X GC 15/06

WYROK Z DNIA 2 MARCA 2012 R. SDI 4/12 Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Siuchniński. Sędziowie SN: Dorota Rysińska, Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca). S ą d N a j w y ż s z y – I z b a K a r n a z udziałem radcy prawnego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych oraz protokólanta w spra- wie radcy prawnego obwinionego z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2012 r. kasacji, wniesio- nej przez pełnomocnika pokrzywdzonego S. S. od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscypli- narnego Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt WO (...), zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt D (...), u c h y l i ł zaskarżone o r z e c z e n i e i p r z e k a z a ł s p r a w ę Wyższemu Sądo- wi Dyscyplinarnemu Krajowej Izby Radców Prawnych d o p o n o w n e g o r o z p o - z n a n i a . U Z A S A D N I E N I E Radca prawny został obwiniony o to, że „w dniu 23 maja 2007 r. dopuścił do ode- brania zarządzenia Sądu Okręgowego (...) X Wydział Gospodarczy, wydanego w dniu 17 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt X GC 15/06, przez osobę niereprezentującą Kancelarii W., S. i Partnerzy oraz przekazał to zarządzenie mocodawcy P. (...) S. (...) S. S. dopiero w dniu 25 maja 2007 r., działając w ten sposób na szkodę pokrzywdzonego P. (...) S. (...) S. S.”, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.). Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych (dalej: OSD), orzeczeniem z dnia 7 lipca 2009 r., uznał obwinionego za winnego popełnienia czynu 2 „polegającego na opóźnionym doręczeniu zarządzenia Sądu Okręgowego (...), stanowią- cego naruszenie przepisów art. 64 ust. 1 pkt 2 uorp” i za to na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 1 „uorp” wymierzył mu karę upomnienia oraz obciążył go kosztami postępowania. Odwołanie od tego orzeczenia wniósł obwiniony radca prawny. Zarzucając roz- strzygnięciu naruszenie przepisów prawa procesowego i błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, domagał się „uchylenia orzeczenia w całości i orze- czenia co do istoty sprawy”. Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych (dalej określany także skrótem WSD), orzeczeniem z dnia 12 maja 2010 r., zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że uniewinnił obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Od tego orzeczenia kasację wniósł pełnomocnik pokrzywdzonego S. S. Zaskarżył je w całości i zarzucił: 1. „rażące naruszenie prawa materialnego wyrażające się w niewłaściwej, błędnej wy- kładni przepisu art. 2 ustawy o radcach prawnych nakazującego radcy prawnemu postępować z uwzględnieniem ochrony prawnej interesu swych mocodawców, a zdaniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego ważny interes klienta nie został naruszo- ny działaniem pełnomocnika”, 2. „rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 410 k.p.k., poprzez oparcie orzecze- nia na niepełnym materiale dowodowym, bowiem Wyższy Sąd Dyscyplinarny nie odniósł się do złożonych przez pokrzywdzonego dowodów stanowiących istotne okoliczności w sprawie i pomimo tego wydał zaskarżone orzeczenie”. W uzasadnieniu kasacji dodatkowo wskazano, że uzasadnienie zaskarżonego orze- czenia nie spełnia wymogów określonych art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przeka- zanie sprawy do ponownego rozpoznania. Do tego wniosku przychyliła się uczestnicząca w rozprawie kasacyjnej Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadny okazał się, podniesiony w uzasadnieniu skargi, zarzut rażącego naruszenia art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. 3 Rację ma skarżący, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone niezgodnie z wymaganiami wynikającymi z treści powyższego przepisu. Wprawdzie uza- sadnienie orzeczenia sądu odwoławczego powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 457 § 3 k.p.k., a więc wskazywać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlacze- go zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne lub niezasadne, jednak w przypadku wyda- nia orzeczenia o charakterze reformatoryjnym aktualizuje się obowiązek sporządzenia uzasadnienia w sposób określony w art. 424 § 1 k.p.k., a więc ze wskazaniem, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowo- dach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Zatem w sytuacji, gdy sąd drugiej in- stancji dokona zmiany zaskarżonego orzeczenia co do istoty sprawy, jego obowiązkiem jest nie tylko wykazanie w uzasadnieniu wyroku realizacji nakazu wynikającego z treści art. 457 § 3 k.p.k., ale także spełnienia obowiązku wynikającego z treści art. 424 § 1 i 2 k.p.k. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1997 r., V KKN 25/97, OSNKW 1998, z. 3-4, poz. 150). Jeśli więc sąd odwoławczy orzeka odmiennie co do isto- ty sprawy, to część motywacyjna jego orzeczenia powinna zawierać szczegółową analizę i ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie może zaś ograniczać się do wskazania błędności dotychczasowych ustaleń i ocen. Wyższy Sąd Dyscyplinarny w tej sprawie powyższym obowiązkom nie sprostał. Pomijając nawet pierwszy akapit na stronie 3 uzasadnienia, który – mimo zamieszczenia go w części sprawozdawczej – znakomicie zaciemnia obraz sprawy i utrudnia zrozumie- nie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia, gdyż nie wiadomo co mają oznaczać zawarte tamże stwierdzenia, np. że „postanowieniem z dnia 12 maja 2010 r. uchylono zaskarżone postanowienie” (wszak przedmiotem zaskarżenia w sprawie było orzeczenie, a rozstrzy- gnięcie WSD zapadło również w formie orzeczenia, w dodatku miało ono charakter re- formatoryjny a nie kasatoryjny), że „analiza akt (…) nie pozwala na postawienie radcy prawnemu zarzutów polegających na opóźnionym doręczeniu zarządzenia Sądu Okręgo- wego”, równie niezrozumiałe są kolejne zdania, zamieszczone już w części poświęconej rozważaniom prawnym instancji odwoławczej. Nie jest bowiem jasne co miał na myśli WSD stwierdzając np. że „według podniesionych w odwołaniu zarzutów przeprowadzone przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny postępowanie nie jest wolne od braków i uchybień” oraz że „postępowanie przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym stworzyło podstawę do uchylenia orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego”. Przede wszystkim jednak nie 4 wynika z tego dokumentu, dlaczego zmieniono zaskarżone orzeczenie i uniewinniono obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Skoro WSD przyjął, że „uchybienie, którego bezspornie dopuścił się obwiniony powodowało utrudnienie, jednakże nie po- zbawiło skarżącego możliwości zamierzonego celu”, powinien był wykazać po pierwsze, na czym owo uchybienie obwinionego miało polegać (wcześniej bowiem wykluczył, iżby chodziło o opóźnienie w doręczeniu pokrzywdzonemu zarządzenia Sądu – wezwania do uiszczenia opłaty od apelacji), po drugie – dlaczego „uchybienie” to (które „bezspornie” popełnił obwiniony) nie stanowiło deliktu dyscyplinarnego. Podstawowym zadaniem sądów dyscyplinarnych w tej sprawie było dokonanie oce- ny zachowania obwinionego radcy prawnego, polegającego na doręczeniu S. S. zarządze- nia Sądu Okręgowego z dwudniowym opóźnieniem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zachowanie to prowadziło do naruszenia przez obwinionego ciążącego na nim obowiązku dbałości o interesy klienta z należytą starannością, obowiązku bieżącego informowania klienta o przebiegu sprawy oraz „natychmiastowego wzywania klienta do uiszczenia opłat wymaganych prawem i informowania o skutkach niezastosowania się do wezwania Sądu” i wyczerpywało dyspozycję art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.). Z jakich powodów „uchybienie które- go bezspornie dopuścił się obwiniony” nie stanowiło takiego czynu – deliktu dyscyplinar- nego, WSD nie wskazał. Nie jest przeto jasne, jakie względy legły u podstaw zmiany za- skarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji i uniewinnienia obwinionego od popeł- nienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. W konsekwencji zaskarżone kasacją orzeczenie zapadło z naruszeniem wymagań wynikających z treści art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. Stwierdzone uchybie- nie potwierdza więc, że w postępowaniu odwoławczym w tej sprawie doszło do rażącego naruszenia wskazanego w kasacji przepisu prawa procesowego, co miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Dlatego należało uchylić zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę Wyższemu Są- dowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W jego toku Sąd ten będzie zobowiązany do respektowania powyższych uwag. Jeżeli uzna, że zachodzi potrzeba orzeczenia reformatoryjnego, swoje stanowisko przedstawi w spo- sób odpowiadający standardom wynikającym z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. 5 W sytuacji, gdy rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. okazało się wystarczające do zdecydowania o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., uznał że badanie zasadności pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.