WZ 8/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania karnego z 1974 r., uznając, że zmiana podejścia do odmowy służby wojskowej nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.
Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W., które oddaliło wniosek o wznowienie postępowania karnego z 1974 r. Wnioskodawca domagał się wznowienia, argumentując, że wyrok zapadł w odmiennych warunkach geopolitycznych i z uwzględnieniem późniejszych gwarancji wolności sumienia. Sąd Najwyższy uznał jednak, że obecne uregulowania i podejście do odmowy służby wojskowej nie stanowią nowego faktu ani dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania w rozumieniu k.p.k.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy A. P. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 marca 2014 r., które oddaliło wniosek o wznowienie postępowania karnego. Postępowanie to zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 3 grudnia 1974 r., skazującym A. P. na karę trzech lat pozbawienia wolności za występek z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. Obrońca A. P. złożył wniosek o wznowienie, powołując się na art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., argumentując, że wyrok zapadł w odmiennych warunkach geopolitycznych i z uwzględnieniem późniejszych gwarancji wolności sumienia, które nie były wówczas odpowiednio uwzględnione. Wojskowy Sąd Okręgowy oddalił wniosek, stwierdzając brak nowych dowodów wskazujących na niepopełnienie czynu lub brak jego karalności, a także brak znaczenia rozstrzygnięć ETPCz dla tej konkretnej sprawy. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że aktualne uregulowania prawne i podejście do odmowy pełnienia służby wojskowej nie stanowią nowego faktu lub dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., a odmowa służby wojskowej nadal jest czynem zabronionym. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. mogą być jedynie rozstrzygnięcia organów międzynarodowych dotyczące bezpośrednio osoby wnioskującej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana podejścia do odmowy pełnienia służby wojskowej i odmienne warunki geopolityczne nie stanowią nowego faktu ani dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania karnego w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że aktualne uregulowania prawne i podejście do odmowy służby wojskowej, nawet jeśli są łagodniejsze niż w przeszłości, nie są nowym faktem ani dowodem w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania. Odmowa służby wojskowej nadal jest czynem zabronionym. Ponadto, rozstrzygnięcia organów międzynarodowych mogą stanowić podstawę wznowienia tylko wtedy, gdy dotyczą bezpośrednio osoby wnioskującej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. P. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 540 § 1 pkt 2 lit. a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania wymaga wskazania nowych dowodów lub faktów wskazujących na niepopełnienie czynu lub brak jego karalności.
u.p.o.o. PRL art. 188 § 1 i 3
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony PRL
Przepis, na podstawie którego pierwotnie skazano A. P.
Pomocnicze
k.p.k. art. 540 § 3
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzygnięcia organów międzynarodowych mogą stanowić podstawę wznowienia, jeśli dotyczą bezpośrednio osoby wnioskującej.
Konstytucja PRL art. 70 § pkt 1
Konstytucja PRL
Gwarantowała obywatelom wolność sumienia i wyznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa ocena faktów i dowodów przez sąd pierwszej instancji. Brak nowych dowodów lub faktów uzasadniających wznowienie postępowania. Odmowa pełnienia służby wojskowej nadal jest czynem zabronionym. Rozstrzygnięcia organów międzynarodowych nie dotyczyły bezpośrednio wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Zmiana warunków geopolitycznych i podejścia do odmowy służby wojskowej jako podstawa do wznowienia. Niewystarczające uwzględnienie wolności sumienia i wyznania w pierwotnym postępowaniu. Rozstrzygnięcia ETPCz jako podstawa do wznowienia.
Godne uwagi sformułowania
Aktualne uregulowania prawne dotyczące osób, które z uwagi na swoje przekonania religijne, ukształtowany światopogląd, odmawiają pełnienia służby wojskowej, w przeciwieństwie do niewątpliwie znacznie rygorystycznej interpretacji regulacji wynikających z treści art. 188 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, z którego to przepisu został skazany wnioskodawca, nie stanowią nowego faktu lub dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania karnego w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Odmowa pełnienia służby wojskowej w różnych jej postaciach była i nadal jest czynem zabronionym. Podstawą wznowienia postępowania karnego, o której mowa w art. 540 § 3 k.p.k., mogą być rozstrzygnięcia organów międzynarodowych, które zapadły w sprawie i w odniesieniu do osoby, która złożyła wniosek o wznowienie.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Edward Matwijów
sprawozdawca
Jan Bogdan Rychlicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wznowieniu postępowania karnego w kontekście zmian społecznych i prawnych, a także stosowanie przepisów dotyczących odmowy służby wojskowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu prawnego okresu PRL i późniejszych prób jego rewizji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy próby wznowienia postępowania karnego sprzed kilkudziesięciu lat, co jest samo w sobie interesujące. Pokazuje ewolucję prawa i podejścia do praw jednostki, zwłaszcza w kontekście służby wojskowej i wolności sumienia.
“Czy można wznowić proces karny sprzed 40 lat z powodu zmiany poglądów na służbę wojskową?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: WZ 8/14 POSTANOWIENIE Dnia 7 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący) SSN Edward Matwijów (sprawozdawca) SSN Jan Bogdan Rychlicki Protokolant : Anna Krawiec w sprawie A. P. po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 7 maja 2014 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt: …3/14, oddalające wniosek o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 3 grudnia 1974 r., sygn. akt: … 138/74 p o s t a n o w i ł: 1. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, 2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego. UZASADNIENIE Prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 3 grudnia 1974 r., wydanym w sprawie o sygnaturze … 138/74, A. P. został skazany na karę trzech lat pozbawienia wolności za występek określony w art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz.U. Nr 44, poz. 220 ze zm.). W dniu 6 maja 2013 r., obrońca A. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego zakończonego powołanym wyżej wyrokiem. Powołując się na podstawę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., wniósł o uchylenie tego wyroku i uniewinnienie skazanego. W uzasadnieniu wniosku obrońca wskazał, że wyrok z dnia 3 grudnia 1974 r. zapadł w odmiennych warunkach geopolitycznych i podejściu ówczesnych władz do odmowy pełnienia służby wojskowej. Zdaniem autora wniosku, pomimo że art. 70 pkt 1 Konstytucji PRL z 1952 r. gwarantował obywatelowi wolność sumienia i wyznania, brak było uregulowań prawnych, które uwzględniałyby światopogląd obywatela z powodu wyznawanej religii i pozwalały na odmowę pełnienia służby wojskowej bez konsekwencji. Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., sygn. akt … 3/14, oddalił wniosek obrońcy A. P. o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu takiej decyzji, Wojskowy Sąd Okręgowy w W. stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał jakichkolwiek nowych dowodów nieznanych przedtem sądowi, wskazujących na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, zdaniem sądu, aby zachodziła tego rodzaju współzależność pomiędzy zgłoszonymi dowodami, a zasadnością przypisania A. P. przestępstwa z art. 188 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. Nie mają też znaczenia dla wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które zapadły w sprawie przeciwko innemu państwu i nie dotyczyły wnioskodawcy. Na to postanowienie zażalenie wniósł A. P., który domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 3 grudnia 1974 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zdaniem Sądu Najwyższego, prowadzi do wniosku, iż sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił fakty i dowody, na które powołał się wnioskodawca. Aktualne uregulowania prawne dotyczące osób, które z uwagi na swoje przekonania religijne, ukształtowany światopogląd, odmawiają pełnienia służby wojskowej, w przeciwieństwie do niewątpliwie znacznie rygorystycznej interpretacji regulacji wynikających z treści art. 188 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, z którego to przepisu został skazany wnioskodawca, nie stanowią nowego faktu lub dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania karnego w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Odmowa pełnienia służby wojskowej w różnych jej postaciach była i nadal jest czynem zabronionym. Nie uzasadnia również wznowienia postepowania argumentacja, na którą powołał się obrońca, wskazując na § 3 art. 540 k.p.k. Sąd Najwyższy w pełni podziela w tym zakresie argumenty Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, bez potrzeby ponownego ich przytaczania. Podstawą wznowienia postępowania karnego, o której mowa w art. 540 § 3 k.p.k., mogą być rozstrzygnięcia organów międzynarodowych, które zapadły w sprawie i w odniesieniu do osoby, która złożyła wniosek o wznowienie. Z tych też powodów Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI