X C 3357/17

Sąd Rejonowy w OlsztynieOlsztyn
SAOSCywilneochrona lokatorówWysokarejonowy
najemwypowiedzenie umowyodszkodowaniebezumowne korzystanieprzedawnienieświadczenia okresoweochrona praw lokatorówlokal komunalny

Podsumowanie

Sąd zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz gminy odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu, oddalając zarzut przedawnienia oparty na błędnej kwalifikacji roszczenia jako świadczenia okresowego.

Powódka gmina wniosła o zasądzenie odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu od pozwanych, którzy zajmowali go po wypowiedzeniu umowy najmu. Pozwani podnieśli zarzut przedawnienia części roszczeń. Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu nie jest świadczeniem okresowym i przedawnia się w terminie 10-letnim, oddalając tym samym zarzut przedawnienia. Zasądzono dochodzone kwoty, a część zadłużenia rozłożono na raty.

Powódka Gmina O. domagała się zasądzenia od pozwanych G. P., S. P., P. P. oraz E. P. kwoty 32.113,02 zł (solidarnie od pierwszych trzech) oraz 21.457,53 zł (od E. P.) wraz z odsetkami, tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego po skutecznym wypowiedzeniu umowy najmu z powodu zaległości czynszowych. Pozwani potwierdzili zadłużenie, ale wnieśli o oddalenie powództwa ponad kwotę 29.011,58 zł, podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń za okres od października 2013 r. do lutego 2014 r. Sąd, opierając się na umowie najmu, wypowiedzeniu umowy oraz wykazach zaległości, ustalił stan faktyczny. Sąd uznał powództwo za zasadne w całości, odrzucając zarzut przedawnienia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko sądu, zgodnie z którym roszczenie właściciela z tytułu bezumownego korzystania z lokalu nie jest świadczeniem okresowym (przedawniającym się w ciągu 3 lat), lecz podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia, zgodnie z art. 118 k.c. i utrwalonym orzecznictwem (m.in. uchwała SN III CZP 70/72). Sąd podkreślił, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ma charakter odszkodowawczy, a nie okresowy. W konsekwencji, roszczenie za okres od listopada 2014 r. do lutego 2017 r. nie było przedawnione. Zasądzono dochodzone kwoty, a na wniosek pozwanej E. P., ze względu na jej trudną sytuację materialną i fakt dowiedzenia się o długu dopiero po osiągnięciu pełnoletności, rozłożono jej zobowiązanie na 22 miesięczne raty. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 kpc, zasądzając od pozwanych solidarnie na rzecz powoda jedynie kwotę 1.606 zł tytułem zwrotu opłaty, z uwagi na szczególnie uzasadniony wypadek związany z trudną sytuacją materialną pozwanych.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Roszczenie właściciela z tytułu bezumownego korzystania z lokalu nie jest świadczeniem okresowym i podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego stanowi jednorazową należność za cały okres korzystania, a nie świadczenie okresowe. Wynagrodzenie to ma charakter odszkodowawczy, a nie okresowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie odszkodowania i rozłożenie na raty

Strona wygrywająca

Gmina O.

Strony

NazwaTypRola
Gmina O.organ_państwowypowódka
G. P.osoba_fizycznapozwany
S. P.osoba_fizycznapozwany
P. P.osoba_fizycznapozwany
E. P.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (5)

Główne

u.o.p.l. art. 18 § 1 i 2

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, które odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać odszkodowania uzupełniającego.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.

Pomocnicze

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia.

k.p.c. art. 320

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o zasądzenie świadczenia pieniężnego, sąd może w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych ważnym interesem strony, rozłożyć na raty określoną wierzytelność, nawet jeżeli termin jej płatności jest już ustalony.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążyć strony przegrywającej w ogóle kosztami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu nie jest świadczeniem okresowym i przedawnia się w terminie 10 lat. Pozwani zajmowali lokal bez tytułu prawnego po wypowiedzeniu umowy najmu. Zadłużenie zostało należycie wykazane przez powoda.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia roszczeń za okres od października 2013 r. do lutego 2014 r. (oparty na błędnej kwalifikacji roszczenia jako świadczenia okresowego).

Godne uwagi sformułowania

roszczenie właściciela z tytułu bezumownego korzystania z jego rzeczy nie jest roszczeniem o świadczenie okresowe i ulega dziesięcioletniemu przedawnieniu korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego stanowi jednorazową należność za cały okres korzystania z rzeczy nieopartego na tytule prawnym wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma szczególny charakter, wskazujący na to, że nie stanowi ono wyrównania uszczerbku majątkowego będącego szkodą.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji 10-letniego terminu przedawnienia dla roszczeń o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu, w przeciwieństwie do świadczeń okresowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji bezumownego korzystania z lokalu po wypowiedzeniu umowy najmu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zadłużenia czynszowego i jego konsekwencji, a kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące przedawnienia roszczeń, które ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli i najemców.

Czy dług za mieszkanie się przedawnił? Sąd wyjaśnia kluczową kwestię terminu przedawnienia.

Dane finansowe

WPS: 32 113,02 PLN

odszkodowanie za bezumowne korzystanie: 32 113,02 PLN

odszkodowanie za bezumowne korzystanie: 21 457,53 PLN

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt X C 3357/17 UZASADNIENIE Powódka Gmina O. wniosła o zasądzenie na jej rzecz solidarnie od pozwanych G. P. , S. P. oraz P. P. kwoty 32.113,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanej E. P. na rzecz powódki kwoty 21.457,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty solidarnie z pozwanymi G. P. , S. P. i P. P. co do tej kwoty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu powódka podała, że pozwani zajmują lokal mieszkalny nr (...) przy ul. (...) w O. , stanowiący własność powoda, bez tytułu prawnego, bowiem z powodu zaległości w opłatach czynszu i świadczeń umowa najmu została skutecznie wypowiedziana z dniem 31 sierpnia 2011 r. Z uwagi na powyższe okoliczności pozwani obowiązani są do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, czego jednak nie czynią. Pozwani doprowadzili do powstania zadłużenia w łącznej kwocie 32.113,02 zł. Wysokość roszczenia wobec pozwanej E. P. została ograniczona do kwoty 21.457,53 zł za okres uzyskania przez nią pełnoletności. (k. 2-18, k. 35) Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 26 maja 2017 r., Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego w Olsztynie, X Wydziału Cywilnego, w sprawie X Nc 1780/16 w całości uwzględnił żądanie powoda. Pozwani G. P. , S. P. , P. P. oraz E. P. w sprzeciwie od nakazu zapłaty wnieśli o oddalenie powództwa w części ponad kwotę 29.011,58 zł oraz o zasądzenie od powoda na rzecz każdego pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwani zgłosili zarzut przedawnienia roszczeń powoda względem pozwanych za okres od października 2013 r. do lutego 2014 r. W uzasadnieniu pozwani potwierdzili istniejące zadłużenie wobec powoda, podnosząc jednocześnie, że brak spłaty wynikał wyłącznie z ich trudnej sytuacji materialnej. Odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia pozwani podali, że biorąc pod uwagę charakter świadczeń dochodzonych przez powoda, które są świadczeniami okresowymi przedawniającymi się z upływem 3 lat od chwili wymagalności, to roszczenia o zaległy czynsz i odszkodowanie za okres roku 2013 r. i stycznia oraz lutego 2014 r. uległy przedawnieniu. (k. 38-40) Sąd ustalił następujący stan faktyczny W dniu 26 marca 2001 r. pomiędzy Zakładem (...) sp. z o.o. w O. a pozwaną G. P. , na podstawie skierowania z dnia 15 marca 2001 r. zawarta została umowa najmu lokalu komunalnego położonego w O. przy ul. (...) . Do wspólnego zamieszkiwania wraz z najemcą uprawnieni byli S. P. , P. P. oraz E. P. . (dowód: umowa najmu k. 16-17, skierowanie k. 18) Z uwagi na zaległości w opłatach za czynsz i świadczenia za przedmiotowy lokal w wysokości 4.671,41 zł, przekraczającymi trzy pełne okresy płatności, pismem z dnia 8 lipca 2011 r. powód skutecznie wypowiedział G. P. i S. P. z dniem 31 lipca 2011r. umowę najmu lokalu mieszkalnego za 1-miesięcznym okresem wypowiedzenia. (dowód: wypowiedzenie umowy najmu wraz z potwierdzeniem odbioru k. 14-15) Pismem z dnia 18 stycznia 2017 r. powódka poinformowała pozwanych G. P. , S. P. oraz P. P. o zaległości z tytułu odszkodowania i świadczeń, a także o wysokości należnych odsetek wzywając jednocześnie do ich uregulowania. Pismem z dnia 18 stycznia 2017 r. powódka poinformowała pozwaną E. P. o zaległości z tytułu odszkodowania i świadczeń za okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., a także o wysokości należnych odsetek wzywając jednocześnie do ich uregulowania. (dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 18 stycznia 2017 r. wraz z dowodami doręczenia k. 5-8, wezwanie do zapłaty z dnia 18 stycznia 2017 r. wraz z dowodem doręczenia k. 9-10) Zaległości pozwanych wobec powódki z tytułu bezumownego korzystania z przedmiotowego lokalu za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 stycznia 2017 r. wynoszą 32.113,02 zł. (dowód wykaz zaległości k. 3-4) Sąd zważył, co następuje Powództwo należało uwzględnić w całości. Sąd dał wiarę przedłożonym przez strony dokumentom, albowiem ich prawdziwość nie była kwestionowana przez strony i nie budziła wątpliwości Sądu. Powód należycie wykazał, że dochodzone roszczenie, w wysokości określonej w pozwie, rzeczywiście mu przysługuje. Na poparcie swojego stanowiska przedłożył szereg dokumentów świadczących o zasadności swojego roszczenia, w tym umowę najmu, wypowiedzenie umowy najmu, a także wykazy zaległości. Pozwani w żaden sposób nie zakwestionowali dowodów zgłoszonych przez powoda, co więcej w sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwani potwierdzili istnienie zadłużenia wobec powoda. Na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. pozwana E. P. wniosła o rozłożenie zadłużenia na raty z uwagi na trudną sytuację materialną. Reasumując Sąd przyjął za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie i pismach procesowych doręczonych pozwanym, gdyż pozwani potwierdzili je zarówno w sprzeciwie, jak i w toku rozprawy. Podstawę roszczenia powódki stanowił art.18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów , mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 31, poz.266 z 2005 r. – tekst jedn. z późn. zm.), zgodnie z którym osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, które odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1 , odszkodowania uzupełniającego. Niewątpliwie pozwani są takimi osobami, bowiem wszyscy oni bez tytułu prawnego w okresie objętym powództwem zajmowali lokal powoda, toteż są z tego tytułu zobowiązani do zapłaty odszkodowania. Odnosząc się do podniesionego przez pozwanych zarzutu przedawnienia należy stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Terminy przedawnienia roszczeń majątkowych reguluje przepis art. 118 k.c. (stanowiący lex generalis ), który wskazuje, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Podkreślić tu należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, wbrew twierdzeniu pozwanych , roszczenie właściciela z tytułu bezumownego korzystania z jego rzeczy nie jest roszczeniem o świadczenie okresowe i ulega dziesięcioletniemu przedawnieniu (por. uchwała SN z dnia 24 października 1972 r., III CZP 70/72, OSNC 1973, nr 6, poz. 102). Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, zgodnie z którym korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego stanowi jednorazową należność za cały okres korzystania z rzeczy nieopartego na tytule prawnym (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1972 r., III CZP 70/72, OSNCP 1973, nr 6, poz. 12; z dnia 18 kwietnia 1974 r., III CZP 20/74, OSNCP 1974, nr 12, poz. 208; wyrok z dnia 4 grudnia 1980 r., II CR 501/80, OSNCP 1981, nr 19, nr 191). W tym miejscu wskazać należy, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma szczególny charakter, wskazujący na to, że nie stanowi ono wyrównania uszczerbku majątkowego będącego szkodą. Jego celem jest ochrona interesów właściciela pozbawionego możliwości uzyskania świadczenia związanego z realizacją uprawnienia do korzystania z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem (wyrok SN z dnia 6 czerwca 2014 r., III CSK 235/13). Wymagalność roszczenia w tym przypadku zależy od okresu, za który są dochodzone. W tym przypadku powód dochodzi pozwem odszkodowania za bezumowne korzystanie za okres od listopada 2014r. do lutego 2017r. W konsekwencji należy przyjąć, że termin wymagalności tego roszczenia nastąpił z ostatnim dniem lutego 2017r., a tym samym termin przedawnienia tego roszczenia w dniu orzekania o nim z pewnością nie upłynął. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz na podstawie powołanych przepisów żądanie pozwu uznać należało za słuszne zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Tym samym w pkt I wyroku zasądzono solidarnie od pozwanych G. P. , S. P. oraz P. P. na rzecz powoda kwotę 32.113,02 zł. Zgodnie z żądaniem pozwu w pkt II wyroku zasądzono od pozwanej E. P. na rzecz powoda kwotę 21.457,53 zł z zaznaczeniem, że pozwana do tej kwoty odpowiada solidarnie z pozwanymi jak w punkcie I orzeczenia. Na podstawie art. 320 kpc , zgodnie z wnioskiem pozwanej E. P. , wymieniona w pkt 2 zobowiązanie rozłożono na dwadzieścia dwie raty w wysokości po 1.000 zł miesięcznie każda rata, ostatnia rata w wysokości 457,53 zł, płatne do piętnastego dnia każdego miesiąca, począwszy od listopada 2017 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu płatności każdej raty do dnia zapłaty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze tej pozwanej oraz charakter roszczenia powoda, o którego istnieniu pozwana ta – jako że dopiero osiągnęła pełnoletność i nie była najemcą lokalu, a osobą współzamieszkującą - dowiedziała się o istnieniu długu w tak znacznej wysokości dopiero z pierwszej skierowanej do niej przez powoda korespondencji, co miało miejsce dopiero w styczniu 2018r. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 kc zgodnie z żądaniem powódki, zasądzając odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 10 marca 2017 r. do dnia zapłaty. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc , zasądzając od pozwanych G. P. , S. P. oraz P. P. solidarnie na rzecz powoda kwotę 1.606 zł tytułem zwrotu opłaty, nie obciążając pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda w pozostałym zakresie. Obecna sytuacja materialna i osobista pozwanych – w ocenie Sądu – prowadzi do przekonania, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek umożliwiający zasądzenie od strony pozwanej jako strony przegrywającej tylko części kosztów procesu na rzecz powoda. Świadczy o tym również sama wysokość długu pozwanych za zajmowany lokal i konieczność wyjazdu w celach zarobkowych poza granice kraju z powodu ich złej sytuacji materialnej.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę