X C 1163/24

Sygn. akt X C 1163/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. w Toruniu sprawy z powództwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą we E. przeciwko X. C. oraz D. C. o zapłatę I. 
        oddala powództwo główne w całości; II. 
        oddala powództwa ewentualne w całości; III. 
        zasądza od powoda (...) Bank Spółki akcyjnej z siedzibą we E. na rzecz pozwanych X. C. oraz D. C. kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 29 lipca 2024 roku powód (...) Bank Spółka akcyjna z siedzibą we E. wniósł o zasądzenie od pozwanych X. C. oraz D. C. kwoty 23.322,55 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 marca 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu tytułem zapłaty bezpodstawnego wzbogacenia powstałego po stronie pozwanej na skutek prawomocnej oceny, że umowa kredytu hipotecznego nominowanego co CHF nr (...) z dnia 14 listopada 2006 r. jest nieważna (bezskuteczna) i obowiązku zwrotu realnej, a nie nominalnej wartości świadczenia spełnionego przez powoda w ramach wykonywania umowy, w następujący sposób: a) solidarnie, a b) ewentualnie na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zapłaty drugiego pozwanego (odpowiedzialność in solidum), c) ewentualnie na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego ani charakteru in solidum, wniósł o zasądzenie żądanej kwoty, wraz z należnymi odsetkami, od każdego z pozwanych w części równych tj. od każdego z pozwanych kwoty 11.661,28 zł. Ewentualnie w pkt II pozwu powód wniósł o zmianę wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego powodowi od strony pozwanej z tytułu obowiązku zwrotu środków pieniężnych w wysokości 111.031,83 zł, otrzymanych w dniach 20.11.2006 r., 19.04.2007 r. na podstawie umowy w ten sposób, że powodowi poza roszczeniem o zwrot środków pieniężnych w ich nominalnej wysokości przysługuje od strony pozwanej dodatkowe świadczenie o zapłatę kwoty 36.748,59 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza (żądanie ukształtowania); oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 36.748,59 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie do dnia zapłaty w następujący sposób: a) solidarnie, a b) ewentualnie na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zapłaty drugiego pozwanego (odpowiedzialność in solidum), c) ewentualnie na wypadek oceny, że obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda nie ma charakteru solidarnego ani charakteru in solidum, wniósł o zasądzenie żądanej kwoty, wraz z należnymi odsetkami, od każdego z pozwanych w części równych tj. od każdego z pozwanych kwoty 18.374,30 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że na skutek wniosku kredytowego strony pozwanej w dniu 14 listopada 2006 r. doszło do zawarcia z powodowym Bankiem umowy, której przedmiotem był kredyt hipoteczny nominowany do CHF nr (...) . Kwota kredytu wynosiła 111.522,53 zł. Strona pozwana poprzez otrzymanie od Banku środków pieniężnych na podstawie umowy uzyskała możliwość realizacji zamierzonego celu, tj. konsolidacji kredytu i remontu nieruchomości dla której prowadzona jest (...) przez Sąd Rejonowy w Toruniu. Wartość inwestycji wynosiła 461.721 zł, a wkład własny strony pozwanej ogółem wynosił 351.135 zł. Strona powodowa wskazała, że na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z 20 października 2022 r. sygn. akt I C 161/22 ustalono nieistnienie między stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) . Na obecnym etapie pozwani zapłacili Bankowi kwotę 92.231,66 zł rozliczając tym samym swoje zobowiązanie wobec Banku w nominalnej wysokości. Dochodzone niniejszym pozwem roszczenie Banku stanowi natomiast żądanie zmiany należnego mu świadczenia o zwrot nominalnej kwoty środków udostępnionych na podstawie nieważnej (bezskutecznej) umowy. Od chwili zawarcia umowy do chwili obecnej doszło do istotnej zmiany sytuacji gospodarczej w Polsce, w tym również do istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. Biorąc pod uwagę regularne spłaty dokonywane od chwili uruchomienia kredytu na podstawie umowy na poczet spłaty zadłużenia, a więc uwzględniając interesy obu stron, różnica pomiędzy wysokością wypłaconych środków na podstawie nieważnej umowy, a realną na dzień 30.11.2023 r. kwotą tych środków biorąc pod uwagę wskaźnik w postaci inflacji miesięcznej publikowanej na oficjalnej stronie Głównego Urzędu Statystycznego wynosi 23.322,55 zł. Tym samym, powód dochodzi zapłaty ww. kwoty jako roszczenia o zwrot kapitału kredytu w jego realnej, a nie nominalnej wartości. Zdaniem strony powodowej żądanie to nie zmierza do otrzymania przez przedsiębiorcę dodatkowych kwot ponad zwrot kwoty kapitału kredytu i odsetek, ale do przywrócenia równowagi – zwrotu realnej wartości kwoty kapitału kredytu. Z tych samych powodów w razie nieuwzględnienia żądania głównego powód sformułował żądanie ewentualne dotyczące ukształtowania i zapłaty albowiem sąd poprzez ukształtowanie świadczenia może doprowadzić do złagodzenia niekorzystnych skutków inflacji, które powodują, że spełnienie świadczenia w wysokości nominalnej byłoby dla powoda krzywdzące. W odpowiedzi na pozew z dnia 11 lutego 2025 r. pozwani X. C. oraz D. C. wnieśli o oddalenie powództwa głównego w całości, a także oddalenie powództw ewentualnych w całości i zasądzenie kosztów procesu w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew powołano się na stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 czerwca 2023 r. w sprawie 520/21 zgodnie z którym w kontekście restytucyjnych skutków upadku umowy kredytu powiązanej z kursem waluty obcej, Trybunał kategorycznie wskazał, że instytucje kredytowe jakimi są banki, nie mogą żądać od swojego byłego kredytobiorcy tego co wykracza ponad nominalną kwotę wypłaconego kapitału kredytu. Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Sąd ustalił, co następuje. W dniu 14 listopada 2006 r. X. C. i D. C. zawarli z (...) Spółką akcyjną z siedzibą we E. umowę kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) . Kredyt został przeznaczony na sfinansowanie spłaty kredytu zaciągniętego w banku na cele mieszkaniowe którego pierwotnym celem było sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego oraz sfinansowanie remontu domu jednorodzinnego położonego w Z. przy ul. (...) dla której to nieruchomości prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Toruniu księga wieczysta nr (...) . Zgodnie z umową kredytobiorcom udzielono kredytu w kwocie 111.522,53 zł nominowanego do waluty CHF, według kursu kupna walut dla CHF obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jego poszczególnych transz – w przypadku wypłaty kredytu w transzach. Kredytobiorcy zobowiązali się spłacić kredyt w 354 równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Raty kredytu wraz z należnymi odsetkami były płatne w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość CHF. Jako datę spłaty raty kredytu przyjmuje się datę wpływu środków na rachunek kredytu. Kwota wpłaty raty w złotych przeliczana jest na CHF według kursu sprzedaży obowiązującego w NBP na dzień przed datą wpływu środków do Banku (§ 5 umowy). Niesporne, a nadto  dowód: wniosek kredytowy, k. 17-18, ocena wniosku kredytowego, k. 19-20, umowa nr (...) , k. 21-24, treść KW nr (...) , k. 25-33. W okresie od 18 grudnia 2006 r. do 13 listopada 2023 r. X. C. oraz D. C. dokonali spłaty kredytu w łącznej kwocie 122.639,88 zł w tym kwota 327,13 zł stanowiła zwrot pobranej składki na ubezpieczenie. Niesporne, a nadto  dowód: zestawienie, k. 34-36. Wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Toruniu sygn. I C 161/22 w sprawie z powództwa X. C. oraz D. C. przeciwko (...) Bank Spółce akcyjnej z siedzibą we E. o zapłatę i o ustalenie: 1) w pkt 1 zasądził od pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna we E. na rzecz powodów X. C. i D. C. kwotę 103.512,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 6 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, 2) oddalił powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie, 3) ustalił nieistnienie między stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) Standardowe oprocentowanie z dnia 14 listopada 2006 r.; 4) zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.834 zł tytułem kosztów procesu. Z uzasadnienia powyższego wyroku Sądu wynika, że Sąd Okręgowy w Toruniu uznał postanowienia zawarte w § 3 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 umowy za abuzywne w świetle art. 385 1 § 1 k.c. Jednocześnie w sprawie nie było możliwe utrzymanie pozostałych postanowień umowy. Powodowie ( X. i D. C. ) domagali się unieważnienia umowy, mając świadomość i będąc pouczonymi o ewentualnych konsekwencjach w postaci obowiązku wzajemnych rozliczeń i możliwych roszczeniach ze strony banku wynikających z unieważnienia umowy. Wobec tego Sąd przyjął, że między stronami umowa jest nieważna. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I ACa 33/23 Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację (...) Spółki akcyjnej z siedzibą we E. od powyższego wyroku i zasądził na rzecz powoda R. C. kwotę 8.100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Niesporne, a nadto  dowód: wyrok SO w Toruniu z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I C 161/22 wraz z uzasadnieniem, k. 37-42, wyrok SA w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2023 r. wraz z uzasadnieniem, k. 43-49. Wezwaniami do zapłaty z dnia 22 lutego 2024 r. (...) Bank S.A. z siedzibą we E. wezwał X. C. i D. C. do zapłaty kwot 111.031,83 zł tytułem zwrotu środków pieniężnych otrzymanych w okresie od 20 listopada 2006 r. do 19 kwietnia 2007 r. na podstawie umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 14 listopada 2006 r. która została w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym za nieważną (bezskuteczną) w terminie 3 dni od dnia wezwania. Ponadto Bank wskazał, że przysługuje mu roszczenie o zapłatę kwoty 36.748,59 zł z tytułu obowiązku zwrotu realnej, a nie jedynie nominalnej wartości kapitału udostępnionego w okresie od 20 listopada 2006 r. do 19 kwietnia 2007 r. Wobec tego Bank zaproponował stronom ugodę w postaci uznania przez kredytobiorców roszczenia o zwrot kwoty w wysokości 147.780,42 zł tytułem zwrotu nie tylko nominalnej, ale realnej wartości kapitału i zaliczenie na poczet tego zobowiązania środków dotychczas świadczonych przez kredytobiorców, a także dopłaty kwoty 25.467,67 zł w terminie 14 dni od dnia zawarcia porozumienia. Niesporne, a nadto  dowód: wezwania do zapłaty z 22 lutego 2024 r. wraz z załącznikami i dowodami doręczenia, k. 50-61. Kolejno (...) Bank S.A. we E. w oświadczeniu o potrąceniu z 4 czerwca 2024 r. dokonał potrącenia wierzytelności Banku wobec X. C. oraz D. C. z wierzytelnościami X. C. oraz D. C. wobec (...) Bank S.A. we E. . Na skutek powyższego potrącenia X. i D. C. zostali wezwani do zapłaty kwoty 92.231,96 zł. W dniu 6 czerwca 2024 r. X. i D. C. zapłacili Bankowi kwotę 92.231,96 zł rozliczając tym samym swoje zobowiązanie wobec Banku w jego nominalnej wysokości. Niesporne, a nadto  dowód: oświadczenia o potrąceniu wraz z wezwaniem do zapłaty z 4 czerwca 2024 r.  wraz z załącznikami i dowodami doręczenia , k. 62-71 Stan faktyczny w sprawie pozostawał w istocie bezsporny, a stanowiska stron różniły się co do oceny skutków prawnych wynikających z bezspornych okoliczności faktycznych. Ich szczegóły powołano na podstawie w pełni wiarygodnych dokumentów, których prawdziwość nie była kwestionowana. Sąd pominął wnioski dowodowe zawarte w pkt V oraz VII i VIII pozwu. Wniosek o przesłuchanie stron ograniczony do przesłuchania strony pozwanej nie był uzasadniony albowiem fakty na których powód wnosił o przesłuchanie pozwanych dotyczyły w istocie okoliczności niespornych, potwierdzonych dokumentami stanowiącymi dowodów w sprawie. Wnioski o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych sądowych dotyczyły natomiast okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na ocenę prawną dochodzonego roszczenia. Jednocześnie strona pozwana po pominięciu przedmiotowych dowodów nie składała zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c. Sąd zważył co następuje. Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Według pozwu podstawę prawną żądania w sprawie stanowiły art. 410 w związku z art. 405 ustawy Kodeks cywilny . Z art. 410 § 2 k.c. wynika, że świadczenie spełnione w wykonaniu nieważnego zobowiązania jest – z zastrzeżeniem przypadków tzw. konwalidacji – świadczeniem nienależnym, a tym samym zgodnie z art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c. podlega zwrotowi jako korzyść majątkowa uzyskana bezpodstawnie kosztem świadczącego, co do zasady bez potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na której rzecz świadczenie zostało spełnione, ani czy majątek spełniającego świadczenie uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie świadczącego, a uzyskanie tego świadczenia przez odbiorcę - przesłankę jego wzbogacenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r. III CZP 11/20). Z okoliczności sprawy wynika, że strony łączyła umowa kredytu której essentialia negotii wynikają z art. 69 ustawy Prawo bankowe . W razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez niedoszłego kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r. III CZP 11/20). Nie ulega zatem wątpliwości, że w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu nominowanego do CHF, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ). Przy rozliczeniu wzajemnych świadczeń spełnianych na podstawie spornej umowy, która została uznana za nieważną, zastosowanie powinna mieć teoria dwóch kondykcji, która przewiduje, że powstają w takiej sytuacji dwa stosunki prawne i każda ze stron ma roszczenie do drugiej o zwrot środków na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Po stronie kredytobiorcy powstaje obowiązek zwrotu kapitału uzyskanego od banku tytułem kredytu, z kolei po stronie banku obowiązek zwrotu na rzecz kredytobiorcy sumy świadczeń uzyskanych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych spełnionych przez cały okres kredytowania. Nie budziło wątpliwości Sądu, że prawomocny wyrok z dnia 20 października 2022 r. Sądu Okręgowego w Toruniu w sprawie I C 161/22 na zasadzie powagi rzeczy prawomocnie osądzonej potwierdza, że umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z 14 listopada 2006 r. jest nieważna. Wskazane orzeczenie wprawdzie zostało wydane w wyniku powództwa pozwany X. C. oraz D. C. , niemniej pozwani wówczas swoje roszczenie opierali na zarzucie nieważności umowy kredytu hipotecznego wobec stosowania przez bank niedozwolonych klauzul umownych Jednocześnie i wobec tego, na obecnym etapie sporu nieważność umowy nie była przedmiotem sporu w sprawie. Należy podkreślić, że wprawdzie w orzecznictwie Sądu Najwyższego odnotowuje się pogląd, że wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki. Jednakże odnotowuje się, że co do zasady, moc wiążąca wyroku dotyczy związania jego sentencją, nie zaś uzasadnieniem, ale bywa tak, że na podstawie brzmienia samej tylko sentencji wyroku nie sposób jest zidentyfikować nie tylko stosunku prawnego, z którego wynikało rozstrzygnięte nim roszczenie, ale także wszystkich charakterystycznych dla niego aspektów, różniących go od innych stosunków tego samego rodzaju. Stąd odwołanie się do samej sentencji wyroku często nie wystarcza do wyznaczenia granic powagi rzeczy osądzonej, jaką należy mu przypisać i z tego samego powodu nie wystarcza też do określenia właściwej mu mocy wiążącej. Szczególnie przy orzeczeniach oddalających powództwo, gdy z sentencji nie wynika zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia, doniosłe i wiążące mogą być również motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, szczególnie ustalenia prejudycjalne sądu, prowadzące do oddalenia powództwa. W konsekwencji przyjmuje się, że sąd jest związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia prawomocnego wyroku w innej sprawie w takim zakresie, w jakim mają one wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, w szczególności ustaleniami prejudycjalnymi, których skutkiem było wydanie określonego wyroku lub postanowienia orzekającego co do istoty sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2023 r., III USK 184/22, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2018 r. III CZP 3/18). Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art. 385 1 § 2 k.c. , jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 tego artykułu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Stosownie do treści art. 385 1 § 3 k.c. , nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie zaś z art. 385 1 § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Wskazać przy tym wypada, że art. 385 1 k.c. stanowi implementację art. 3 dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L Nr 95, s. 29), który stanowi, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W tym stanie rzeczy na obecnym etapie nie było podstaw do zakwestionowania, że umowa nr (...) jako umowa nieważna nie wiąże stron niniejszego procesu. Sprzeczność spornej umowy z tym przepisem również uzasadniała ustalenie jej nieważności w całości i ze skutkiem ex tunc . Ważność takich umów oceniać bowiem można wyłącznie pod kątem ich treści ustalonej w dacie ich zawarcia. Tylko dla porządku należy odnotować, że nieważność przedmiotowej umowy wynikała przede wszystkim z zawarcia w niej abuzywnych postanowień umowy które to postanowienia dotyczyły mechanizmu indeksacji i odnosiły się do kursów walut obowiązujących w Banku. Postanowienia te nie zostały uzgodnione indywidualnie z konsumentami i choć określały główne świadczenia stron, to nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Jednocześnie nie pozwalały na swobodę decyzyjną konsumentów i jako takie kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interes. W zakresie kwot nominalnych tj. wypłaconych pozwanym przez Bank, a także spłaconych przez pozwanych na rzecz Banku w ramach rat kapitałowo-odsetkowych strony dokonały wzajemnych rozliczeń przed niniejszym procesem. Nie jest zatem sporne, że strony w tym zakresie rozliczyły się w całości. Roszczenia strony powodowej w niniejszej sprawie stanowią dalej idące tj. ponad kapitał wypłacony kredytobiorcom, żądania zapłaty w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytowej. Roszczenia te w żaden sposób nie są usprawiedliwione i nie zasługują na ochronę prawną. W świetle żądań powoda należy podkreślić, że celem prawa unijnego - art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L Nr 95, s. 29) – dalej „dyrektywa 93/13/EWG” jest zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców, którzy winni być zniechęcani do stosowania niedozwolonych klauzul umownych, zaś wyeliminowanie rzeczonego skutku powodowałoby, że nadal byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to interes przedsiębiorców zostanie zagwarantowany. Podzielić należy stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zgodnie z którym art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję bankową za nieważną w całości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwe warunki, bez których nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta zwrotu kwot innych niż kapitał wpłacony na poczet wykonania tej umowy oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty (postanowienie Trybunału z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt C-756/22, ECLI:EU:C:2023:978). W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości podkreśla się bowiem, że wykładnia prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa miałaby prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy, a tym samym otrzymania wynagrodzenia za korzystanie tego kapitału przez konsumenta, przyczyniłaby się do wyeliminowania odstraszającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez uznanie tej umowy za nieważną. Ponadto skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę 93/13 byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w ramach powoływania się na swoje prawa wynikające z tej dyrektywy, na ryzyko konieczności zapłaty takiej rekompensaty. Taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumenta byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzi on ze wspomnianej dyrektywy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2023 r. C-520/21). Sąd w pełni podziela przedstawione powyżej stanowisko Trybunału Sprawiedliwości nie jest bowiem akceptowalna sytuacja aby strona czerpała korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania ani do tego, by otrzymała odszkodowanie za niedogodności nim wywołane. Okoliczność, że przedsiębiorca traci zysk, jaki spodziewał się osiągnąć z wykonania umowy kredytu, w razie naruszenia spoczywającym na nim obowiązków nie jest zatem nadmierną sankcja. Dopuszczenie dochodzenia przez Bank od konsumenta roszczeń wykraczających poza zwrot nominalnie wypłaconego kapitału kredytu pozbawiłoby dyrektywę 93/13 jej skuteczności. W tym stanie rzeczy zasądzenie na rzecz banku świadczenia z tytułu bezpodstawne wzbogacania pozwanych jako zwrot „realnej, a nie nominalnej wartości świadczenia spełnionego przez powoda w ramach wykonywania umowy” penalizowałoby nie kredytodawcę, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień w kolejnych, proponowanych przez siebie konsumentom umowach. Podkreślić również należy, że w systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia, w szczególności nie jest nim wskazany w pozwie, a omówiony powyżej art. 405 k.c. w związku z art. 410 k.c. Z powołanych przepisów wynika obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia, a świadczeniem banku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy była wyłącznie wypłata kredytu. A zatem umożliwienie kredytobiorcy „bezumownego korzystania” z kapitału banku nie jest świadczeniem banku, lecz jest stanem faktycznym, który wynika z nienależnego świadczenia. Okoliczność, że na skutek korzystania z kapitału w okresie kredytowania przez kredytobiorcę, a nie przez bank, przez co bank nie mógł uzyskać potencjalnego zysku, jest irrelewantna przy ocenie zasadności zgłoszonego roszczenia, ponieważ reżim odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, nie przewiduje obowiązku zapłaty lucrum cessans - w przeciwieństwie do reżimu odpowiedzialności odszkodowawczej ( art. 361 § 2 k.c. ). Z powołanych przepisów wynika obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia, a świadczeniem powodowego Banku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy była wyłącznie wypłata kredytu. Należy jeszcze raz przypomnieć, że w świetle art. 69 ustawy Prawo bankowe świadczeniem Banku jest oddanie do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony kwoty środków pieniężnych. Podobnie świadczenie kredytobiorcy sprowadza się do świadczenia pieniężnego – spłaty czyli zwrotu kapitału oraz zapłaty wynagrodzenia (odsetek i prowizji). Wobec tego skoro świadczenie polegające na uiszczeniu sumy pieniędzy spełnione zostało w wykonaniu nieważnej umowy, to przedmiotem żądania zwrotu może być tylko suma pieniędzy w jej nominalnej wysokości. Podkreślić należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2025 r. III CZP 126/22 wskazano, że umowa o kredyt bankowy ( art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe , tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1646), jest umową wzajemną w rozumieniu art. 487 § 2 k.c. Tym samym należy, zwrot świadczeń w wykonaniu nieważnej umowy należy odnieść przez analogię do odstąpienia od umowy wzajemnej. W takim natomiast wypadku gdy dochodzi do odstąpienia od umowy, to jej strony zwracają sobie dokładnie tylko to co, każda z nich otrzymała; żadna z nich nie może zadać zwrotu korzyści jakie uzyskano podczas używania jej przedmiotu świadczenia, bądź korzyści uzyskanych na skutek „obracania sumą pieniężną” (por. uchwała SN z 6 września 1994 r. III CZP 105/94). Zgodzić się należy ze stroną pozwaną, że jedynym zaś przewidzianym przez prawo cywilne świadczeniem związanym z korzystaniem z cudzego kapitału są odsetki, które mogą mieć postać odsetek umownych albo ustawowych ( art. 359 k.c. , art. 481 k.c. ), niemniej wobec stwierdzenia nieważności umowy, strona powodowa nie jest uprawniona aby od kwoty kapitału naliczać odsetki przewidziane w umowie. W kontekście powyższego zauważyć należy, że uwzględnienie stanowiska powoda doprowadziłoby w istocie do reaktywacji nieważnej umowy stron w zakresie oprocentowania. Należy zaakcentować także, że w przypadku uznania zasadności przedmiotowego roszczenia trzeba by uznać, że analogiczna wierzytelność przysługiwałaby stronie pozwanej, skoro podczas wykonywania spornej umowy kredytu również bank korzystał ze środków pieniężnych, które strona pozwana wpłacała tytułem rat i innych należności wynikających z przedmiotowej umowy. Przyjęcie zasadności roszczenia powoda o wynagrodzenie byłoby sprzeczne z celem art. 6 ust. 1 i art. 7 dyrektywy nr 93/13/EWG, która ma na celu ochronę konsumentów. Wyeliminowanie ze spornej umowy mechanizmu indeksacji nie stanowi in concreto następstwa niezgodnego z prawem lub nieuczciwego zachowania pozwanego, ale jest rezultatem niezgodnego z prawem działania powodowego Banku. Wobec tego strona pozwana nie powinna ponosić dalej idących następstw tego stanu rzeczy niż te, które ustawodawca przewidział w art. 385 1 § 1 i 2 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25.06.2022 r., I ACa 545/21). Sąd nie podziela również stanowiska powoda, jakoby jego roszczenie nie stanowi „rekompensaty” z tytułu niekorzystnych skutków stwierdzenia nieważności umowy. O ile argumentacja pozwu dotyczy jedynie ogólnie sformułowanego żądania „urealnienia” kwoty wypłaconego kapitału i dąży do wykazania, że takie urealnienie nie godziłoby w odstraszający cel dyrektywy 93/1, niemniej zdaniem Sądu powód pomimo ustalenia nieważności umowy kredytu usiłuje na powrót „umieścić” pozwanego w ramach stosunku umownego z powodem poprzez zamianę stosunku łączącego strony na stosunek odpowiadający warunkom umowy kredytu. Nie jest to możliwe. Wykreowanie przez stronę powodową żądania zmierzającego do uzyskania rezultatu odpowiadającego częściowemu choćby przywróceniu skuteczności umowy uznanej za nieważną w kształcie pozbawionym postanowień abuzywnych sprzeciwia się treści art. 6 i art. 7 Dyrektywy 93/13/EWG i stanowi w istocie próbę obejścia tych regulacji oraz zniweczenia prewencyjnego i penalizującego skutku stosowania dyrektywy. Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 kwietnia 2024 roku III CZP 25/22 przesądził, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Bezspornym było to, że umowa kredytu łącząca strony byłą nieważna na skutek zawartych w niej niedozwolonych postanowień umownych, a także to, że strony rozliczyły się co do kwoty kredytu w wysokości nominalnej. Powodowi nie przysługują już żadne dalsze roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia od pozwanego. Nie zasługują też na uwzględnienie żądania ewentualne, określone jako żądanie „ukształtowania” i związane z nim żądanie zapłaty, a sprowadzające się do żądania waloryzacji wypłaconego pozwanym kapitału wskutek istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. W ocenie Sądu, prawo to powodowi nie przysługuje, podobnie jak związane z nim roszczenie o zapłatę. W tym zakresie aktualność zachowują wcześniej argumenty poczynione na gruncie dyrektywy 93/13. Dodatkowo przeszkodą uwzględnienia żądania powoda jest sama treść art. 358 1 § 4 k.c. , z którego wynika, że waloryzacji sądowej nie może żądać strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. To, że powód jest przedsiębiorcą, nie jest sporne i w zasadzie nie powinno podlegać dalszej argumentacji. Nie ma wątpliwości, że świadczenie, którego waloryzacji domaga się powód pozostaje w związku z prowadzonym przez powoda przedsiębiorstwem, za czym przemawia przede wszystkim fakt, że podstawową działalnością powoda jest udzielanie kredytów ( art. 5 ust 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe ). Spełnienie przez powoda nienależnego świadczenia nastąpiło w wyniku wykonania udzielonego pozwanemu kredytu. Gdyby nie umowa kredytu, którą zawarły strony, roszczenie powoda o zwrot wypłaconego kapitału nigdy by nie powstało. Podkreślić należy, że gdyby przyjąć, że dochodzenie roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia nie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa przez bank, należałoby uznać, że bank prowadzi obok działalności bankowej także działalność innego rodzaju – pozbawioną zawodowego, zarobkowego charakteru - co jest nie do zaakceptowania, jeżeli uwzględni się wysokie wymagania co do zasad prowadzenia działalności bankowej, zwłaszcza w zakresie profesjonalizmu. Sumując przedmiotem roszczenia o zwrot kapitału kredytu, w tym o zwrot w zwaloryzowanej wysokości, jest świadczenie pozostające w związku z prowadzeniem przez powoda przedsiębiorstwa. Sąd zna argumenty przeciwników tego poglądu, wskazujących na to, że chodzi o świadczenie nienależne, a nie o świadczenie z obowiązującej umowy, ale nie zgadza się z tymi argumentami. W związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa było sformułowanie wadliwej umowy, następnie wykonywanie nieważnego stosunku prawnego, a obecnie rozliczenie się z kontrahentami w wyniku sądowego unieważnienia umowy. Związek nie został zerwany na żadnym etapie. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu przesądzono o nieważności umowy z uwagi na zamieszczenie przez bank w ramach czynności bankowej udzielania kredytu niedozwolonych postanowień umownych we wzorcu umowy przedstawionym konsumentowi. Sankcją związaną z upadkiem umowy jest obowiązek zwrotu wartości nominalnej kwot wypłaconych konsumentowi z tytułu tej umowy kredytu, a z drugiej strony uprawnienie kredytodawcy do żądania jedynie zwrotu wypłaconego kapitału. W sprawie łącznie nadto wypada odnotować, że żądania powoda czy to główne czy ewentualne w istocie stanowiły dwie różne wersje tego samego żądania tj. roszczenia o zwrot kapitału w urealnionej wysokości. Zmiana wartości nominalnej świadczenia nie może jednak stanowić „wzbogacenia” po stronie pozwanego. Jak już wskazano powyżej, warunkiem powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest uzyskanie korzyści przez wzbogaconego. Korzyść ta powinna być w jakikolwiek sposób wymierna. Nie sposób zatem przyjąć, że spadek wartości nominalnej kwoty kredytu udostępnionej pozwanemu stanowi wzbogacenie po jego stronie. Powyższe odnosi się zresztą także do żądania głównego, jak i pierwszego z żądań ewentualnych. Warto przy tym wskazać, że zgodnie z art. 224 § 1 k.c. samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. Zgodnie zaś z § 2 jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył. Wskazany wyżej przepis kodeksu cywilnego stanowi, że wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy należy się wyłącznie, jeśli posiadacz jest w złej wierze. Strona pozwana korzystała z pieniędzy banku w przekonaniu, że ma do tego prawo na podstawie zawartej umowy. Trudno uznać stronę pozwaną za posiadacza kapitału w złej wierze, skoro sam bank na gruncie sprawy I C 161/22 stał na stanowisku, że konsument posiadał je zgodnie z prawem. W ocenie Sądu, strona pozwana była posiadaczem w dobrej wierze. Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy w dobrej wierze przysługuje właścicielowi dopiero od dnia wytoczenia powództwa o zwrot ( art. 224 § 1 k.c. ), co w sprawie nie miało miejsca. Co więcej, w ocenie Sądu – przeciwnie do twierdzeń pozwu - roszczenie strony powodowej o zwrot zwaloryzowanej kwoty kapitału kredytu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że to zachowanie banku przy zawarciu umowy kredytu i wykorzystanie silniejszej pozycji stanowiło naruszenie zasad przewidzianych w art. 5 k.c. , a następnie skutkowało ustaleniem nieważności całej umowy kredytu. W tej sytuacji bankowi nie powinna przysługiwać jakakolwiek dodatkowa korzyść z tytułu zawarcia z konsumentem wadliwej prawnie umowy kredytu. Z tych też przyczyn Sąd pominął jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody z opinii biegłego mający na celu wyliczenie wartości rzekomych korzyści uzyskanych przez pozwanego na skutek udostępnienia mu kapitału wskazanych w pkt VII oraz VIII pozwu. W tym stanie rzeczy ani powództwo główne ani też powództwo ewentualne sformułowanych w pkt II i III pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie w żadnej części i zostało oddalone w całości o czym orzeczono w pkt I i II wyroku. O kosztach procesu orzeczono w pkt III wyroku na podstawie 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód przegrał proces w całości, wobec czego jest obowiązany zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu w całości. Zasądzoną kwotę 3.600 zł stanowiła kwota tytułem kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata ustalona na podstawie zastosowanego odpowiednio § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanych o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej nie znajdując podstaw uzasadniających przyznanie ich w rzeczonej wysokości. Pozwani byli w przedmiotowym postępowaniu współuczestnikami materialnymi ( art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. ) reprezentowanymi przez tego samego pełnomocnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że wygrywającym proces współuczestnikom, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. , reprezentowanym przez tego samego radcę prawnego, sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 r. III CZP 130/06, LEX nr 212453). Kryteria ustalania wysokości kosztów procesu należnych stronie określono w art. 109 § 2 k.p.c. Z brzmienia tego przepisu wynika, że Sąd winien brać pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Możliwość przyznania przez Sąd kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości jest zatem zależna przede wszystkim od rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika. Zdaniem Sądu charakter przedmiotowej sprawy nie uzasadniał przyznania powodowi kosztów zastępstwa procesowego w stawce wyższej niż minimalna. Sprawy tego typu nie są sprawami precedensowymi, a za szczególną złożonością sprawy nie przemawia też bogate już w tym zakresie orzecznictwo sądowe. Czynności zawodowego pełnomocnika reprezentującego pozwanych obejmowały sporządzenie odpowiedzi na pozew i wzięcie udziału w jednej rozprawie. Mając na względzie powyższe sąd nie znalazł podstaw uzasadniających przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej stawce minimalnej.