X Ka 1125/19

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2020-06-19
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceWysokaokręgowy
alimentyobowiązek alimentacyjnyniealimentacjaart. 209 k.k.sąd okręgowysąd rejonowyuniewinnienieorzeczenie cywilne

Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego, uniewinniając oskarżonego od zarzutu uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, ponieważ prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzono, że obowiązek ten ustał przed okresem wskazanym w akcie oskarżenia.

Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał apelację oskarżonego od wyroku sądu rejonowego, który uznał go winnym uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Sąd odwoławczy, opierając się na późniejszym prawomocnym orzeczeniu sądu cywilnego stwierdzającym ustanie obowiązku alimentacyjnego z dniem 1 września 2017 r., uznał, że nie można przypisać oskarżonemu popełnienia przestępstwa z art. 209 §1 k.k. w okresie od 1 września 2017 r. do 24 stycznia 2018 r. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.

Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając sprawę z apelacji oskarżonego R. K. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa, który uznał go winnym popełnienia czynu z art. 209 §1 i 1a k.k. (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego), dokonał zmiany zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji ustalił, że oskarżony od 1 września 2017 r. do 24 stycznia 2018 r. uchylał się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletnich dzieci, co skutkowało powstaniem zaległości przekraczających trzy świadczenia okresowe. Jednakże, Sąd Okręgowy wziął pod uwagę, że w dniu 10 września 2019 r. Sąd Rejonowy w Piasecznie prawomocnie orzekł, iż obowiązek alimentacyjny R. K. wobec tychże dzieci ustał z dniem 1 września 2017 r. Sąd Okręgowy podkreślił, że podstawowym celem ochrony karnej z art. 209 §1 k.k. jest ochrona prawa do alimentacji. Skoro prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzono, że obowiązek alimentacyjny nie istniał w okresie objętym zarzutem, to tym samym nie ma przedmiotu ochrony karnej ani pokrzywdzonego. W związku z tym, na podstawie art. 440 k.p.k., Sąd Okręgowy uznał utrzymanie wyroku sądu rejonowego za rażąco niesprawiedliwe, zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Kosztami procesu obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można przypisać odpowiedzialności karnej w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Przestępstwo z art. 209 §1 k.k. chroni prawo do alimentacji. Jeśli prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzono, że obowiązek alimentacyjny nie istniał w okresie objętym zarzutem, to nie ma przedmiotu ochrony karnej ani pokrzywdzonego, co skutkuje brakiem podstaw do przypisania winy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i uniewinnienie

Strona wygrywająca

oskarżony R. K.

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznaoskarżony
K. J.osoba_fizycznapokrzywdzony (dziecko)
O. K.osoba_fizycznapokrzywdzony (dziecko)
Wojciech Pełeszokinneprokurator

Przepisy (4)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Ochrona prawna z art. 209 §1 k.k. dotyczy przede wszystkim ochrony prawa do alimentacji. Brak prawomocnego orzeczenia cywilnego stwierdzającego istnienie obowiązku alimentacyjnego wyklucza możliwość przypisania winy za jego naruszenie.

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy może uchylić lub zmienić wyrok, nawet gdy nie było to objęte apelacją, jeśli utrzymanie go w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.

Pomocnicze

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Sąd bierze pod rozwagę całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

W przypadku uniewinnienia oskarżonego, koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne orzeczenie sądu cywilnego stwierdzające ustanie obowiązku alimentacyjnego z dniem 1 września 2017 r. wyklucza odpowiedzialność karną za niepłacenie alimentów w okresie od tej daty.

Odrzucone argumenty

Zarzut obrazy przepisów postępowania (art. 410 k.p.k.) poprzez pominięcie, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w Piasecznie o sygn. akt III RC 428/17 nie zostało prawomocnie zakończone (sąd odwoławczy uznał ten zarzut za niezasadny, wskazując, że sąd rejonowy prawidłowo ocenił postanowienie o wstrzymaniu wykonania jako nie mające mocy wstecznej).

Godne uwagi sformułowania

jeżeli prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzono, że obowiązek alimentacyjny nie istniał, to tym samym nie ma przedmiotu ochrony karnej z art. 209 §1 k.k. nie istnieje dobro, za którego naruszenie oskarżony powinien być uznany za winnego, a nawet nie ma pokrzywdzonego (osoby której dobro prawne naruszono).

Skład orzekający

Przemysław Dziwański

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na prymat orzeczeń sądów cywilnych w zakresie ustalania istnienia i ustania obowiązku alimentacyjnego nad odpowiedzialnością karną z art. 209 k.k. Podkreśla znaczenie prawomocnych orzeczeń cywilnych dla oceny przestępstwa niealimentacji."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obowiązek alimentacyjny został prawomocnie ustalony przez sąd cywilny, a następnie stwierdzono jego ustanie z datą wsteczną, która obejmuje okres zarzucanego przestępstwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie sądu cywilnego może całkowicie podważyć podstawy odpowiedzialności karnej, co jest istotne dla zrozumienia relacji między różnymi gałęziami prawa.

