X Ka 405/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu licznych uchybień procesowych, w tym błędnej kwalifikacji czynów i naruszenia prawa do obrony.
Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie w sprawie T. S., M. S. i M. T. oskarżonych o kradzież. Główną przyczyną uchylenia były liczne błędy proceduralne popełnione przez sąd pierwszej instancji, w tym naruszenie prawa do obrony oskarżonego M. T. oraz błędna kwalifikacja czynów jako przestępstw zamiast wykroczeń, z pominięciem nowelizacji przepisów. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację prokuratora, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie w stosunku do oskarżonych T. S. i M. S. oraz z urzędu w stosunku do M. T. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy wskazał na szereg poważnych uchybień procesowych sądu pierwszej instancji. Po pierwsze, prokurator zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym uznanie czynów za przestępstwa z art. 278 § 1 kk, podczas gdy weszła w życie nowelizacja kodeksu wykroczeń, która kwalifikowała je jako wykroczenia. Sąd Okręgowy przychylił się do tego zarzutu. Po drugie, sąd odwoławczy dostrzegł naruszenie prawa do obrony oskarżonego M. T., który usprawiedliwił swoją nieobecność na rozprawie z powodu choroby i leczenia odwykowego, a sąd pierwszej instancji mimo to rozpoznał sprawę pod jego nieobecność. Dodatkowo, sąd pierwszej instancji nie zbadał poczytalności M. T. mimo przedstawionych dowodów wskazujących na jego uzależnienie. Sąd Okręgowy podkreślił również nieprawidłowości w procedowaniu sądu pierwszej instancji, takie jak brak przesłuchania oskarżonych, niejasne stosowanie trybów uproszczonych oraz niewłaściwe ujawnienie dowodów. Wskazano również na potrzebę weryfikacji wartości skradzionych przedmiotów. Sąd Okręgowy nakazał sądowi pierwszej instancji ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych uwag, w tym prawidłową kwalifikację czynów i ewentualne dopuszczenie dowodu z opinii biegłych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował czyny jako przestępstwa, nie uwzględniając nowelizacji kodeksu wykroczeń, która weszła w życie przed wydaniem wyroku. Część czynów stanowiła wykroczenia, a niektóre z nich mogły już ulec przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy uznał apelację prokuratora za zasadną w zakresie zarzutu obrazy prawa materialnego, wskazując na nowelizację kodeksu wykroczeń, która zmieniła kwalifikację prawną niektórych czynów. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił tej zmiany, co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżeni (w zakresie uchylenia wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. T. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel |
| S. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| J. L. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| W. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| M. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (26)
Główne
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
Sąd pierwszej instancji zastosował jako podstawę prawną skazania, jednak sąd odwoławczy wskazał, że w niektórych przypadkach czyny te mogły stanowić wykroczenie.
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
Dotyczy ciągu przestępstw, który był stosowany przez sąd pierwszej instancji.
k.k. art. 263 § 2
Kodeks karny
Dotyczy posiadania amunicji bez zezwolenia.
k.w. art. 119 § 1
Kodeks wykroczeń
Sąd odwoławczy wskazał, że część czynów zarzucanych oskarżonym powinna być kwalifikowana z tego przepisu po nowelizacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 387 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy dobrowolnego poddania się odpowiedzialności karnej, którego stosowanie przez sąd pierwszej instancji budziło wątpliwości.
k.p.k. art. 335 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku o skazanie bez rozprawy, który był składany w sprawie.
k.p.k. art. 343 § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy sąd musi skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych, jeśli zachodzi potrzeba zmiany treści wniosku prokuratora.
k.p.k. art. 377 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rozpoznania sprawy pod nieobecność oskarżonego, co zostało uznane za naruszenie prawa do obrony w stosunku do M. T. (1).
k.p.k. art. 394 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ujawnienia dowodów, którego sposób zastosowania przez sąd pierwszej instancji był nieprawidłowy.
k.p.k. art. 394 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ujawnienia dowodów, którego zastosowanie w stosunku do zeznań świadków było nieprawidłowe.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje na bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego.
k.k. art. 85
Kodeks karny
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 69 § 1
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.
k.k. art. 70 § 1
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.
k.k. art. 73 § 2
Kodeks karny
Dotyczy oddania pod dozór kuratora w okresie próby.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.
k.k. art. 72 § 2
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.
k.w. art. 45 § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy ustania karalności wykroczenia.
k.p.k. art. 427 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 427 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odczytywania zeznań świadków, co było pominięte przez sąd pierwszej instancji.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Dotyczy zasady stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna kwalifikacja prawna czynów jako przestępstw zamiast wykroczeń z uwagi na nowelizację przepisów. Naruszenie prawa do obrony oskarżonego M. T. (1) poprzez rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i ujawnienie dowodów przez sąd pierwszej instancji. Niedopuszczenie dowodu z opinii biegłych w celu zbadania poczytalności oskarżonego M. T. (1).
Godne uwagi sformułowania
utrzymanie orzeczenia w stosunku do tej osoby, byłoby rażąco niesprawiedliwe z uwagi na ciężar uchybień procesowych sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek zbadania całej sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu nie tylko pominięto złożone wnioski oskarżyciela publicznego, ale nie wydano żadnych decyzji odnośnie trybu procedowania sąd I instancji nie przesłuchał żadnego z oskarżonych, a procedura z art. 387 § 1 kpk ma charakter wyjątkowy, różniący się od zwyczajnego trybu postępowania i tym samym przepisy, które go normują, muszą być interpretowane ściśle sąd meriti dopuścił się obrazy art. 439 § 1 pkt 11 kpk w stosunku do oskarżonego, albowiem rozpoznał sprawę podczas nieobecności oskarżonego
Skład orzekający
Grażyna Puchalska
przewodniczący
Katarzyna Wróblewska
sprawozdawca
Karol Kosiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia procedury karnej, prawo do obrony, prawidłowa kwalifikacja prawna czynów w kontekście nowelizacji przepisów, obowiązek badania poczytalności oskarżonego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych uchybień proceduralnych sądu pierwszej instancji w konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak poważne błędy proceduralne sądu pierwszej instancji mogą doprowadzić do uchylenia wyroku, podkreślając znaczenie prawa do obrony i prawidłowej kwalifikacji prawnej czynów. Jest to pouczający przykład dla prawników i studentów prawa.
“Sąd Okręgowy uchyla wyrok: Poważne błędy proceduralne zdemaskowane!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt X Ka 405/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy w Warszawie X Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Puchalska SO Katarzyna Wróblewska (spr) SR (del) Karol Kosiński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Michał Zborowski Przy udziale Prokuratora Bogumiły Knap po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014r. sprawy T. S. i M. S. (1) oskarżonych o czyny z art. 278 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II K 1468/12 orzeka: zaskarżony wyrok w stosunku do T. S. oraz M. S. (1) , zaś w stosunku do M. T. (1) na podstawie art. 440 kpk , uchyla i sprawę wszystkich oskarżonych przekazuje Sądowi Rejonowemu w Piasecznie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt XKa 405/14 UZASADNIENIE T. S. został oskarżony o to, że w nocy z 20 na 21 czerwca 2012r, w miejscowości (...) gmina G. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli, walca ogrodowego, wału napędowego do kosiarki o łącznej wartości 2.260 zł. na szkodę S. S. , tj. o czyn z art. 278 § 1 kk . T. S. został oskarżony o to, że w nocy z 10 na 11 czerwca 2012r. w miejscowości (...) gmina G. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci beczki na kołach do przewozu wody, o wartości 400 złotych na szkodę J. L. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . T. S. został oskarżony o to, ze w nocy z 17 na 18 czerwca 2012r. w miejscowości (...) , gmina G. woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli o wartości 500 złotych na szkodę W. G. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . T. S. został oskarżony o to, że w okresie od 1 czerwca 2012r. do 15 czerwca 2012r. w miejscowości K. (...) gmina G. , woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z inna osobą zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci metalowej beczki, zwoju metalowego drutu, metalowych słupków ogrodzeniowych, o łącznej wartości 300 złotych na szkodę M. K. to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . T. S. został oskarżony o to, że w dniu 11 lipca 2012r. w miejscowości P. , woj. (...) posiadał 3 sztuki amunicji kal. 7,92 mm wz. Mauzer bez wymaganego zezwolenia, to jest o czyn z art. 263 § 2 kk . M. T. (1) został oskarżony o to, że w nocy z 20 na 21 czerwca 2012r, w miejscowości O. wik 21 gmina G. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli, walca ogrodowego, wału napędowego do kosiarki o łącznej wartości 2.260 zł. na szkodę S. S. , tj. o czyn z art. 278 § 1 kk . M. T. (1) został oskarżony o to, że w nocy z 17 na 18 czerwca 2012r. w miejscowości (...) , gmina G. woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli o wartości 500 złotych na szkodę W. G. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . M. S. (1) został oskarżony o to, że o to, że w nocy z 20 na 21 czerwca 2012r, w miejscowości (...) gmina G. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli, walca ogrodowego, wału napędowego do kosiarki o łącznej wartości 2.260 zł. na szkodę S. S. , tj. o czyn z art. 278 § 1 kk . M. S. (1) został oskarżony o to, że w nocy z 10 na 11 czerwca 2012r. w miejscowości (...) gmina G. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci beczki na kołach do przewozu wody, o wartości 400 złotych na szkodę J. L. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . M. S. (1) został oskarżony o to, ze w nocy z 17 na 18 czerwca 2012r. w miejscowości (...) , gmina G. woj. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci stalowych tregli o wartości 500 złotych na szkodę W. G. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . M. S. (1) został oskarżony o to, że w okresie od 1 czerwca 2012r. do 15 czerwca 2012r. w miejscowości K. (...) gmina G. , woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu z inna osobą zabrał w celu przywłaszczenia mienie w postaci metalowej beczki, zwoju metalowego drutu, metalowych słupków ogrodzeniowych, o łącznej wartości 300 złotych na szkodę M. K. , to jest o czyn z art. 278 § 1 kk . Sąd Rejonowy w Piasecznie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt II K 1468/12 oskarżonego T. S. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu w punktach I - IV czynów ustalając, iż działał on w ciągu przestępstw i zakwalifikował te czyny z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk skazał go i wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd meriti uznał T. S. za winnego popełnienia czynu z punktu V i za to na podstawie art. 263 § 2 kk skazał go i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na postawie art. 85 kk i art. 86 § 1 kk i art. 91 § 2 kk orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego M. T. (1) za winnego popełnienia zarzucanych mu w punktach VI - VII czynów ustalając, iż działał on w ciągu przestępstw i zakwalifikował te czyny z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk skazał go i wymierzył mu karę 5 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego M. S. (1) za winnego popełnienia zarzucanych mu w punktach VIII - XI czynów ustalając, iż działał on w ciągu przestępstw i zakwalifikował te czyny z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i za to na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk skazał go i wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności. Sąd I instancji na podstawie art. 69 § 1 pkt 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonych wobec oskarżonego T. S. i M. T. (1) kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata. Sąd I instancji na podstawie art. 69 § 1 pkt 1 i 2 kk i art. 70 § 2 kk wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego M. S. (1) kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata i na podstawie art. 73 § 2 kk oddał go w tym czasie pod dozór kuratora. Na podstawie art. 46 § 1 kk orzekł wobec oskarżonych obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłacenie na rzecz pokrzywdzonego S. S. kwot: przez M. S. (1) - 753,33 zł, M. T. (1) - 753,34 zł, T. S. - 753,33 zł. Sąd meriti na podstawie art. 72 § 2 kk orzekł obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę przez oskarżonych M. S. (2) i M. S. (1) na rzecz pokrzywdzonych W. G. kwot po 166, 67 zł., M. K. kwoty po 150 zł., zaś przez oskarżonego M. T. (1) - na rzecz pokrzywdzonego W. G. kwoty 166,66 zł. - w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Sąd I instancji zwolnił oskarżonych od ponoszenia kosztów postępowania sądowego, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa. Od powyższego wyroku z części dotyczącej oskarżonych T. S. i M. S. (1) apelację wniósł prokurator. Oskarżyciel publiczny na podstawie art. 427 § 1 i 2 kpk oraz art. 438 pkt 1 i 2 kpk wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego w postaci naruszenia art. 387 § 2 i 3 kpk polegającą na uznaniu T. S. dobrowolnie poddającego się odpowiedzialności karnej, winnym popełnienia czynów z art. 278 § 1 kk , a opisanych w punkcie II i IV aktu oskarżenia w sytuacji, gdy w obowiązującym porządku prawnym czyny te stanowią aktualnie wykroczenie stypizowane w art. 119 § 1 kw, uznaniu M. S. (1) dobrowolnie poddającego się odpowiedzialności karnej, winnym popełnienia czynów z art. 278 § 1 kk , a opisanych w punkcie II i IV aktu oskarżenia w sytuacji, gdy w obowiązującym porządku prawnym czyny te stanowią aktualnie wykroczenie stypizowane w art. 119 § 1 kw. Prokurator zarzucił orzeczeniu obrazę prawa materialnego w postaci naruszenia art. 278 § 1 kk , poprzez jego zastosowanie jako podstawy prawnej skazania i wymierzenie kary wobec T. S. odnośnie czynów opisanych w punkcie II i IV aktu oskarżenia w sytuacji, gdy właściwą podstawę prawną skazania i wymiaru kary winien stanowić przepis z art. 119 § 1 kk (omyłka oskarżyciela publicznego), M. S. (1) odnośnie czynów opisanych, co do jego osoby w punktach II i IV aktu oskarżenia w sytuacji, gdy właściwą podstawę prawną skazania i wymiaru kary winien stanowić przepis art. 119 § 1 kk (omyłka oskarżyciela publicznego). Oskarżyciel publiczny na podstawie art. 437 kpk wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w stosunku do T. S. i M. S. (1) i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sad Okręgowy zważył, co następuje: W ocenie sądu odwoławczego, apelacja oskarżyciela publicznego jest zasadna, a zatem spowodowała konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w stosunku do T. S. oraz M. S. (1) i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy na podstawie art. 440 kpk , uchylił wyrok także w stosunku do M. T. (1) , albowiem utrzymanie orzeczenia w stosunku do tej osoby, byłoby rażąco niesprawiedliwe z uwagi na ciężar uchybień procesowych, do jakich doszło w postępowaniu przed sądem meriti, a mających niewątpliwie wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sądu. Sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek zbadania całej sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu, w celu stwierdzenia, czy nie zachodzi potrzeba orzeczenia na korzyść oskarżonego, chociaż środek odwoławczy wniesiono jedynie w stosunku do współoskarżonych. W przedmiotowej sprawie należy przedstawić cały tryb postępowania, od momentu wniesienia aktu oskarżenia przeciwko T. S. , M. T. (1) oraz M. S. (1) , albowiem doszło do niezrozumiałych i sprzecznych z procedurą decyzji sądu, w tym do naruszenia prawa do obrony zwłaszcza w stosunku do oskarżonego M. T. (1) . Z treści aktu oskarżenia wynika, iż oskarżyciel publiczny w stosunku do T. S. oraz M. T. (1) złożył wniosek w trybie art. 335 § 1 kpk . Sąd meriti jest związany treścią wniosku prokuratora złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 kpk , w tym jednak sensie, że gdy zachodzi potrzeba dokonania jakiejkolwiek zmiany jego treści, to musi skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych ( art. 343 § 5 kpk ). Jeżeli zatem sąd I instancji nie uwzględnia wniosku prokuratora złożonego w trybie określonym w art. 335 § 1 kpk , wówczas postanowieniem kieruje sprawę na rozprawę (zob. SN WK 3/08, BPK SN 2008, nr 8, s. 42). Analiza przedmiotowej sprawy, w tym zarządzeń, postanowień, czy protokołów rozpraw wskazuje, iż nie tylko pominięto złożone wnioski oskarżyciela publicznego, ale nie wydano żadnych decyzji odnośnie trybu procedowania, w związku z tymi wnioskami. Z treści protokołu rozprawy z dnia 4 czerwca 2013r. wynika, iż prawdopodobnie sąd I instancji pouczył oskarżonego M. S. (1) o trybie przewidzianym w art. 387 § 1 kpk , tym niemniej nadal nie podjął żadnych decyzji odnośnie wniosków złożonych przez oskarżyciela publicznego. Na kolejnym terminie sąd odebrał jedynie od T. S. i M. S. (1) oświadczenia, co do wymiaru kar, prawdopodobnie w trybie art. 387 § 1 kpk , przy czym nie zawarł żadnego w tym przedmiocie stanowiska (k. 254). Z kolei na terminie w dniu 13 grudnia 2013r. Sąd Rejonowy rozpoczął procedowanie pod nieobecność wszystkich oskarżonych, w trybie art. 377 § 3 kpk , bowiem dopiero w tym dniu nastąpiło otwarcie przewodu sądowego (k. 262). Sąd Rejonowy odczytał wyjaśnienia oskarżonych i zeznania wszystkich świadków i wydał wyrok, pomijając obecnego na terminie świadka S. S. . Analiza powyższego protokołu nie wskazuje jednak, aby sąd meriti uwzględnił wnioski oskarżonych T. S. , czy M. S. (1) , albowiem w protokole nie ma żadnej w tym przedmiocie wzmianki, czy decyzji. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż sąd w trybie art. 387 § 2 kpk uwzględnił wnioski T. S. i M. S. (1) , nie jest natomiast jasne, jakie właściwie było stanowisko sądu odnośnie M. T. (1) , czy w stosunku do tej osoby ograniczono przewód sądowy i na jakiej podstawie. W tym miejscu zauważyć należy, iż sąd I instancji nie przesłuchał żadnego z oskarżonych, a procedura z art. 387 § 1 kpk ma charakter wyjątkowy, różniący się od zwyczajnego trybu postępowania i tym samym przepisy, które go normują, muszą być interpretowane ściśle. W tym miejscu można przywołać słuszne stanowisko doktryny zawarte w komentarzu T. G. , a mianowicie, iż wymóg, aby okoliczności popełnienia przestępstwa nie budziły wątpliwości, w połączeniu z faktem, że wniosek o skazanie składają oskarżeni, wskazuje, że w istocie wymagane jest przyznanie się oskarżonych do winy. Chodzi przy tym o brak wątpliwości, co do okoliczności popełnienia przestępstwa, a nie tylko czynu zabronionego, zatem istnienie czynu i możność przypisania jego sprawstwa danemu oskarżonemu, jak i wina oskarżonego -nie powinny budzić wątpliwości. To zaś bez niebudzącego wątpliwości przyznania się danego oskarżonego, przy istnieniu innych niebudzących wątpliwości dowodów, jest nierealne. Zrodzić się tu musi pytanie, czy w związku z tym konieczne jest zawsze przesłuchanie oskarżonego na rozprawie. Wskazany wymóg, a także przyjęcie, iż nawet przy złożeniu wniosku przed rozprawa ma być on rozpoznany na rozprawie (§ 5), oraz stylizacja (art. 386) wskazują, że przesłuchanie takie staje się niezbędne . Dopiero po nim można rozważać, czy okoliczności popełnienia czynu rzeczywiście nie budzą, w świetle wyjaśnień i materiału dołączonego do aktu oskarżenia, wątpliwości (por. Tomasz Grzegorczyk, Komentarz do art. 387 kpk). Tu jedynie wskazać należy, iż oskarżony M. S. (1) nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów (k. 67), a trudno przyjąć, aby przed otwarciem przewodu sądowego przyznał się do winy, w tym zakresie twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku budzą poważne zastrzeżenia. Nawet bowiem analiza oświadczeń oskarżonych składanych w dniu 4 listopada 2013r., a zatem przed otwarciem przewodu sądowego, nie wskazuje, aby T. S. , czy M. S. (1) przyznali się do winy i złożyli w tym zakresie wyjaśnienia (k. 254). W przedmiotowej sprawie żaden z oskarżonych nie został przesłuchany przed sądem, a analiza protokołu rozprawy z dnia 13 grudnia 2013r. w żadnym wypadku nie wskazuje, jaki i czy w ogóle jakikolwiek tryb procedowania, znany z kodeksu postępowania karnego , został tu zastosowany. Z treści aktu oskarżenia i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, iż sprawa toczy się w trybie uproszczonym, następnie z protokołów wynika, iż przyjęto tryb zwyczajny, ale nie wydając w tym przedmiocie żadnych decyzji, jak też nie wyjaśniając przyczyny zmiany trybu. Nie jest także jasne, czy sąd meriti zastosował tryb z art. 387 kpk , czy też ograniczył przewód sądowy i w zasadzie nie przeprowadził bezpośrednio żadnego dowodu. Nie jest także właściwy sposób ujawnienia dowodów przez sąd I instancji. Zapis w protokole wskazuje, iż sąd meriti ujawnił wszystkie dowody, w tym zeznania świadków, w trybie art. 394 § 1 i 2 kpk .. Niewątpliwie ujawnienie bez odczytywania protokołów przesłuchania świadków, o których stanowią przepisy art. 391 kpk , ogranicza nie tylko zasadę bezpośredniości, zasadę dążenia do wyjaśnienia prawdy materialnej, ale jednocześnie pozbawiałoby osoby przesłuchiwane możliwości wypowiedzi. Zdaniem Sądu Okręgowego, tryb przewidziany przez przepis art. 394 § 2 kpk . nie ma zastosowania do protokołów zeznań świadków, jeżeli byli oni przesłuchiwani bezpośrednio w sprawie, a sąd nie ogranicza przewodu sądowego. Podkreślić należy, iż przepis art. 394 § 2 k.p.k. nie wyklucza możliwości uznania za ujawnione protokołów przesłuchania świadków, ale jedynie w sytuacji, gdy ich bezpośrednie przesłuchanie nie jest możliwe - na przykład z powodu śmierci, lub nie jest konieczne - na przykład, gdy prokurator zawnioskował o zaniechanie przesłuchania świadka przed sądem. Sąd I instancji ujawniając protokoły przesłuchania świadków, o których bezpośrednie przesłuchanie wnosił w akcie oskarżenia prokurator dopuścił się obrazy wskazanych przepisów. Tym niemniej sąd odwoławczy dostrzegł, iż sąd I instancji w uzasadnieniu podkreślił, iż popełnił także dodatkowy błąd skazując oskarżonych T. S. i M. S. (1) za czyny, nie zauważając nowelizacji kodeksu wykroczeń , która weszła w życie z dniem 9 listopada 2013r. W tym też zakresie słuszna jest apelacja oskarżyciela publicznego, zawarte w niej zarzuty i wnioski, a zatem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd I instancji będzie musiał rozważyć prawidłowo, że część czynów zarzucanych oskarżonym stanowi aktualnie wykroczenie, a co więcej wykroczenia, których karalność ustała, zgodnie z art. 45 § 1 kw. W tym miejscu jednak należy odnieść się do kwestii wartości rzeczy, o których zabór są oskarżeni T. S. , M. T. (1) , czy M. S. (1) . Uważna analiza zeznań świadków wskazuje, iż wartość rzeczy jest podawana w przybliżeniu, bez dokumentacji, a zatem kwoty te winne być zweryfikowane przez sąd meriti przy ponownym rozpoznaniu sprawy, aby orzeczenie nie sprawiało wrażenia opartego na domniemaniach. Odnośnie M. T. (1) , sąd I instancji dopuścił się ponadto szeregu uchybień, które skutkowały koniecznością uchylenia z urzędu wyroku w stosunku do tego oskarżonego. Z akt sprawy wynika, iż 12 września 2013r. oskarżony M. T. (1) zawiadomił sąd I instancji, iż podejmuje długoterminowe leczenie w ośrodku dla osób uzależnionych i dołączył stosowne zaświadczenie. Z zaświadczenia wynika wprost, że oskarżony podjął długoterminowy program leczenia odwykowego i rehabilitacji (k. 224). M. T. (1) przed terminem rozprawy z dnia 13 grudnia 2013r. powiadomił, ponadto sąd meriti, iż jest chory, a także przesłał faksem odpis zwolnienia lekarskiego, wskazując, że oryginał wyśle pocztą (k. 261). Niewątpliwie, następnie oskarżony nadesłał pocztą oryginał zaświadczenia wraz z szeregiem dokumentów, dotyczących jego stanu zdrowia. W tym miejscu należy podnieść, iż sąd meriti z niezrozumiałych powodów pominął treść dokumentów wskazujących na realne i długotrwałe uzależnienie oskarżonego. W tej sytuacji powinien z urzędu podjąć stosowne czynności, ustalając, jaki jest rodzaj uzależnienia oskarżonego i dopuszczając dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów na okoliczność poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do udziału w postępowaniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że okolicznością świadczącą o zaistnieniu wątpliwości, co do poczytalności oskarżonego jest przebyta choroba psychiczna, uraz mózgu, czy inna choroba mogąca prowadzić do zmian w psychice (SN IV KR 26/72, Biul. SN 1972, z. 9, poz. 173; SN I KR 47/79, OSNPG 1979, nr 12, poz. 173), ale też długotrwałe lub nałogowe nadużywanie alkoholu (SN V KR 117/78, niepubl.; SN V KR 268/88, niepubl.), czy wreszcie nadużywanie środków psychotropowych (SN I KR 102/84, OSNPG 1984, nr 12, poz. 112). Przypomnieć należy, iż sąd I instancji po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów jest zobligowany wyznaczyć oskarżonemu obrońcę z urzędu. W ocenie sądu odwoławczego, sąd I instancji nieprawidłowo zastosował także przepis art. 377 § 3 kpk . Niewątpliwie obecność oskarżonych na rozprawie głównej jest obowiązkowa, co normuje art. 374 § 1 kpk . Przepis art. 377 kpk wskazuje na odstępstwa od tej zasady, ale w wyjątkowych ściśle określonych w ustawie okolicznościach. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. II KK 81/13 wskazał, iż celem art. 377 kpk jest przeciwdziałanie praktykom utrudniania postępowania, przy zachowaniu jednak podstawowych gwarancji prawa oskarżonego. Artykuł 377 kpk jest ważnym środkiem służącym zapobieganiu próbom oskarżonego przejęcia inicjatywy w postępowaniu i jego utrudnianiu, przez wykorzystywanie istniejących w procedurze karnej rygorów dotyczących obecności oskarżonego na rozprawie. Przyjęte rozwiązanie, z jednej strony, nie narusza prawa oskarżonego do obrony przez pozbawienie go możliwości udziału w rozprawie, bowiem dopuszcza możliwość prowadzenia rozprawy pod jego nieobecność tylko wtedy, gdy oskarżony sam z przysługującego mu prawa zrezygnował, czy to przez wyraźne wyrażenie takiej woli, czy też przez doprowadzenie się do stanu niezdolności do udziału w rozprawie, (publ.. w Prok. i Pr. -wkł. 2013/11/8). W przedmiotowej sprawie sąd I instancji nie odebrał wyjaśnień od oskarżonego M. T. (1) , ani zresztą od pozostałych oskarżonych, a co więcej M. T. (1) wyrażał wolę uczestnictwa w rozprawie, a jedynie wskazał, że jest chwilowo chory. Oskarżony M. T. (1) nie stawił się na rozprawę, tym niemniej usprawiedliwił swoją nieobecność, a zatem nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 377 § 3 kpk . Zdaniem sądu odwoławczego, sąd meriti dopuścił się obrazy art. 439 § 1 pkt 11 kpk w stosunku do oskarżonego, albowiem rozpoznał sprawę podczas nieobecności oskarżonego. Już zupełnie na marginesie podnieść należy, iż sąd w uzasadnieniu wielokrotnie opisuje oskarżonego M. T. (2) (np. str. 3, czy 4), która to osoba nie występowała w przedmiotowym postępowaniu. Co więcej sąd I instancji wskazuje, na pozycję M. T. (1) jako obwinionego (str. 11), co jest niezrozumiałe w kontekście stawianych mu zarzutów. Reasumując, wskazane powyżej uchybienia w stosunku do wszystkich oskarżonych, jak też dostrzeżenie bezwzględnych przyczyn odwoławczych w stosunku do M. T. , skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd meriti winien odebrać wyjaśnienia od wszystkich oskarżonych, przesłuchać pokrzywdzonych, zwłaszcza w kwestii wartości przedmiotów, rozważyć dopuszczenie opinii biegłych, zwłaszcza w zakresie poczytalności oskarżonego M. T. (1) i wydać orzeczenie zgodne z procedurą przewidzianą w ustawach karnych. Sąd Rejonowy, przy uznaniu winy oskarżonych, musi prawidłowo zakwalifikować czyny, bacząc na zmiany w ustawach i kierując się treścią art. 4 § 1 kk Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy, orzekł jak w sentencji orzeczenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI