X C 15/25

Sygn. akt X C 15/25 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2025 r. w Toruniu sprawy z powództwa (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko A. A. oraz P. A. o zapłatę postanawia: 1) 
        umorzyć postępowanie sądowe w całości; 2) 
        zasądzić od powoda (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanych A. A. oraz P. A. kwotę 5.434 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; 3) 
        zwrócić powodowi (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W. od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu kwotę 2.161 zł (dwa tysiące sto sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu opłaty od pozwu. UZASADNIENIE co do pkt 2 i 3 postanowienia z dnia 26 czerwca 2025 r. Pozwem nadanym w dniu 30 grudnia 2024 r., (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanych A. A. oraz P. A. kwoty 87.626 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 listopada 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej. Do pozwu jako jeden z dowodów był dołączony wydruk potwierdzenia wykonania przelewu potwierdzający, że pozwani w dniu 8 listopada 2024 r. zapłacili na rzecz powoda kwotę 422.374 zł tytułem „rozliczenie roszczeń wynikających z umowy (…) zgodnie z oświadczeniem o potrąceniu z dnia 7 listopada 2024 r.”. W odpowiedzi na pozew z dnia 11 lutego 2025 r. A. A. oraz P. A. – reprezentowani przez radcę prawnego – wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Pozwani powołując się na załączone do odpowiedzi na pozew oświadczenie o potrąceniu z dnia 7 listopada 2024 r., doręczone Bankowi w dniu 15 listopada 2024 r., wskazali, że roszczenie w kwocie 87.626,03 zł jest bezpodstawne, gdyż wygasło przed złożeniem pozwu na skutek złożonego oświadczenia o potrąceniu. W odpowiedzi na pozew podkreślono, że w chwili kierowania pozwu do Sądu roszczenie powodowego Banku po prostu nie istniało. W uzasadnieniu wyjaśniono, że strony rozliczyły się już w całości z umowy kredytowej. Z ostrożności procesowej pozwani podnieśli również zarzut potrącenia w zakresie roszczeń dochodzonych pozwem. W piśmie z dnia 2 kwietnia 2025 r. strona powodowa wniosła o przedłużenie terminu do przedstawienia stanowiska powoda w zakresie podniesionego przez kredytobiorców zarzutu potrącenia z uwagi na brak możliwości pozyskania na dzień złożenia pisma obligatoryjnego stanowiska właściwych jednostek powodowego Banku, co do podniesionych przez pozwany twierdzeń, w szczególności w zakresie dokonanych rozliczeń między stronami, jak również dokonania uzgodnień co do dalszych decyzji procesowych. W pismach z dnia 29 kwietnia 2025 r. i 15 maja 2025 r. pozwani powołali wnioski dowodowe w postaci pism powodowego Banku z których wynikało, że Bank uznał oświadczenie o potrąceniu wierzytelności złożone przez pozwanych w dniu 7 listopada 2024 r. i dokonał stosownych rozliczeń umowy. Na skutek powyższego na dzień 9 kwietnia 2025 r. pozwani zostali wezwani do dopłaty kwoty 482,44 zł na rzecz powodowego Banku, a jednocześnie powodowy Bank przyznał, że na skutek złożonego oświadczenia o potrąceniu pozostaje dłużnikiem pozwanych co do kwoty 1.121,11 CHF (por. pismo z 9 kwietnia 2025 r., k. 142). Pozwani niezwłocznie w dniu 25 kwietnia 2025 r. uiścili na rzecz Banku kwotę 482, 44 zł (k. 148). Pismem z dnia 23 maja 2025 r. powód cofnął pozew w całości i wniósł o umorzenie postępowania na posiedzeniu niejawnym oraz o zwrot połowy opłaty od pozwu. Jednocześnie powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, a ewentualnie wniósł o odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. W uzasadnieniu wskazano, że cofnięcie pozwu nastąpiło na skutek złożenia przez stronę oświadczenia o potrąceniu i wpłat. Złożone przez stronę pozwaną oświadczenie o potrąceniu i wpłaty doprowadziły do zaspokojenia Banku. Całościowe rozliczenie nastąpiło jednak po dacie zainicjowania sprawy. Zdaniem strony powodowej z uwagi na brak całościowych rozliczeń roszczeń Banku, czas przepływu informacji o ewentualnych rozliczeniach pomiędzy stroną powodowa a jej pełnomocnikiem w korporacyjnej strukturze Banku, konieczność przygotowania pozwu ze stosownym wyprzedzeniem, konieczność ochrony roszczeń powoda przed przedawnieniem konieczne było wytoczenia powództwa w sprawie i poniesienie kosztów postępowania przez stronę powodową w celu ochrony swoich praw. Ewentualnie powyższe okoliczności zdaniem strony powodowej przemawiają za zastosowaniem w sprawie art. 102 k.p.c. W piśmie z dnia 12 czerwca 2025 r. pozwani wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych stosownie do art. 203 § 2 i 3 k.p.c. oraz oddalenie wniosku podtrzymywanego przez powoda o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu albowiem w chwili składania pozwu roszczenie było całkowicie bezzasadne. W uzasadnieniu zaznaczono, że pozwani spełnili dochodzone pozwem świadczenie składając oświadczenie o potrąceniu w dniu 7 listopada 2024 r., natomiast powód złożył pozew w dniu 30 grudnia 2024 r. Nawet jeśli złożenie pozwu w sprawie wywołane było błędami organizacyjnymi po stronie powodowej to w żadnej mierze nie uzasadnia to obciążenia pozwanych kosztami procesu, przeciwnie to powód powinien być w całości obciążony kosztami procesu. Sąd ustalił, co następuje. Na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt I C 1898/22 przesądzono o nieważności umowy kredytu (...) strony niniejszego procesu. Pismami z dnia 18 września 2024 r. Bank wobec prawomocnego stwierdzenia nieważności lub trwałej bezskuteczności umowy kredytu wezwał kredytobiorców do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału kredytu poprzez zapłatę kwot 510.000 zł. Okoliczności niesporne, a ponadto dowody: – wyrok SO w Toruniu z 7 marca 2023 r., k. I C 1898/22, k. 69, – wyrok SA w Gdańsku z 19 września 2024 r., k. I ACa 992/23, k, 71, – wezwania do zapłaty z dnia 18.09.2024 r. wraz z dowodami doręczenia, k. 39-44. Pismem z dnia 7 listopada 2024 r. A. A. oraz P. A. złożyli oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. W piśmie wskazano, że na skutek potrącenia do rozliczenia pozostaje kwota 422.373,97 zł, którą przekazano na rachunek powodowego Banku. Bank odebrał przedmiotowe oświadczenie w dniu 15 listopada 2024 r. W dniu 8 listopada 2024 r. pozwani uiścili na rzecz Banku kwotę 422.373,97 zł. W dniu 13 listopada 2024 r. Bank potwierdził otrzymanie powyższej kwoty, wskazał jednak że do rozliczenia pozostaje kwota 87.626 zł tytułem roszczenia Banku oraz roszczenia kredytobiorców z tytułu nienależnych rat kapitałowo-odsetkowych w wysokości 6844,35 CHF i 61.229,30 zł. W piśmie z dnia 19 listopada 2024 r. A. A. oraz P. A. ponownie poinformowali Bank o złożonym oświadczeniu o potrąceniu. Bank odebrał przedmiotowe pismo w dniu 21 listopada 2024 r. Okoliczności niesporne, a ponadto dowody: – oświadczenie z 7 listopada 2024 r. wraz z dowodami doręczenia, k. 113-116, – powtórny wydruk potwierdzenia wykonania przelewu, k. 46, – pismo z 13 listopada 2024 r., k. 117, – pismo z 19 listopada 2024 r., k. 118-121. W dniu 30 grudnia 2024 r. (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanych A. A. oraz P. A. kwoty 87.626 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 listopada 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej. Okoliczności niesporne. Po złożeniu odpowiedzi na pozew pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w W. poinformowała pozwanych, że uznała oświadczenie o potrąceniu wierzytelności złożone przez pozwanych w dniu 7 listopada 2024 r. i dokonała stosownych rozliczeń umowy. Na skutek powyższego na dzień 9 kwietnia 2025 r. pozwani zostali wezwani do dopłaty kwoty 482,44 zł na rzecz powodowego Banku, a jednocześnie powodowy Bank przyznał, że na skutek złożonego oświadczenia o potrąceniu pozostaje dłużnikiem pozwanych co do kwoty 1.121,11 CHF. Pozwani niezwłocznie w dniu 25 kwietnia 2025 r. uiścili na rzecz Banku kwotę 482, 44 zł. Okoliczności niesporne, a ponadto dowody: – pismo z 9 kwietnia 2025 r., k. 142, – potwierdzenie przelewu, k. 148. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku, zaś zgodnie z § 4 przywołanego przepisu Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Dla porządku należy odnotować, że w sprawie oceniając cofnięcie pozwu przez powoda z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 203 § 1 - 4 k.p.c. , Sąd nie dopatrzył się, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa. Cofnięcie powództwa w sprawie wynikało bowiem z faktu, że pozwani spełnili na rzecz powoda świadczenie dochodzone pozwem niezwłocznie po doręczeniu im odpisu pozwu i jednocześnie w odpowiedzi na pozew z tego powodu wskazywali również na podstawę do umorzenia postępowania w sprawie. Wobec powyższego postępowanie podlegało umorzeniu w całości o czym orzeczono jak w pkt 1 postanowienia. Stosownie do treści art. 203 § 2 i 3 k.p.c. pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody. W tym stanie rzeczy pkt 2 postanowienia Sąd orzekł o zasądzeniu od strony powodowej na rzecz pozwanych kosztów procesu w kwocie 5.434 zł. Na koszty te składają się kwoty: 5.400 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego przez stronę pozwaną (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U.2023.1935 ze zm.) oraz 34 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictw udzielonych przez pozwanych. Zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Na podstawie językowych dyrektyw wykładni należy wskazać, że z treści art. 203 § 2 i 3 k.p.c. wynika, że zasadą jest, że w przypadku cofnięcia pozwu zwrot kosztów procesu przysługuje wyłącznie pozwanemu, o ile zgłosi w tym zakresie wniosek w wymaganym terminie. W sprawie nie było podstaw do odstąpienia od przedmiotowej zasady. Cofnięcie pozwu zostało złożone po doręczeniu pozwanym odpisu pozwu i wywołało konieczność obrony przez nich swoich praw poprzez wniesienie odpowiedzi na pozew. Jednocześnie w tym zakresie za stronę przegrywającą sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu również należało uznać powoda albowiem cofnięcie nie było wywołane zaspokojeniem roszczenia dokonanym już po wytoczeniu powództwa, przeciwnie roszczenie powoda zostało zaspokojone przed procesem, a wytoczenie powództwa było niecelowe. Pozwani po doręczeniu im oświadczenia o cofnięciu pozwu w części, a co nastąpiło już po wpłynięciu do Sądu odpowiedzi na pozew złożyli wniosek o przyznanie im kosztów procesu, który zasługiwał na uwzględnienie w świetle art. 203 § 2 i 3 k.p.c. Podkreślić należy, że rację ma strona pozwana, że wniesienie niniejszego powództwa od początku było niezasadne. W sprawie niesporne jest, że pozwani ponad 1,5 miesiąca przed wytoczeniem powództwa w sprawie złożyli oświadczenie o potrąceniu przysługującego im roszczenia z roszczeniami powodowego Banku. Na skutek powyższego roszczenie Banku dochodzone pozwem w wysokości 87.626 zł uległo umorzeniu w istocie w całości. Jak wynika z pisma powoda kierowanego do pozwanych w dniu 9 kwietnia 2025 r. kwota pozostała do zapłaty przez pozwanych wynosiła 482,44 zł, niemniej jednocześnie Bank pozostawał dłużnikiem powodów co do kwoty 1.121,11 CHF. Wobec tego Bank nie miał żadnych podstaw do wytoczenia powództwa na dzień 30 grudnia 2024 r. Zgodzić się należy ze stroną powodową, że wytoczenie powództwa w sprawie było wywołane błędną organizacją pracy powodowego Banku i nieodnotowaniu w czas oświadczenia o złożonym potrąceniu. Tym niemniej należy również zauważyć, że na etapie pozwu powód powołał dowód z którego fakt złożenia tegoż oświadczenia. Do pozowu dołączono bowiem dowód przelewu na kwotę 422.374 zł, w którym w tytule przelewu powołano się na ww. oświadczenie o potrąceniu z dnia 7 listopada 2024 r. (por. k. 46). Wobec tego pełnomocnik powoda przed złożeniem pozwu winien zweryfikować jego zasadność i zbadać wszelkie elementy stanu faktycznego w sprawie. W pozwie natomiast brak było jakichkolwiek informacji o złożonym oświadczeniu o potrąceniu. W żadnej mierze o zasadności wytoczenia powództwa w sprawie dla obrony swych praw przez powoda nie może przesądzać to, że na skutek wzajemnych rozliczeń pozwani w dniu 25 kwietnia 2025 r. spłacili na rzecz powoda kwotę 482,44 zł. Po pierwsze bowiem jak wskazano powyżej powodowy Bank pozostawał na ten dzień również dłużnikiem pozwanych co do kwoty 1.121,11 CHF, a zatem to dług Banku był wyższy. Po drugie, ww. kwota w świetle roszczenia dochodzonego pierwotnie pozwem 87.626 zł stanowiła ok. 0,5% wartości przedmiotu sporu tj. mniej niż 1%. Wobec tego nawet w świetle zasad wynikających z art. 100 k.p.c. in fine powód przy rozliczeniu kosztów procesu jest uznawany za stronę przegrywająca proces, albowiem jest to marginalna część roszczenia. W tym stanie sprawy nie może budzić wątpliwości, że to strona powodowa jest stroną przegrywającą proces w całości i winna zwrócić pozwanym koszty procesu niezbędne do ochrony ich praw. Żadne przyczyny w sprawie nie usprawiedliwiały wytoczenia powództwa co do spełnionego zobowiązania. W sprawie Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów procesu należnych pozwanym od strony powodowej. Zgodnie ze wskazanym przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis art. 102 k.p.c. statuujący zasadę słuszności jest przejawem tzw. prawa sędziowskiego i może być stosowany wówczas, kiedy okoliczności konkretnej sprawy dają po temu podstawy. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadki szczególnie uzasadnione”, toteż ich kwalifikacja należy do sądu. Ocena sądu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art. 102 k.p.c. należą m.in. przesłanki dotyczące samego procesu. Wśród nich należy wymienić: charakter zgłoszonego roszczenia i znaczenie roszczenia dla strony, przekonanie o zasadności roszczenia. W sprawie nie zachodziły, żadne okoliczności uzasadniające nieobciążanie powodowego Banku kosztami procesu. Wytaczając powództwo strona musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, w szczególności w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia. Bez znaczenia pozostaje tutaj intencja powoda oraz przekonanie o zasadności wszczęcia procesu. Okoliczności te same w sobie nie mogą być traktowane jako szczególne okoliczności przemawiające za odstępstwem od ogólnej zasady odpowiedzialności za wynik sporu. Nie uzasadnia zastosowania przepisu art. 102 k.p.c. subiektywne przekonanie o konieczność ochrony roszczenia przed przedawnieniem i ogólnie interesów Banku na którą powołuje się powód zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że jest podmiotem profesjonalnym (instytucją zaufania publicznego), nadto reprezentowanym przez kwalifikowanego pełnomocnika, w sytuacji gdy roszczenie to na dzień złożenia pozwu zostało zaspokojone, a powód miał możliwość ustalenia tych faktów przez ponad 1 miesiąc przed złożeniem pozwu. Nie należy do okoliczności wyjątkowych niezasadność powództwa wynikająca z zaniechania wyciągnięcia właściwych wniosków z okoliczności sprawy i ustalenia wszystkich faktów istniejących na etapie jeszcze przed wniesieniem pozwu, co do których powód winien zgromadzić odpowiednią wiedzę zanim wytoczył powództwo. W pkt 3 postanowienia Sąd orzekł co do zwrotu na rzecz powoda kwoty 2.161 zł tytułem połowy opłaty od pozwu co do roszczenia objętego cofnięciem powództwa na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych tj. [4.382 zł: 2 – 30 zł].