Czy można być skazanym za niepłacenie alimentów, jeśli sąd stwierdził, że obowiązek już nie istniał?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt X Ka 1125/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Wydział X Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Przemysław Dziwański (del.) Protokolant: protokolant sądowy Sylwia Zaremba przy udziale prokuratora Wojciech Pełeszoka po rozpoznaniu w dniu 19.6.2020 r. w sprawie R. K. oskarżonego o czyn z art. 209 §1 i 1a kk , na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa z 5.7.2019 r. sygn. akt XIVK 454/18 orzeka: 1. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu; 2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt XKa 1125/19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie sygn. XIV K 454/18 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny Granice zaskarżenia Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy Ustalenie faktów Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. R. K. niekaralność karta karna 368 2.1.1.2. R. K. obowiązek alimentacyjny R. K. wobec małoletnich K. J. i O. K. (1) orzeczony w punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VI C 143/14 ustał z dniem 1 września 2017 roku kopia wyroku 369 Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. - - Ocena dowodów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.1.1.1 karta karna dokument urzędowy, niepodważony 2.1.1.2 kopia wyroku dokument urzędowy, niepodważony; sąd okręgowy dokonał jego weryfikacji w systemie C. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu - - - STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Obraza przepisów postępowania mających bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie, że zainicjowane przez oskarżonego postępowanie przed Sądem Rejonowym w Piasecznie o sygn. akt III RC 428/17 nie zostało prawomocnie zakończone, poprzez rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonalności punktu trzeciego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 maja 2014r., sygn. akt VI C 143/14 , czyli o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny R. K. wobec K. J. i O. K. (1) orzeczony w punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VI C 143/14 ustał z dniem 1 września 2017 roku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd rejonowy nie naruszył dyspozycji art. 410 kpk . Wziął pod uwagę całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w tym odniósł się do wydanego 26 kwietnia 2018 r. przez Sąd Rejonowy w Piasecznie postanowienia w trybie zabezpieczenia wstrzymującego wykonanie punktu 3 wyroku Sądu Rejonowego w Warszawie o sygn. akt VIC143/14, dotyczącego obowiązku alimentacyjnego ojca w stosunku do dzieci. Prawidłowo sąd rejonowy ustalił, że postanowienie to zostało wydane dopiero w kwietniu 2018 r. i nie miało mocy wstecznej. Wniosek Zmiana wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec niezasadności zarzutu, wniosek o zmianę wyroku z powodu zarzutu jest niezasadny. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Sąd okręgowy uznał, że wystąpiła okoliczność z art. 440 k.p.k. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Utrzymanie wyroku sądu rejonowego byłoby rażąco niesprawiedliwe, co szerzej opisano w pkt 5.2.1 uzasadnienia. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy - Zwi ęź le o powodach utrzymania w mocy - Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1. Przedmiot i zakres zmiany wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie sygn. XIV K 454/18 w całości Zwi ęź le o powodach zmiany Zdaniem sądu okręgowego utrzymanie skarżonego wyroku w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. Sąd rejonowy uznał oskarżonego za winnego tego, że od 1 września 2017 r. do 24 stycznia 2018 roku uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego na rzecz K. K. i O. K. (2) określonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie VI Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dnia 7 maja 2014 roku, sygn. akt VI C 143/14, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych. Tymczasem w dniu 10 września 2019 r. Sąd Rejonowy w Piasecznie orzekł, że obowiązek alimentacyjny R. K. wobec małoletnich K. J. i O. K. (1) orzeczony w punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VI C 143/14 ustał z dniem 1 września 2017 roku. Powołany wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie uprawomocnił się. Zdaniem sądu okręgowego przedmiotem ochrony karnej z art. 209 §1 k.k. jest przede wszystkim ochrona prawa do alimentacji. Wynika to z brzmienia przepisu art. 209 § 1 k.k. i umieszczenia go w rozdziale XXIV kodeksu, który nosi tytuł „Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece”. Nie ulega wątpliwości, że jeżeli prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzono, że obowiązek alimentacyjny nie istniał, to tym samym nie ma przedmiotu ochrony karnej z art. 209 §1 k.k. Innymi słowy nie istnieje dobro, za którego naruszenie oskarżony powinien być uznany za winnego, a nawet nie ma pokrzywdzonego (osoby której dobro prawne naruszono). Dlatego w myśl art. 440 kpk wyrok został zmieniony, a oskarżony uniewinniony od popełnienia czynu. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. - ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia - 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia - 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia - 5.3.1.4.1. - ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia - Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania - Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności - Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami procesu należało obciążyć Skarb Państwa. PODPIS Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja rozstrzygnięcie 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI