X CZ 119/14

Sąd Okręgowy w BydgoszczyBydgoszcz2014-07-14
SAOSRodzinnealimentyWysokaokręgowy
alimentyjurysdykcja krajowaprawo unijneRozporządzenie 4/2009miejsce zamieszkaniamiejsce zwykłego pobytupostępowanie cywilnezażalenie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu pozwu o podwyższenie alimentów, stwierdzając brak jurysdykcji krajowej ze względu na miejsce zamieszkania stron poza Polską i zastosowanie Rozporządzenia Rady WE 4/2009.

Sąd Rejonowy odrzucił pozew o podwyższenie alimentów, uznając brak jurysdykcji krajowej, ponieważ żadna ze stron nie miała miejsca zamieszkania w Polsce. Powód wniósł zażalenie, argumentując, że sprawy o alimenty należą do jurysdykcji krajowej, jeśli uprawniony ma miejsce zamieszkania w Polsce. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, stwierdzając, że choć ustalenie braku jurysdykcji było prawidłowe, to argumentacja Sądu Rejonowego była błędna. Zastosowanie miało Rozporządzenie Rady WE 4/2009, które wyklucza jurysdykcję krajową, gdy pozwany ma miejsce zwykłego pobytu poza Polską i nie ma umowy o jurysdykcję.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznał sprawę z powództwa małoletniego J. D., reprezentowanego przez matkę M. D., przeciwko P. D. o podwyższenie alimentów. Sąd Rejonowy w Świeciu odrzucił pozew, opierając się na art. 1099 § 1 k.p.c., ponieważ żadna ze stron nie miała miejsca zwykłego pobytu ani zamieszkania w Polsce. Sąd I instancji uznał, że zgodnie z art. 1103 k.p.c. jurysdykcja krajowa istnieje, gdy pozwany ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce, co w tej sprawie nie miało miejsca. Maloletni powód wniósł zażalenie, zarzucając sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych i powołując się na art. 1103(1) § 1 k.p.c., który stanowi, że sprawy o alimenty należą do jurysdykcji krajowej, jeśli uprawniony ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce. Sąd Okręgowy uznał zażalenie za niezasadne. Stwierdził, że choć ustalenie braku jurysdykcji krajowej przez Sąd Rejonowy było prawidłowe, to argumentacja prawna była wadliwa. Sąd Okręgowy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można stosować przepisów k.p.c. (art. 1103 i 1103(1)), lecz należy kierować się prawem unijnym, w szczególności Rozporządzeniem Rady WE 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z tym rozporządzeniem, jurysdykcja jest określana przede wszystkim na podstawie miejsca zwykłego pobytu wierzyciela lub pozwanego (art. 3). W tej sprawie, miejsce zwykłego pobytu pozwanego poza Polską, brak umowy stron o jurysdykcję oraz podniesiony przez pozwanego zarzut braku jurysdykcji wykluczały stosowanie łącznika obywatelstwa z art. 6 rozporządzenia i tym samym możliwość wytoczenia sprawy w Polsce. Sąd wskazał również, że małoletni przebywa w kraju, który jest stroną Konwencji z Lugano, co otwiera drogę do sprawdzenia dopuszczalności wytoczenia sprawy tam. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie na podstawie art. 385 i 397 § 2 k.p.c. oraz przepisów Rozporządzenia Rady 4/2009.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Jurysdykcja krajowa w sprawach o zobowiązania alimentacyjne, gdy strony mają miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu poza Polską, jest określana przez Rozporządzenie Rady WE 4/2009, a nie przez przepisy polskiego Kodeksu Postępowania Cywilnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepisy Rozporządzenia Rady WE 4/2009 mają pierwszeństwo przed ustawami krajowymi (zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji) i tworzą zamknięty system norm jurysdykcyjnych dla spraw alimentacyjnych. Rozporządzenie to określa jurysdykcję na podstawie miejsca zwykłego pobytu wierzyciela lub pozwanego, a nie miejsca zamieszkania, jak sugerował skarżący, ani łącznika obywatelstwa w sytuacji, gdy można ustalić jurysdykcję na podstawie miejsca zwykłego pobytu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

pozwany (utrzymanie w mocy postanowienia o odrzuceniu pozwu)

Strony

NazwaTypRola
małoletni J. D.osoba_fizycznapowód
M. D.osoba_fizycznaprzedstawiciel ustawowy powoda
P. D.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (10)

Główne

Konstytucja art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi o pierwszeństwie umów międzynarodowych (w tym prawa UE) przed ustawami.

Rozporządzenie Rady WE 4/2009 art. 3

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Określa jurysdykcję sądów państw członkowskich w sprawach zobowiązań alimentacyjnych na podstawie miejsca zwykłego pobytu wierzyciela lub pozwanego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 1099 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odrzucenia pozwu w przypadku braku jurysdykcji krajowej.

k.p.c. art. 1103

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki jurysdykcji krajowej w sprawach rozpoznawanych w procesie.

k.p.c. art. 1103 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa jurysdykcję krajową w sprawach o alimenty, gdy uprawniony ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie zażaleniowe.

Rozporządzenie Rady WE 4/2009 art. 4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Dotyczy jurysdykcji opartej na umowie stron.

Rozporządzenie Rady WE 4/2009 art. 5

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Dotyczy jurysdykcji wynikającej z wdania się w spór.

Rozporządzenie Rady WE 4/2009 art. 6

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009

Określa jurysdykcję na podstawie obywatelstwa, stosowaną tylko w sytuacjach wyjątkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak jurysdykcji krajowej sądu polskiego ze względu na miejsce zamieszkania stron poza Polską i zastosowanie Rozporządzenia Rady WE 4/2009.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Sądu Rejonowego oparta na przepisach k.p.c. zamiast na prawie UE. Argument skarżącego, że miejsce zamieszkania małoletniego powoda w Polsce przesądza o jurysdykcji krajowej.

Godne uwagi sformułowania

W myśl art. 1103 kpc sprawy rozpoznawane w procesie należą do jurysdykcji krajowej jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 91 ust.3 Konstytucji umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą. Rozporządzenie Rady Europy 4/2009 zawiera zamknięty system norm jurysdykcyjnych, który w sposób jednolity reguluje jurysdykcję krajową sądów państw członkowskich w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych. Dlatego posługiwanie się normami wynikającymi z kodeksu postępowania cywilnego jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie możliwe jest choćby ustalenie jurysdykcji państwa według łącznika zwykłego miejsca pobytu pozwanego (...) i to w połączeniu z brakiem umowy stron o jurysdykcję i podniesionym przez pozwanego zarzutem braku jurysdykcji (...) wyklucza stosowanie łącznika obywatelstwa z art. 6 rozporządzenia, uniemożliwiając tym samym wytoczenie sprawy w Polsce. W zażaleniu skarżący powołał się na to, iż małoletni powód ma miejsce zamieszkania w Polsce ale cytowane wyżej Rozporzadzenie Rady 4/2009 nie posługuje się łącznikiem miejsca zamieszkania dla określenia jurysdykcji krajowej.

Skład orzekający

Danuta Konopka

przewodniczący-sprawozdawca

Edyty Dolińska Kryś

sędzia

Mirela Tocha Plata

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie jurysdykcji krajowej w sprawach alimentacyjnych z elementem zagranicznym, zwłaszcza w kontekście stosowania Rozporządzenia Rady WE 4/2009 i pierwszeństwa prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których strony mają miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu poza Polską, a zastosowanie ma Rozporządzenie Rady WE 4/2009.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje złożoność jurysdykcji krajowej w sprawach transgranicznych, szczególnie w kontekście prawa rodzinnego i unijnego, co jest istotne dla praktyków prawa.

Gdzie pozwać o alimenty, gdy rodzina mieszka za granicą? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady jurysdykcji UE.

Sektor

rodzina

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
X CZ 119/14 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2013r Sąd Okręgowy w Bydgoszczy X Wydział Cywilny Rodzinny w składzie: Przewodniczący SSO Danuta Konopka (spr.) Sędziowie SO Edyty Dolińska Kryś SO Mirela Tocha Plata po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2013r sprawy z powództwa małoletniego J. D. reprezentowanego przez matkę M. D. przeciwko P. D. o podwyższenie alimentów po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Świeciu VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich w Tucholi z dnia 11 kwietnia 2014r sygn.. akt III RC 488/13 w przedmiocie odrzucenia pozwu postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy odrzucił pozew o podwyższenie alimentów w oparciu o art. 1099 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd I instancji ustalił, iż żadna ze stron nie ma miejsca zwykłego pobytu ani miejsca zamieszkania w Polsce. Małoletni powód uczęszcza do szkoły w (...) i tam też pracuje jego matka. Pozwany zaś mieszka w (...) razem ze swoją rodziną. W myśl art. 1103 kpc sprawy rozpoznawane w procesie należą do jurysdykcji krajowej jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania ani zwykłego pobytu zatem odrzucono pozew w oparciu o art. 1099§1 k.p.c. Pozwany wniósł zażalenie na wymienione wyżej postanowienie. Zarzucił sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż małoletni powód jako uprawniony nie ma miejsca zamieszkania w Polsce. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyjęcie pozwu do rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia powołał się na treść przepisu 1103 1 § 1 k.p.c z którego wynika iż sprawy o alimenty należą do jurysdykcji krajowej jeśli uprawniony ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Polsce. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie pozwanego jest niezasadne . Sąd I instancji prawidłowo ustalił brak jurysdykcji krajowej w sprawie jednak uczynił to w oparciu o wadliwą argumentację prawną. W niniejszej sprawie nie mogą być stosowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego art. 1103 i 1103 ( 1) k.p.c. z uwagi na zasadę pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania prawa unijnego , a konkretnie Rozporządzenia Rady WE 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.U.UE L z dnia 10 stycznia 2009 r.). Zgodnie z art. 91 ust.3 Konstytucji umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą. Rozporządzenie Rady Europy 4/2009 zawiera zamknięty system norm jurysdykcyjnych, który w sposób jednolity reguluje jurysdykcję krajową sądów państw członkowskich w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych. Dlatego posługiwanie się normami wynikającymi z kodeksu postępowania cywilnego jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne. Zgodnie z art.3 wym. wyżej Rozporządzenia 4/2009 istotny dla określenia jurysdykcji państwa członkowskiego w niniejszej sprawie jest łącznik miejsca zwykłego pobytu wierzyciela lub pozwanego. Natomiast łącznik obywatelstwa zgodnie z art. 6 znajduje zastosowanie tylko wtedy gdy nie można ustalić jurysdykcji sądu państwa członkowskiego w oparciu art 3 (łącznik zwykłego miejsca pobytu) , art. . 4 (umowę stron co do jurysdykcji) lub art. 5 (jurysdykcję przez wdanie się w spór) rozporządzenia ani jurysdykcji państwa będącego stroną Konwencji w Lugano ( a nie będącego państwem członkowskim). W rozpatrywanej sprawie możliwe jest choćby ustalenie jurysdykcji państwa według łącznika zwykłego miejsca pobytu pozwanego ( (...) ) i to w połączeniu z brakiem umowy stron o jurysdykcję i podniesionym przez pozwanego zarzutem braku jurysdykcji ( k- 34 akt (...) ) wyklucza stosowanie łącznika obywatelstwa z art. 6 rozporządzenia, uniemożliwiając tym samym wytoczenie sprawy w Polsce. Należy też zwrócić uwagę na to, że (...) w której przebywa małoletni jest stroną Konwencji z Lugano i strona powodowa może sprawdzić dopuszczalność wytoczenia sprawy również w tym państwie. W zażaleniu skarżący powołał się na to, iż małoletni powód ma miejsce zamieszkania w Polsce ale cytowane wyżej Rozporzadzenie Rady 4/2009 nie posługuje się łącznikiem miejsca zamieszkania dla określenia jurysdykcji krajowej. Zarzut ten jest więc niezasadny. Z powyższych względów w oparciu o art. 385 i 397 § 2 k.p.c oraz art. 3,4,5 i 6 Rozporządzenia Rady 4/2009 Sąd Okręgowy ustalił brak jurysdykcji sądu polskiego w niniejszej sprawie i oddalił zażalenie powoda.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI