X Ka 858/25

1.Sygn. akt X Ka 858/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 03 października 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Wydział X Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Monika Jankowska Protokolant: Julia Kryszkiewicz przy udziale Prokuratora: Beaty Brydak po rozpoznaniu w dniu 03 października 2025 r. sprawy Z. J. oskarżonego o czyn z art. 180a kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa z dnia 08 maja 2025 r. sygn. akt VIII K 958/24 orzeka: 1. zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Mokotowa do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt X Ka 858/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt VIII K 958/24 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.5. Ustalenie faktów 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. Z. J. aktualne dane o karalności oskarżonego informacja z KRK 153 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. Z. J. nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy 1.6. Ocena dowodów 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.1.1.1 informacja z KRK Dowód pochodzi z obiektywnego źródła jakim jest Krajowy Rejestr Karny. Treść dowodu nie była kwestionowana przez strony postępowania. 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 2.1.2.1 nie dotyczy nie dotyczy STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Oskarżony zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez odmowę wiary jego wyjaśnieniom co do faktu, że na stałe zamieszkuje w Australii, a w Polsce przebywa wyłącznie w celach turystycznych, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że dopuścił się zarzuconego mu w akcie oskarżenia czynu, 2) zastosowanie wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, w sytuacji gdy zakaz ten jest fakultatywny, a w ocenie oskarżonego nie zaistniały żadne przesłanki do jego zastosowania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty – jako przedwczesne – nie podlegały rozpoznaniu przez Sąd odwoławczy, albowiem uchybienie stwierdzone z urzędu, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, było wystarczające do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym ( art. 436 k.p.k. ). Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec stwierdzonej z urzędu bezwzględnej przyczyny odwoławczej konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Zaskarżony wyrok jest wadliwy, albowiem w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz art. 79 § 3 k.p.k. , co skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Wskazuje się, że postanowieniem prokuratora z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt 4315-13 Ds. (...) (k. 31-32) powołano w sprawie dwóch lekarzy psychiatrów celem przeprowadzenia badania Z. J. oraz wydania opinii, albowiem pojawiły się uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego w/w i jego zdolności do udziału w postępowaniu i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Wskazuje się, że zaistnienie wątpliwości co do poczytalności Z. J. skutkowało uruchomieniem instytucji obrony obligatoryjnej. Rażącym uchybieniem w niniejszej sytuacji był brak wyznaczenia Z. J. obrońcy z urzędu. Biegli psychiatrzy w opinii z dnia 18 października 2024 r., sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy (k. 64-66), stwierdzili, że u Z. J. nie występują objawy choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego ani innych zakłóceń psychicznych znoszących lub w znacznym stopniu ograniczających możliwość rozpoznania znaczenia zarzucanego mu czynu lub pokierowania swoim postępowaniem. Ustalili, że Z. J. w czasie czynu miał zachowaną poczytalność. Biegli stwierdzili, że aktualny stan zdrowia psychicznego Z. J. pozwala na jej udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Podnieść należy, obrona obligatoryjna w wypadkach wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy ( art. 79 § 4 k.p.k. ). To nie sama treść opinii sądowo-psychiatrycznej stanowi o istnieniu lub braku obligatoryjnej obrony oskarżonego na rozprawie ( art. 79 § 3 k.p.k. ), ale przesądza o tym dopiero postanowienie sądu wydane po tym, jak opinia biegłych lekarzy psychiatrów zostanie złożona do akt sprawy. W konsekwencji, nie można również przyjmować, że niewydanie takiego postanowienia przez sąd oznacza w istocie, że postanowienie takie zostało wydane, tyle, że w sposób dorozumiany (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r., II KK 59/22, LEX). W przedmiotowej sprawie, Sąd meriti nie wydał postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony, co uchylałoby obowiązek uczestniczenia obrońcy oskarżonego w rozprawie ( art. 79 § 4 k.p.k. ). ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy nie dotyczy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy nie dotyczy 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany nie dotyczy Zwięźle o powodach zmiany nie dotyczy 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Nieobecność obrońcy obligatoryjnego ( art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony ( art. 79 § 4 k.p.k. ) stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, że poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto, że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2024 r., III KK 562/23, LEX). Okoliczność stwierdzona z urzędu (zob. pkt 4 niniejszego wywodu) wskazuje na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Wobec powyższego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia nie dotyczy 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia nie dotyczy 5.3.1.4.1. nie dotyczy ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia nie dotyczy 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania W toku ponownego postępowania Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie będzie miał na względzie powyższe zapatrywania prawne i zobligowany jest rozstrzygnąć w trybie art. 79 § 4 k.p.k. kwestię obrony obligatoryjnej. 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności nie dotyczy nie dotyczy Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności nie dotyczy nie dotyczy PODPIS 1.11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy -Mokotowa w Warszawie z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt VIII K 958/24 - w całości 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana