X GC 777/13

Sąd Okręgowy w PoznaniuPoznań2014-03-12
SAOSGospodarczeprzewóz towarówŚredniaokręgowy
przewóztranzytcłodług celnyodpowiedzialnośćlist przewozowyumowa przewozusąd okręgowyapelacja

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając, że przewoźnik nie ponosi wyłącznej odpowiedzialności za usunięcie towaru spod dozoru celnego, a niedopełnienie procedur celnych leżało po stronie odbiorcy i nadawcy.

Powód domagał się zapłaty od przewoźnika, twierdząc, że jego działanie (lub zaniechanie) doprowadziło do powstania długu celnego. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, a sąd drugiej instancji utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd uznał, że przewoźnik wykonał umowę przewozu zgodnie ze zleceniem, a niejasne informacje dotyczące odprawy celnej oraz brak działania ze strony odbiorcy i nadawcy towaru doprowadziły do sytuacji, w której towar został usunięty spod dozoru celnego bez zgody organu celnego. Powód nie wykazał, że przewoźnik ponosi wyłączną winę za zaistniałą sytuację.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę wniesionego przez powoda przeciwko pozwanemu przewoźnikowi. Powód zarzucał pozwanemu odpowiedzialność za powstanie długu celnego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, a powód wniósł apelację. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej, zgodnie z art. 50513§2 kpc. Odnosząc się do zarzutów apelacji, sąd uznał za nietrafny zarzut naruszenia art. 233§1 kpc dotyczący oceny wiarygodności zeznań świadka A. F. Sąd stwierdził, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż zeznania świadka nie były wystarczająco potwierdzone, aby uznać skuteczne poinformowanie kierowcy o zmianie miejsca odprawy celnej. Sąd zwrócił uwagę na niejednoznaczność zapisu "odprawa celna na firmie" w liście przewozowym i uznał, że pozwany mógł odczytać go jako ustalenie, że urzędnik celny będzie oczekiwał u odbiorcy. Dodatkowo, zeznania przełożonego świadka A. F. nie potwierdziły zmiany miejsca odprawy. Sąd uznał, że powód nie wykazał, aby doszło do skutecznego przekazania informacji o zmianie miejsca odprawy celnej kierowcy pozwanego. W kwestii prawa materialnego, sąd wskazał, że dowody nie prowadzą do konkluzji, iż pozwany jest jedynym sprawcą szkody. Towar był objęty procedurą tranzytu T1, a jego usunięcie spod dozoru celnego nastąpiło bez zgody organu celnego, co skutkowało powstaniem długu celnego. Za głównych zobowiązanych uznano nadawcę towaru z Norwegii oraz odbiorcę w Polsce. Pozwany jako przewoźnik miał obowiązek przedstawić towar w urzędzie celnym przeznaczenia do 11 września 2010 r. Pozwany dostarczył towar w terminie i pytał o urzędnika celnego, a rozładunek nastąpił bez jego obecności. Sąd uznał, że pozwany mógł być przekonany, iż formalności celne załatwi "firma". W związku z tym, apelacja została oddalona, a powód obciążony kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przewoźnik nie ponosi wyłącznej odpowiedzialności. Sąd uznał, że nie został skutecznie poinformowany o zmianie miejsca odprawy, a niedopełnienie procedur celnych leżało po stronie odbiorcy i nadawcy.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że informacje o zmianie miejsca odprawy były niejednoznaczne i niepotwierdzone, a pozwany mógł być przekonany, że formalności celne załatwi odbiorca. Podkreślono, że termin na przedstawienie towaru w urzędzie celnym upływał po odbiorze towaru, a ani nadawca, ani odbiorca nie podjęli działań w celu dopełnienia procedury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

pozwany J. F.

Strony

NazwaTypRola
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.spółkapowód
J. F.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (14)

Główne

k.p.c. art. 50513 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku, gdy sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

WKC art. 92 § ust. 1

Wspólnotowy Kodeks Celny

Definicja zakończenia procedury tranzytu.

WKC art. 203 § ust. 1

Wspólnotowy Kodeks Celny

Powstanie długu celnego w przypadku usunięcia towarów spod dozoru celnego.

WKC art. 203 § ust. 3

Wspólnotowy Kodeks Celny

Określenie dłużnika celnego.

WKC art. 96 § ust. 1

Wspólnotowy Kodeks Celny

Obowiązki głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu.

WKC art. 96 § ust. 2

Wspólnotowy Kodeks Celny

Obowiązki przewoźnika towarów objętych procedurą tranzytu.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna obciążenia strony kosztami postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada swobodnej oceny dowodów, która pozwala sądowi na ocenę wiarygodności zeznań świadków.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Dotyczy wykładni oświadczeń woli, w tym zapisów w umowach i listach przewozowych.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, która pozwala stronom na kształtowanie stosunku prawnego w granicach prawa.

CMR art. 12

Konwencja CMR

CMR art. 15 § ust. 1

Konwencja CMR

CMR art. 11 § ust. 3

Konwencja CMR

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niejasność zapisu "odprawa celna na firmie" w liście przewozowym. Brak skutecznego poinformowania kierowcy o zmianie miejsca odprawy celnej. Niedopełnienie procedur celnych przez odbiorcę i nadawcę towaru. Pozwany wykonał umowę przewozu zgodnie ze zleceniem. Pozwany mógł być przekonany, że formalności celne załatwi odbiorca.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 233§1 kpc w sposób opisany w apelacji (sprzeczność w ustaleniach faktycznych). Zarzut nieuzasadnionej odmowy wiarygodności zeznań świadka A. F. Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące odpowiedzialności pozwanego za naruszenie przepisów celnych i umowy przewozu.

Godne uwagi sformułowania

"odprawa celna na firmie" jest wyjątkowo niejednoznaczny i mało precyzyjny towar został rozładowany bez zgody organu celnego, co oznacza, że nastąpiło usunięcie spod dozoru celnego nie może oznaczać, iż wyłącznie winnym usunięcia towarów spod dozoru celnego jest pozwany jako przewoźnik wyjątkowa niefrasobliwość i ewidentne zaniedbanie osób odpowiedzialnych za dotrzymanie procedury celnej

Skład orzekający

R. T.

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności przewoźnika w kontekście procedur celnych i niejasnych zapisów w dokumentach przewozowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z procedurą tranzytu celnego i może być mniej bezpośrednio stosowalna w innych rodzajach transportu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność odpowiedzialności w transporcie międzynarodowym i procedurach celnych, gdzie błędy jednej strony mogą wpływać na inne. Pokazuje, jak niejasne zapisy w dokumentach mogą prowadzić do sporów.

Kto odpowiada za dług celny? Sąd rozstrzyga o odpowiedzialności przewoźnika w skomplikowanej sprawie transportowej.

0

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt X GC 777/13 X Ga 777/13 ny WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ P. , dnia 12 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu X Wydział Gospodarczy Odwoławczy w składzie następującym: PrzewodniczącySSO R. T. P. . sekr. sąd. S. W. po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r., w P. na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. przeciwko J. F. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w P. z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt IX GCupr 272/13 1. oddala apelację, 2. kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża powoda w zakresie przez niego poniesionymi. UZASADNIENIE Apelacja okazała się niezasadna. Na wstępie wymaga podkreślenia, że stosownie do przepisu art.50513§2 kpc , jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Odnosząc się zaś do poszczególnych zarzutów apelacji, zważyć należy co następuje; nietrafny jest zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 233§1 kpc w sposób w apelacji opisany. Nieuzasadniony jest bowiem zarzut sprzeczności w ustaleniach poczynionych przez Sąd Rejonowy, a polegający na tym, że sąd ten uznaje zeznania świadka A. F. za wiarygodne, a następnie odmawia zeznaniom świadka wiarygodności w zakresie dotyczącym telefonicznego poinformowania kierowcy pozwanego o zmianie miejsca dokonania odprawy celnej. Sąd Rejonowy podkreślił w uzasadnieniu wyroku , iż nie daje wiary zeznaniom świadka w tym zakresie tylko i wyłącznie dlatego, że jej zaznania nie są potwierdzone jakimkolwiek innym dowodem. Tak zatem należy odczytywać ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i uznać je za prawidłowe. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy zeznania świadka A. F. miały przesądzające znaczenie dla ustalenia czy doszło w toku dokonywanego przewozu do skutecznego zawiadomienia kierowcy pozwanego o zmianie miejsca odprawy celnej przewożonych towarów. Pozwany konsekwentnie twierdził, poczynając od sprzeciwu, iż takiego polecenia[ informacji] nie otrzymał i tym samym uznawał, że wiążą go zapisy zawarte w liście przewozowym, a z nich wynikało że odprawa celna ma nastąpić „ na firmie”, czyli u odbiorcy towaru. W ocenie Sądu Okręgowego powyższy zapis w liście przewozowym o treści „ odprawa celna na firmie” jest wyjątkowo niejednoznaczny i mało precyzyjny. Pozwany trafnie odczytał powyższy zapis jako ustalenie, że u odbiorcy będzie oczekiwał na niego urzędnik celny i o to pytał pracowników odbiorcy. Uzyskał odpowiedź, że jest to sprawa firmy. Następnie polecono mu podstawienie samochodu pod odpowiedni magazyn gdzie nastąpił rozładunek i odbiór dokumentów przez pracowników odbiorcy (...) spółki z o.o. Co przy tym istotne, towar rozładowano, a pozwanemu potwierdzono prawidłowe wykonanie przewozu w liście przewozowym, jak również zapłacono należność za wykonany przewóz. Zarzut apelacji dotyczący nieuzasadnionej odmowy wiarygodności zeznań A. F. należy też oceniać przez pryzmat zeznań świadka P. N. , przełożonego A. F. . Ten jednoznacznie zeznał, że nic mu nie wiadomo o zmianie miejsca odprawy celnej w czasie przewozu. Reasumując, w sytuacji gdy świadkowie zeznali, że potwierdzenie zmiany odprawy celnej, dokonanej telefonicznie przez A. F. nie zostało potwierdzone ani emailem ani na piśmie, to trudno uznać, jak chce skarżący, że takowa zmiana została skutecznie przekazana kierowcy pozwanego. Słusznie zatem pozwany twierdził, że wiążą go dane zawarte w zleceniu przewozowym, czyli, że odprawa celna ma nastąpić w firmie odbiorcy towarów. Powód co przedstawiono wyżej tym twierdzeniom pozwanego skutecznie nie zaprzeczył, a nade wszystko nie wykazał, że doprowadził do zmiany danych z polecenia przewozu w odniesieniu do miejsca odprawy celnej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego zważyć należy co następuje; lektura przedmiotowych akt prowadzi do nieodpartego wrażenia, iż powód upatruje w osobie pozwanego jedynego sprawcy szkody. Tymczasem dowody przeprowadzone w sprawie wcale do takiej konkluzji nie prowadzą. Pozostaje poza sporem, że pozwany dokonał przewozu towarów z Norwegii do Polski na podstawie zlecenia przewozowego otrzymanego od powoda 2 września 2010r. Nadawcą towaru była spółka (...) w Norwegii, a odbiorcą (...) spółka z o.o w P. . Powód już w uzasadnieniu pozwu przyznał, że ponieważ przewożony towar wymagał dopełnienia określonych procedur celnych, jego partner w Norwegii (...) z siedzibą w Norwegii dokonał otwarcia Noty tranzytowej T1 i stał się tym samym głównym zobowiązanym i odpowiedzialnym za prawidłowe wykonanie procedury celnej. Towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty Europejskiej podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu po to by mogły podlegać kontroli organów celnych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pozostają przy tym pod dozorem celnym tak długo, jak to jest niezbędne do określenia ich statusu celnego. Stosownie do art. 92 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z zapisami tej procedury. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z 27 stycznia 2011r., jednoznacznie stwierdzono, że w niniejszej sprawie towar został rozładowany bez zgody organu celnego , co oznacza, że nastąpiło usunięcie spod dozoru celnego, skutkujące powstaniem długu celnego w przewozie z mocy art. 203 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Towar przewożony został usunięty spod dozoru celnego w dniu 6 września 2010r., z chwilą jego rozładunku. Dalej z przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wynika jednoznacznie, że za dłużnika w rozumieniu art. 203 ust.3 (...) uznano odbiorcę towaru to jest (...) spółkę z o.o w P. , której pracownicy dokonali usunięcia przedmiotowego towary spod dozoru celnego. W przedmiotowej decyzji jednoznacznie stwierdzono, że zgodnie z art. 96 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego. Jest on odpowiedzialny za przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów oraz za przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Naczelnik Urzędu Celnego w cytowanej decyzji za głównych zobowiązanych uznał (...) w Norwegii i (...) spółkę z o.o w P. - osobę będącą faktycznym odbiorcą towarów i tą, która dokonała usunięcia przedmiotowego towaru spod dozoru celnego. Te podmioty były bowiem zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą objęte zostały w/w towary. To, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż na podstawie art. 96 ust.2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego osoba przewożąca towary wiedząc , że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego jest też zobowiązana do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów nie może oznaczać, iż wyłącznie winnym usunięcia towarów spod dozoru celnego jest pozwany jako przewoźnik. Pozwany zgodnie z otrzymanym zleceniem terminowo dokonał przewozu, przyjeżdżając z towarem 6 września 2010r., do siedziby odbiorcy - (...) spółki z o.o w P. , gdzie polecono mu podstawienie się pod określony magazyn i następnie dokonano rozładunku towarów. Pozostaje udzielenie odpowiedzi na pytanie czy to pozwany usunął przedmiotowe towary spod dozoru celnego. Oczywistym jest, że nie albowiem rozładunku towarów z pojazdu pozwanego dokonali pracownicy (...) spółki z o.o. Co przy tym istotne pozwanemu w liście przewozowym potwierdzono wykonanie przewozu i to bez żadnych uwag oraz potwierdzono otrzymanie dokumentów przewozu towarów. Nadto według Noty Tranzytowej T1 termin do przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia określono do 11 września 2010r., co potwierdza też w swojej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w P. . A zatem od daty odbioru towaru 6 września 2010r., pozostawało jeszcze 5 dni na przedstawienie towarów w urzędzie celnym. Tymczasem ani główny zobowiązany i odpowiedzialny za prawidłowe wykonanie procedury celnej - (...) w Norwegii ani odbiorca nie przedstawili towaru w urzędzie celnym pomimo fizycznego dokonania odbioru towaru od przewoźnika czyli pozwanego, jego rozładowania bez zgody organu celnego. Świadek A. F. zeznała, że nie sprawdzono czy pozwany pojawił się na odprawie celnej w P. , „ gdyż informacje tego typu pojawiają się w systemie najczęściej następnego dnia”. A skoro tak to co stało na przeszkodzie aby to sprawdzić w kolejnych czterech dniach w celu ewentualnego dopełnienia procedury celnej. Powyższe świadczy o wyjątkowej niefrasobliwości i ewidentnym zaniedbaniu osób odpowiedzialnych za dotrzymanie procedury celnej. Jako nietrafne w świetle poczynionych ustaleń uznać należy zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przez pozwanego zapisu punktu 9 i 12 zlecenia transportowego z 2 września 2010r., art. 12 i 15 ust.1 Konwencji CMR w zw. z art. 65 kc i art. 3531kc oraz art. 11 ust.3 Konwencji CMR w kontekście prawidłowego wykonania przez pozwanego umowy przewozu w sytuacji gdy ten ostatni miał obowiązek przedstawienia towaru w urzędzie celnym, czego nie uczynił i tym samym jest wyłącznie odpowiedzialny za doznana przez powoda szkodę. Należy ponownie podkreślić, że pozwany dostarczył towar odbiorcy w ustalonym terminie. W czasie rozładunku pytał o urzędnika celnego, który powinien być przy odbiorze towaru. Odpowiedziano mu, że to sprawa firmy. Dokonano rozładunku towaru, co potwierdzono w liście przewozowy. Termin do okazania towaru w urzędzie celnym upływał 11 września 2010r. Pozwany w świetle powyższego mógł być w pełni przekonany że to „firma” załatwi formalności celne. Mając powyższe na uwadze apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 kpc oddalono, kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążając powoda w zakresie przez niego poniesionymi na podstawie art. 98 §1 kpc . R. T.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI