, które rozpoczęło się w dniu 28 stycznia 2014 r. i trwało z krótką przerwą do dnia 23 sierpnia 2014 r. wnioskodawczyni była jedyną osobą, która dysponowała bazą danych członków (...) oraz miała dostęp do skrzynki mailowej Towarzystwa. Incydentalne czynności wykonywane przez ubezpieczoną miały na celu jedynie podtrzymanie prawidłowego funkcjonowania (...) . Czynności te polegały na wysyłaniu niezbędnych, pojedynczych maili, w warunkach domowych. W ciągu 208 dni zwolnienia taka sytuacja miała miejsce kilka razy (wysłanych zostało 15 maili). Odnosząc się do zarzutu dokonywania w trakcie zwolnienia lekarskiego zakupu materiałów biurowych w imieniu (...) ubezpieczona wskazała, że zakupu materiałów dokonała jeszcze przed rozpoczęciem zwolnienia (do dnia 22 stycznia 2014 r.), a wiadomości e – mail z lutego 2014 r. dotyczą jedynie rozliczenia zakupionych wówczas materiałów. W przedmiocie zarzutu zawarcia umowy ze Spółdzielnią Pracy (...) wnioskodawczyni wskazała, że przedmiotowa umowa została sporządzona przez zleceniodawcę i podpisana w dniu 21 stycznia 2013 r. przez męża ubezpieczonej. Termin podpisania umowy został wymuszony przez wiążące zleceniodawcę zobowiązania, nakazujące mu przedstawienie przed rozpoczęciem roku kalendarzowego osób planowanych do prowadzenia poszczególnych paneli zajęć na poszczególnych kursach. Jednakże zgodnie z harmonogramem zajęć ubezpieczona nie była przewidziana i nie prowadziła żadnej aktywności rozumianej jako świadczenie pracy w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego, w szczególności nie otrzymywała wynagrodzenia z tego tytułu. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia (k. 50). Organ rentowy podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt VIII U 1016/15) uznał się niewłaściwym do rozpoznania odwołania wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego z dnia 28 kwietnia 2015 r. i przekazał je jako właściwemu rzeczowo tut. Sądowi (k. 51). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczona I. W. w dniu 2 kwietnia 2012 r. zawarła z (...) we W. (dalej: (...) ) umowę zlecenia. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2012 r. i dotyczyła zobowiązania się przez wnioskodawczynię jako zleceniobiorcę do wykonywania czynności asystenta Prezesa Zarządu Głównego Polskiego (...) . Z tytułu wykonanych czynności ubezpieczonej przysługiwało ryczałtowe wynagrodzenie w wysokości 6 000 zł brutto. Aneksem z dnia 3 grudnia 2012 r. do umowy zlecenia z dnia 2 kwietnia 2012 r. strony umowy przedłużyły czas trwania umowy na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Z tytułu wykonanych w tym okresie czynności ubezpieczonej przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 8 000 zł. Przedmiotowym aneksem ubezpieczona zobowiązała się dodatkowo, w sytuacji wygaśnięcia umowy, do zwrotu wszystkich urządzeń i środków otrzymanych w celu realizacji umowy, a także przekazania wszelkich danych, w jakich będzie posiadaniu, swojemu następcy, dla zapewnienia bieżącego, prawidłowego funkcjonowania Towarzystwa. Ubezpieczona była jedyną osobą, która posiadała dostęp do bazy danych (...) , w tym do danych dotyczących jego członków. Bez posiadania aktualnej listy członków (...) nie było możliwe prawidłowe funkcjonowanie Towarzystwa, w tym w zakresie gospodarki finansowej. Po rozwiązaniu się umowy zlecenia zawartej przez ubezpieczoną z (...) z upływem czasu, na jaki została ona zawarta, strony umowy nie podjęły czynności zmierzających do zawarcia kolejnej umowy. Ubezpieczonej i (...) nie łączyła także w późniejszym okresie umowa ustna. Ubezpieczona pozostawała też zatrudniona, w oparciu o umowę o pracę, na Uniwersytecie Medycznym we W. i w Państwowej Medycznej Wyższej Szkole Zawodowej w O. . Od 1999 r. ubezpieczona zawierała także co roku umowy zlecenia z Spółdzielnią Pracy (...) we W. , na podstawie których wnioskodawczyni zobowiązywała się do prowadzenia szkoleń. W dniu 27 listopada 2012 r. wnioskodawczyni stała się niezdolna do pracy z powodu choroby. Niezdolność trwała nieprzerwanie do dnia 31 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni stała się ponownie niezdolna do pracy w dniu 28 stycznia 2014 r. Niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie do dnia 20 lipca 2014 r., a następnie od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 23 sierpnia 2014 r. W dniu 21 stycznia 2013 r. ubezpieczona (zleceniobiorca), za pośrednictwem swojego męża, zawarła umowę zlecenia ze Spółdzielnią Pracy (...) we W. (zleceniodawca). Na mocy przedmiotowej umowy ubezpieczona zobowiązała się do prowadzenia zajęć lekcyjnych wg programu na kursach zawodowych. Umowa została zawarta na czas określony do dnia 4 czerwca 2013 r. W okresie obowiązywania umowy zlecenia z dnia 21 stycznia 2013 r. ubezpieczona nie wykonywała żadnych czynności szkoleniowych. Kursy, które zgodnie z harmonogramem miała przeprowadzić ubezpieczona, zostały przesunięte na późniejszy termin, a w ich miejsce osoby trzecie przeprowadziły szkolenia o innej tematyce. Spółdzielnia Pracy (...) we W. jest jednostką akredytowaną. Warunkiem uzyskania zgody kuratorium na prowadzenie szkoleń jest okazanie na początku każdego roku w Urzędzie Marszałkowskim lub w Urzędzie Wojewódzkim danych dotyczących form, tematyki i miejsca przeprowadzenia planowanych w danym roku szkoleń, a także danych odnośnie kadry szkoleniowej (w tym zgody wykładowcy na prowadzenie szkoleń, wyrażonej np. w postaci umowy zlecenia). W roku 2014 ubezpieczona otrzymała od (...) sześć przelewów na rachunek bankowy. Przelewy otrzymane w dniu 10 stycznia 2014 r. oraz 14 kwietnia 2014 r. dotyczyły czynności wykonanych przez ubezpieczoną w roku 2013 oraz stanowiły zwrot za materiały biurowe zakupione przez ubezpieczoną w styczniu 2014 r. (do dnia 22 stycznia 2014 r.), przelewy z dnia 2 maja 2014 r. i 12 maja 2014 r. także stanowiły rozliczenie zakupów dokonanych przez ubezpieczoną w okresie zdolności do pracy, a przelew z dnia 8 sierpnia 2014 r. dotyczył końcowego rozliczenia za rok 2013. Powyższe przelewy wykonane zostały na podstawie trzech rachunków, w tym jednego z roku 2013, wystawionego przez powódkę, a dwóch wystawionych w roku 2014 przez małżonka powódki. Od dnia 1 stycznia 2014 r. ubezpieczona nie wykonywała czynności związanych z umową zlecenia łączącą ubezpieczoną z (...) , w szczególności nie brała udziału w spotkaniach, konferencjach, sympozjach, nie prowadziła w imieniu Prezesa (...) rozmów z przedstawicielami innych instytucji. Takie czynności ubezpieczona podejmowała czynnie w okresie obowiązywania umowy zlecenia, łączącej powódkę z (...) . Na początku roku 2014 zmianie uległ skład zarządu (...) . W okresie niezdolności do pracy trwającej w dniach od 28 stycznia 2014 r. do dnia 20 lipca 2014 r., a następnie od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 23 sierpnia 2014 r., ubezpieczona wymieniła z osobami reprezentującymi (...) łącznie 15 wiadomości e – mail. W wiadomościach tych ubezpieczona przesyłała na wezwanie (...) dane, do których miała ona wyłączny dostęp, w szczególności dane dotyczące członków (...) , a także wzywała (...) do rozliczenia kosztów materiałów biurowych, zakupionych przez wnioskodawczynię w okresie, gdy była zdolna do pracy. Niektóre wiadomości e – mail przesyłane były do (...) z prywatnego konta e – mail małżonka ubezpieczonej. Dowód: Akta orzecznicze organu rentowego (w załączeniu do akt sprawy), w tym: - umowa zlecenia (...) / Z. z dnia 02.04.2014 r.; - aneks nr (...) z dnia 03.12.2012 r. do umowy zlecenia z dnia 02.04.2012 r.; - korespondencja e – mail; - umowa zlecenia nr (...) z dnia 21.01.2013 r. Przesłuchanie wnioskodawczyni (k. 128; płyta CD) Zeznania świadka D. W. (k. 76; płyta CD) Zeznania świadka B. P. (k. 76v, 77; płyta CD) Zeznania świadka E. B. (k. 77; płyta CD) Zeznania świadka K. W. (protokół posiedzenia z dnia 4 października 2016 r. – w aktach sprawy III Cps 726/16 – w załączeniu do akt sprawy) Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości. W niniejszej sprawie ubezpieczona domagała się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie wnioskodawczyni prawa do zasiłku chorobowego w okresach wskazanych w decyzji oraz poprzez uchylenie obowiązku zwrotu pobranych świadczeń. Wobec treści decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 28 kwietnia 2015 r. (znak: (...) ) rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy w okresie od 28 listopada 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., od 2 marca 2014 r. do 5 czerwca 2014 r., od 28 czerwca 2014 r. do 20 lipca 2014 r. oraz od 25 lipca 2014 r. do 23 sierpnia 2014 r. ubezpieczona wykorzystywała zwolnienia lekarskie niezgodnie z ich celem, a tym samym, czy pobrane przez ubezpieczoną świadczenia z ubezpieczenia społecznego były świadczeniami nienależnymi i jako takie podlegającymi zwrotowi. Zgodnie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2014 r. poz. 159) (dalej jako ustawa zasiłkowa), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Artykuł 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej przyczyny utraty prawa do zasiłku chorobowego mają charakter niezależny (odrębny). Prawo do świadczeń zostaje wyłączone w każdej sytuacji, gdy dochodzi do wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgody z jego celem, bez potrzeby ustalania, czy takie niezgodne z celem wykorzystywanie zwolnienia miało charakter pracy zarobkowej, czy innych czynności, podejmowanych bez zarobkowego uzasadnienia. Ponadto, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322) przy ustalaniu prawa do świadczeń wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, podstawy wymiaru i ich wysokości, a także przy ich wypłacie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Sąd Najwyższy na tle aktualnego stanu prawnego ukształtowanego ustawą zasiłkową wielokrotnie wypowiadał się na temat tego, w jakich okolicznościach ubezpieczony zostaje z mocy prawa pozbawiony prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W szczególności w wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I UK 370/04, OSNP 2005 nr 21, poz. 342 ) przyjął, że pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, jest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy i zarazem pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim. Jedynie sporadyczna, incydentalna, wymuszona okolicznościami aktywność zawodowa (np. udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej) może usprawiedliwiać zachowanie prawa do zasiłku chorobowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt II UK 44/06, OSNP 2007 nr 19 – 20 , poz. 295; z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt III UK 71/09, LEX nr 585848 ). W orzecznictwie ponadto zauważa się, że w pewnych przypadkach wykonywanie niektórych ubocznych czynności związanych z prowadzoną działalnością może nie być kwalifikowane jako wykonywanie pracy – np. wykonywanie formalnoprawnych czynności, do jakich zobowiązany jest ubezpieczony jako pracodawca (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2003 r., sygn. akt II UK 76/03 , OSNP 2004 nr 14, poz. 247 ) czy podpisanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych, sporządzonych przez inną osobę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt II UKN 710/00, OSNP 2003 nr 20, poz. 498 ). Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, aby w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni wykorzystywała zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. Podejmowane przez ubezpieczoną czynności, tj. prowadzenie korespondencji e – mail z byłym zleceniodawcą ( (...) ) były czynnościami incydentalnymi, wpadkowymi, a dodatkowo wymuszonymi zaistniałymi okolicznościami faktycznymi. Podkreślić należy bowiem, że po dniu 31 grudnia 2013 r., tj. po dniu, kiedy wnioskodawczynię przestała wiązać umowa zlecenia zawarta z (...) , ubezpieczona zwracała się do prezesa zarządu Towarzystwa z wnioskiem o wskazanie osoby, która przejmie wykonywane dotychczas przez powódkę obowiązki oraz zgromadzoną w toku wykonywania umowy dokumentację. Przypomnieć należy także, że ubezpieczona była jedyną osobą posiadającą dostęp do bazy danych Towarzystwa, w tym niezwykle istotnych danych dotyczących osób zrzeszonych w (...) , a ponadto, na mocy aneksu do umowy zlecenia, ubezpieczona zobowiązała się do zwrotu wszystkich urządzeń i środków otrzymanych w celu realizacji umowy, a także przekazania wszelkich danych, w jakich będzie posiadaniu, swojemu następcy, dla zapewnienia bieżącego, prawidłowego funkcjonowania Towarzystwa. Mimo wezwań ze strony ubezpieczonej zleceniodawca nie wskazał niezwłocznie osoby następcy ubezpieczonej. Zamiast tego, w późniejszym okresie osoby reprezentujące Towarzystwo zwracały się do ubezpieczonej w formie wiadomości e – mail o przekazanie będących w posiadaniu ubezpieczonej danych, niezbędnych do prawidłowego dalszego funkcjonowania Towarzystwa. W odpowiedzi na powyższe prośby ze strony Towarzystwa, a także w celu odzyskania założonych przez ubezpieczoną środków na zakup materiałów biurowych dla Towarzystwa (zakupionych jeszcze w okresie, gdy ubezpieczona była zdolna do pracy), wnioskodawczyni skierowała do (...) łącznie 15 wiadomości e – mail, w tym niektóre z nich wysłała za pośrednictwem swojego małżonka. Podejmowane przez ubezpieczoną czynności były wyrazem jej odpowiedzialnego podejścia do zatrudnienia i obowiązków, które nie zostały we właściwym czasie przejęte przez kompetentne osoby. Czynności te w żaden sposób nie utrudniały powrotu ubezpieczonej do zdrowia. Aktywność ubezpieczonej była sporadyczna i wymuszona okolicznościami, a ponadto pozostawała w niewątpliwej dysproporcji do czynności podejmowanych przez ubezpieczoną w okresie, gdy łączyła ją z (...) umowa zlecenia. Ubezpieczona była również członkiem Towarzystwa, i także z tego tytułu czuła się odpowiedzialna za zapewnienie jego sprawnego działania w zakresie, w jakim powierzonych jej wcześniej i nie przekazanych innym osobom obowiązków nie mógł wykonać nikt inny. Powyższa argumentacja odnosi się odpowiednio do zarzutu, jakoby w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy i korzystania z tego tytułu ze zwolnień lekarskich, ubezpieczona miała się podjąć wykonywania pracy na rzecz Spółdzielni Pracy (...) we W. . Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe nie pozostawia wątpliwości, że umowa z dnia 21 stycznia 2013 r. zawarta została w imieniu ubezpieczonej przez jej małżonka, a ponadto, że nie była nigdy przez wnioskodawczynię wykonywana. Słuchani w sprawie świadkowie B. P. i E. B. w sposób szczegółowy wyjaśnili, w jakim celu zwrócili się do ubezpieczonej o zawarcie przedmiotowej umowy oraz jednoznacznie potwierdzili, że ubezpieczona nie przeprowadziła szkoleń objętych umową, bowiem była w tym czasie niezdolna do pracy. Nie potwierdził się zatem zarzut organu rentowego, jakoby w okresie korzystania z zasiłku chorobowego ubezpieczona wykonywała pracę zarobkową bądź by wykorzystywała zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tych zwolnień. Nie zostały więc wypełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a wypłacone ubezpieczonej świadczenia za okresy niezdolności do pracy wskazane w zaskarżonej decyzji nie były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu at. 84 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887). W związku z powyższym Sąd, uwzględniając odwołanie wnioskodawczyni, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni I. W. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 28.11.2012 r. do 31.01.2013 r., od 2.03.2014 r. do 5.06.2014 r., od 28.06.2014 r. do 20.07.2014 r. oraz od 25.07.2014 r. do 23.08.2014 r. i uchylił nałożony na wnioskodawczynię obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 24 903,24 zł, o czym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach zastępstwach procesowego Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 98 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349). Biorąc pod uwagę złożoność niniejszego postępowania na tle typowych postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych, a także stopień przyczynienia się pełnomocnika powódki do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd uznał za zasadne zasądzenie trzykrotności stawki minimalnej przewidzianej przez przepisy rozporządzenia. W punkcie III sentencji wyroku Sąd zaliczył koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona jak i organ rentowy zwolnieni są od obowiązku ich poniesienia – z mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI