WZP 1/12

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  5  CZERWCA  2012  R. 
WZP  1/12 
 
Jeżeli sąd właściwy do rozpoznania sprawy, działający jako sąd 
odwoławczy, uchylił zarządzenie prokuratora o odmowie przyjęcia 
zażalenia (art. 465 § 2 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.) na postanowienie o 
umorzeniu śledztwa (art. 306 § 1 k.p.k.) w wyniku odmiennego niż 
prokurator uznania, że zażalenie wniosła osoba uprawniona, to kwestia ta – 
jako prawomocnie rozstrzygnięta – nie podlega już ponownemu badaniu 
przez sąd, któremu następnie owo zażalenie przekazano do rozpoznania w 
drodze delegacji (art. 37 k.p.k.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN M. Buliński, WSO (del. do SN) K. Mastalerz. 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Balcerak. 
 
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 5 czerwca 
2012 r. w Izbie Wojskowej, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. 
przez Wojskowy Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 5 kwietnia 
2012 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni 
ustawy: 
 
„Czy przepis art. 306 § 1 zdanie 1 in fine k.p.k., przyznający 
uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa 
wyłącznie stronom postępowania przygotowawczego wskazanym w art. 
299 § 1 k.p.k. w osobach pokrzywdzonego i podejrzanego stanowi lex 
specialis w stosunku do przepisu art. 459 § 3 k.p.k. w zw. z art. 465 § 1 
k.p.k., zgodnie z którym zażalenie przysługuje, obok stron, także osobie, 

2 
 
której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi 
inaczej, i w ten sposób wyłącza możliwość złożenia zażalenia na 
postanowienie o umorzeniu śledztwa przez osobę podejrzaną na podstawie 
art. 306 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy nie stała się podejrzanym w rozumieniu 
art. 71 § 1 k.p.k., lecz w treści postanowienia o umorzeniu śledztwa w 
określeniu czynu w rozumieniu art. 322 § 2 k.p.k. wskazano jej imię i 
nazwisko oraz inne dane o jego osobie w sposób określony w art. 322 § 3 
k.p.k.?” 
 
postanowił o d m ó w i ć  podjęcia uchwały. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Prokurator Wojskowej Prokuratury Okręgowej w P. postanowieniem z 
dnia 3 grudnia 2009 r. umorzył śledztwo w sprawie „naruszenia 
obowiązujących zasad postępowania z podwładnymi w stosunku do 
sędziego mjr. X. i innych nieprawidłowości o charakterze nadużywania 
uprawnień służbowych przez osoby funkcyjne z Wojskowego Sądu 
Garnizonowego w W.”, tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 
352 § 1 k.k. i o popełnienie 41 innych czynów. W 14 przypadkach podstawą 
umorzenia postępowania było stwierdzenie przesłanki wymienionej w art.17 
§ 1 pkt 1 k.p.k., w 12 przypadkach – art.17 § 1 pkt 2 k.p.k., w 11 
przypadkach – art.17 § 1 pkt 6 k.p.k., w 3 przypadkach – art.17 § 1 pkt 7 
k.p.k. i w 2 przypadkach – art.17 § 1 pkt 10 k.p.k. Jednocześnie w stosunku 
do kilku innych stanów faktycznych na podstawie art. 18 § 2 k.p.k., 
dopatrując się w nich przewinień dyscyplinarnych, prokurator postanowił 
materiały ich dotyczące przekazać Dyrektorowi Departamentu Sądów 
Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości. 

3 
 
Zażalenie na to postanowienie złożył, między innymi, płk Y. Wojskowy 
Prokurator Okręgowy w P. zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2009 r. odmówił 
przyjęcia tego zażalenia, bowiem uznał, że skarżący jest osobą 
nieuprawnioną do złożenia wymienionego wyżej środka odwoławczego. Z 
tą decyzją nie zgodził się płk Y. i zaskarżył ją zażaleniem, które zostało 
przesłane do właściwego do rozpoznania tej skargi Wojskowego Sądu 
Okręgowego w W. 
Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Sąd ten uchylił zaskarżone 
zarządzenie z uwagi na zaistnienie tzw. bezwzględnej przyczyny 
odwoławczej, o której mowa w art.439 § 1 pkt 1 k.p.k. 
Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2010 r. Zastępca Wojskowego 
Prokuratora Okręgowego w P. ponownie odmówił przyjęcia zażalenia płk Y. 
na wyżej opisane postanowienie o umorzeniu śledztwa. Zażalenie na to 
zarządzenie złożył płk Y. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu 
zażalenia, postanowieniem z dnia 22 września 2010 r., uchylił zarządzenie 
prokuratora w zakresie odmowy przyjęcia tego zażalenia na pkt. 1, 2, 8, 13, 
14, 15, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 37 i 38 postanowienia prokuratora o 
umorzeniu śledztwa. W związku z takim rozstrzygnięciem Wojskowego 
Sądu Okręgowego w W., Wojskowy Prokurator Okręgowy w P. w dniu 17 
listopada 2010 r. przesłał temu Sądowi zażalenie płk Y. do rozpoznania. 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Wojskowego Sądu 
Okręgowego w W. z dnia 10 stycznia 2012 r. o przekazanie sprawy innemu 
sądowi równorzędnemu, postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r., 
przekazał sprawę z właściwości Wojskowego Sądu Okręgowego w W. do 
rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P.  
Po przekazaniu zażalenia do Wojskowego Sądu Okręgowego  
w P., Sąd ten postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r., na podstawie art. 
441 § 1 k.p.k. odroczył rozpoznanie sprawy i przekazał do rozstrzygnięcia 

4 
 
Sądowi Najwyższemu – Izba Wojskowa zagadnienie prawne, wymagające 
zasadniczej wykładni ustawy, sformułowane następująco: 
„Czy przepis art. 306 § 1 zdanie 1 in fine k.p.k., przyznający 
uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa 
wyłącznie stronom postępowania przygotowawczego wskazanym w art. 
299 § 1 k.p.k. w osobach pokrzywdzonego i podejrzanego stanowi lex 
specialis w stosunku do przepisu art. 459 § 3 k.p.k. w zw. z art. 465 § 1 
k.p.k., zgodnie z którym zażalenie przysługuje, obok stron, także osobie, 
której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi 
inaczej, i w ten sposób wyłącza możliwość złożenia zażalenia na 
postanowienie o umorzeniu śledztwa przez osobę podejrzaną na podstawie 
art. 306 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy nie stała się podejrzanym w rozumieniu 
art. 71 § 1 k.p.k., lecz w treści postanowienia o umorzeniu śledztwa w 
określeniu czynu w rozumieniu art. 322 § 2 k.p.k. wskazano jej imię i 
nazwisko oraz inne dane o jego osobie w sposób określony w art. 322 § 3 
k.p.k.?” 
W uzasadnieniu postanowienia Wojskowy Sąd Okręgowy w P. 
wskazał na treść wykładni gramatycznej i systemowej przepisów art. 306 § 
1 in fine k.p.k. oraz art. 459 § 3 k.p.k. w zb. z art. 465 § 1 k.p.k. zawartej w 
stanowisku Prokuratury w P., zgodnie z którą przepis art. 306 § 1 zd. 1 in 
fine k.p.k. jest przepisem szczególnym w odniesieniu do przepisu art. 459 § 
3 k.p.k., zatem przepis ten (tj. art. 306 § 1 zd. 1) wyklucza możliwość 
zaskarżenia postanowienia o umorzeniu śledztwa przez jakąkolwiek inną 
osobę poza stronami (podejrzanym i pokrzywdzonym), w szczególności zaś 
przez osobę, której postępowanie bezpośrednio dotyczy. Ponadto, w 
uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na istnienie orzeczeń Izby Wojskowej 
Sądu Najwyższego i Wojskowego Sądu Okręgowego w W. dotyczących 
kwestii 
prawa 
do 
obrony 
w 
postępowaniu 
przygotowawczym, 
podejmowanych przez osoby, które formalnie nie stały się podejrzanymi w 

5 
 
rozumieniu art. 71 § 1 k.p.k. Orzeczenia te dotyczą praktycznie wyłącznie 
sędziów, choć według zawartych tam deklaracji mogą dotyczyć także 
innych osób objętych immunitetami formalnymi. 
I tak w postanowieniu Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia  
12 maja 2009 r., WZP 1/09, R-OSNKW 2009, poz. 1106 oraz w 
postanowieniu Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 czerwca 
2009 r. Sądy te uznały, że w przypadku wystąpienia prokuratora z 
wnioskiem o pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, sędzia 
powinien mieć uprawnienia przysługujące podejrzanemu, w tym prawo do 
złożenia na podstawie art. 306 § 1 k.p.k. zażalenia na postanowienie 
prokuratora o umorzeniu śledztwa. 
Ponadto w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2009 r., 
WSP 1/09, OSNKW 2009, z. 9, poz. 79, podniesiono, że sędziemu, wobec 
którego prokurator wystąpił do sądu dyscyplinarnego z wnioskiem o 
wydanie zezwolenia na ściganie za popełnienie określonego przestępstwa, 
a następnie nie uzyskawszy takiego zezwolenia umorzył postępowanie na 
podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., przysługuje co najmniej uprawnienie 
należne podejrzanemu z mocy art. 306 § 1 k.p.k. i tym samym prawo do 
wniesienia skargi przewidzianej w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o 
skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w 
postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez 
prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. 
W uzasadnieniu pytania prawnego Wojskowy Sąd Okręgowy w P. 
przytoczył również postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 
2010 r., III KO 1/10, R-OSNKW 2010, CD, poz. 173, zgodnie z którym „w 
sytuacji, gdy zaskarżonym postanowieniem odmówiono wszczęcia śledztwa 
w sprawie, a nie przeciwko osobie, nikt nie stał się podejrzany i nie 
występuje w sprawie w tym charakterze. Taki status nie przypada sędziemu 
dlatego, że prokurator bezpodstawnie w zarzutach, co do których 

6 
 
odmówiono 
wszczęcia 
postępowania 
przygotowawczego, 
powiązał 
określonych sędziów z czynnościami czasownikowymi wymienionymi w art. 
231 § 1 k.k.”. W tej sytuacji Wojskowy Sąd Okręgowy w P. uznał za 
konieczne wystąpienie do Izby Wojskowej Sądu Najwyższego o 
jednoznaczne i stanowcze rozstrzygnięcie wskazanego zagadnienia 
prawnego. 
Naczelny Prokurator Wojskowy odnosząc się do pytania prawnego, 
wniósł o odmowę podjęcia uchwały, ponieważ – choć Wojskowy Sąd 
Okręgowy 
w 
P. 
starannie 
i 
rzetelnie 
przedstawił 
stanowiska 
zainteresowanych 
podmiotów 
oraz 
dokonał 
analizy 
przepisów 
proceduralnych dotyczących zażaleń, poszukując też rozstrzygnięcia 
problemu w komentarzach, orzecznictwie i piśmiennictwie – to jednak nie 
dokonał własnej wykładni kwestionowanych przepisów, mimo że powinien 
był to uczynić przed podjęciem decyzji o wystąpieniu z pytaniem prawnym. 
Tym samym, zdaniem Naczelnego Prokuratora Wojskowego, Sąd nie 
spełnił warunków określonych w art. 441 § 1 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Zgodzić się należy z wnioskiem zawartym w pisemnym stanowisku 
Zastępcy Prokuratora Generalnego Naczelnego Prokuratora Wojskowego, 
podtrzymanym w toku posiedzenia przed Sądem Najwyższym, o odmowę 
podjęcia uchwały. Powody takiego rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego są 
jednak inne od zawartych w uzasadnieniu pisemnego stanowiska 
Naczelnego Prokuratora Wojskowego. 
Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, skuteczne 
wystąpienie z pytaniem prawnym w trybie art.441 k.p.k. uwarunkowane jest 
łącznym spełnieniem trzech przesłanek: 
a) w toku postępowania odwoławczego wyłoniło się „zagadnienie 
prawne” stanowiące istotny problem prawny, a więc taki, który 
dotyczy przepisu rozbieżnie interpretowanego w praktyce sądowej lub 

7 
 
przepisu 
o 
oczywiście 
wadliwej 
redakcji 
albo 
niejasno 
sformułowanego, dającego możliwość różnych, przeciwstawnych 
interpretacji; 
b) zagadnienie to musi wymagać „zasadniczej wykładni ustawy”, czyli 
podjęcia takich działań, które uniemożliwią, poprzez dokonaną 
wykładnię, rozbieżną, a co za tym idzie niekorzystną dla 
funkcjonowania 
prawa 
w 
praktyce, 
interpretację 
przepisu 
w 
orzecznictwie; 
c) pojawiło się ono „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”, czyli 
powiązane jest z konkretną sprawą w taki sposób, że od 
rozstrzygnięcia danego zagadnienia zależy rozstrzygnięcie tej 
sprawy, Sąd Najwyższy dokonuje wykładni określonego przepisu 
tylko w związku z konkretną sprawą, w której usunięcie wątpliwości co 
do kwestii prawnych pozwoli na prawidłowe jej rozstrzygnięcie (por. 
np. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2012 r., I KZP 
20/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 4, T. Grzegorczyk: Kodeks 
postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym, Komentarz, 
Warszawa 2008, s. 953-955; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: 
Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Warszawa 2007, t. I, s. 
714-718; R. A. Stefański: Instytucja pytań prawnych do Sądu 
Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 264-299). 
Lektura postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego w P. 
zawierającego zagadnienie prawne jak i przytoczone w jego uzasadnieniu 
argumenty mające potwierdzać konieczność postąpienia tego Sądu w myśl 
art.441 § 1 k.p.k., mogłaby, na pierwszy rzut oka, wskazywać na spełnienie 
przez Sąd przedstawiający zagadnienie prawne wymienionych wyżej 
przesłanek. Oto bowiem, przed Wojskowym Sądem Okręgowym w P. toczy 
się 
postępowanie 
odwoławcze 
wywołane 
zażaleniem 
płk 
Y. 
na 
postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa. W trakcie tego 

8 
 
postępowania wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające, zdaniem tego 
Sądu, zasadniczej wykładni ustawy, a to art.306 § 1 k.p.k., w powiązaniu z 
treścią innych, wskazanych w pytaniu, przepisów postępowania, a 
rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego pozwoli na jasne określenie czy w 
opisanej sytuacji faktycznej płk Y. jest uprawniony do złożenia zażalenia. 
Jednak analiza akt sprawy wskazuje, że nie zostały spełnione niezbędne, w 
myśl art. 441 § 1 k.p.k., warunki do odroczenia przez sąd odwoławczy 
rozpoznania sprawy i przekazania zagadnienia prawnego do rozpoznania 
Sądowi Najwyższemu. Wojskowy Sąd Okręgowy w P. dostrzegł, że „WSO 
w W. postanowieniem z dnia 22.09.2010 r.(…) uchylił zarządzenie Zastępcy 
WPO w P. (…) w zakresie odmowy przyjęcia zażalenia płk Y. na (…) 
postanowienie prokuratora WPO w P. (…) o umorzeniu śledztwa” i dalej, iż 
„Powyższa decyzja WSO w W. oznacza, że zostało przyjęte zażalenie płk 
Y. (…) na postanowienie prokuratora WPO w P.” (s. 3 postanowienia WSO 
w P. z dnia 5 kwietnia 2012 r.). I to właśnie te, zaistniałe wcześniej 
zdarzenia procesowe spowodowały, że kwestie podnoszone w pytaniu 
prawnym były poza zakresem orzekania sądu pytającego. Zarządzenie 
prokuratora o odmowie przyjęcia środka odwoławczego jest zaskarżalne. 
Złożenie zatem na nie zażalenia uruchamia kontrolę sądu dotyczącą 
poprawności tej decyzji procesowej prokuratora. Skutkiem tej kontroli jest 
postanowienie sądu, który może utrzymać w mocy zarządzenie prokuratora 
o odmowie przyjęcia środka odwoławczego, może je zmienić bądź uchylić. 
Uchylenie przez sąd takiego zarządzenia oznacza, że zażalenie należy 
przyjąć i rozpoznać. Na takie postanowienie sądu zażalenie już nie 
przysługuje (art. 426 § 1 k.p.k.). Jest ono niezaskarżalne. Dlatego po 
wydaniu przez sąd postanowienia przesądzającego dopuszczalność 
wniesienia zażalenia, kwestia ta, jako już rozpoznana, nie może być 
ponownie przedmiotem procedowania przez sąd rozpoznający prawidłowo 
wniesiony 
środek 
odwoławczy. 
Gdyby 
to 
w 
toku 
postępowania 

9 
 
odwoławczego przed sądem rozpoznającym zażalenie na zarządzenie 
prokuratora o odmowie przyjęcia środka odwoławczego wyłoniło się 
zagadnienie 
prawne 
o 
treści 
wyartykułowanej 
w 
postanowieniu 
Wojskowego Sądu Okręgowego w P., to można by rozważać kwestie 
podniesione w tym orzeczeniu. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., orzekając 
w dniu 22 września 2010 r., nie miał, jak wynika z treści uzasadnienia 
postanowienia tego sądu, najmniejszych wątpliwości co do dopuszczalności 
zażalenia złożonego przez płk Y. na postanowienie prokuratora o 
umorzeniu śledztwa, a Sąd Najwyższy nie ma żadnego tytułu, aby w toku 
postępowania wywołanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. prowadzić 
rozważania 
dotyczące 
prawomocnej, 
niezaskarżonej 
decyzji 
sądu. 
Kontestowanie niezaskarżalnego orzeczenia sądu przez ten sam sąd, ale w 
innym składzie, czy też sąd tego samego rzędu, któremu już po 
wcześniejszym i definitywnym rozstrzygnięciu kwestii związanych z 
dopuszczalnością wniesienia środka odwoławczego, przekazano sprawę do 
rozpoznania w trybie art.37 k.p.k., nie znajduje żadnego oparcia w 
obowiązujących 
przepisach 
postępowania 
karnego. 
Inaczej 
przedstawiałaby się sytuacja, gdyby zażalenie płk Y. na postanowienie 
prokuratora o umorzeniu śledztwa zostało przyjęte przez uprawniony 
podmiot i skierowane na posiedzenie sądu. Wówczas dla tego sądu otwarta 
byłaby kwestia dopuszczalności tego środka odwoławczego, a to na 
podstawie art. 430 § 1 k.p.k. Tak jednak, jak już wyżej przedstawiono, w 
rozpoznawanej sprawie nie było. 
W tej sytuacji faktycznej należy stwierdzić, że brak jest związku 
przedstawionego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przez Wojskowy 
Sąd Okręgowy w P. zagadnienia prawnego, z rozpoznawanym przez ten 
Sąd środkiem odwoławczym. Skoro tak, to wymienione na wstępie 
uzasadnienia, zawarte w art.441 § 1 k.p.k., wszystkie warunki niezbędne do 
skuteczności wystąpienia do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie 

10 
 
zagadnienia prawnego, które wyłoni się przy rozpoznawaniu środka 
odwoławczego i wymaga zasadniczej wykładni ustawy, nie zostały 
spełnione. 
Z tych wszystkich powodów należało odmówić podjęcia uchwały.