WZ 8/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J.O. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 20 grudnia 2012 r., którym sąd ten uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku J.O. o stwierdzenie nieważności szeregu orzeczeń, w tym rozkazów Dowódcy JW, rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej oraz orzeczenia Oficerskiego Sądu Honorowego. J.O. argumentował, że był represjonowany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i kwestionował właściwość sądów do rozpoznania jego wniosków. Sąd Najwyższy, po analizie zarzutów J.O. dotyczących m.in. naruszenia przepisów o ochronie tajemnicy państwowej w czasie służby wojskowej, uznał, że Wojskowy Sąd Okręgowy w W. jest właściwy do rozpoznania wniosku o unieważnienie orzeczenia dotyczącego czynu z art. 263 k.k. z 1969 r., popełnionego w czasie służby wojskowej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił pkt 2 zaskarżonego postanowienia i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. W pozostałej części postanowienie zostało utrzymane w mocy. Sąd Najwyższy wyjaśnił również kwestie dotyczące jurysdykcji sądów wojskowych oraz charakteru orzeczeń sądów honorowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących właściwości sądów wojskowych w sprawach o naruszenie tajemnicy państwowej popełnione w czasie służby wojskowej oraz charakteru orzeczeń sądów honorowych w kontekście ustawy represyjnej.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu PRL oraz interpretacji ustawy z 1991 r. w kontekście dawnych orzeczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Wojskowy Sąd Okręgowy w W. był właściwy do rozpoznania wniosku J.O. o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych w okresie PRL, w szczególności dotyczących naruszenia przepisów o ochronie tajemnicy państwowej w czasie służby wojskowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojskowy Sąd Okręgowy w W. jest właściwy do rozpoznania wniosku J.O. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dotyczącego czynu z art. 263 k.k. z 1969 r., popełnionego w czasie służby wojskowej, ponieważ właściwość sądu wojskowego określały przepisy k.p.k. z 1969 r., a obowiązek przestrzegania przepisów o tajemnicy państwowej był obowiązkiem służbowym żołnierza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzucane J.O. przestępstwo naruszenia przepisów o ochronie tajemnicy państwowej zostało popełnione w czasie pełnienia służby wojskowej, co uzasadnia właściwość sądu wojskowego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia w tej sprawie, zgodnie z przepisami k.p.k. z 1969 r. Sąd wskazał, że obowiązek przestrzegania tajemnicy państwowej był obowiązkiem służbowym żołnierza.
Czy rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkaz Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz orzeczenie Sądu Honorowego mieszczą się w kategorii orzeczeń organów pozasądowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych?
Odpowiedź sądu
Nie, rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkaz Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz orzeczenie Sądu Honorowego nie mieszczą się w kategorii orzeczeń organów pozasądowych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że za organ pozasądowy uznać należy taki organ, który nie będąc organem ścigania lub wymiaru sprawiedliwości, miał uprawnienia procesowe w sprawach uznawanych wtedy za przestępstwa. Sądy honorowe zajmowały się sprawami dotyczącymi czynów stanowiących naruszenie honoru i godności żołnierza, które nie były przestępstwami, a ich orzeczenia nie były nazywane wyrokami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Zbigniew Badelski | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. art. 1 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Za organ pozasądowy uznać należy taki organ, który nie będąc organem ścigania lub wymiaru sprawiedliwości, miał na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawnych, uprawnienia procesowe w sprawach uznawanych wtedy za przestępstwa.
ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Nieważność orzeczenia stwierdza sąd okręgowy lub wojskowy sąd okręgowy, jeżeli zgodnie z obowiązującymi przepisami w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 24 maja 1991 r. właściwy do rozpoznania sprawy o czyn będący przedmiotem tego orzeczenia jest sąd wojskowy.
Pomocnicze
k.p.k. z 1969 r. art. 564 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Orzecznictwu sądów wojskowych nie podlegają sprawy o przestępstwa popełnione przez żołnierzy, jeżeli zostali oni zwolnieni z czynnej służby wojskowej przed wniesieniem aktu oskarżenia, z wyjątkiem przestępstw określonych w rozdziałach XXXVIII-XLIII Kodeksu karnego oraz innych przestępstw, którymi naruszano wojskowy obowiązek służbowy.
k.k. art. 263
Kodeks karny
Przestępstwo naruszenia przepisów o ochronie tajemnicy w Siłach Zbrojnych PRL.
ustawa z dnia 21 lipca 1984 r. art. 4 § ust. 2
Ustawa o amnestii
Umorzono postępowanie o czyn z art. 263 k.k. z 1969 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
J.O. był sądzony za czyn popełniony w czasie służby wojskowej, co uzasadnia właściwość sądu wojskowego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia. • Obowiązek przestrzegania przepisów o tajemnicy państwowej był obowiązkiem służbowym żołnierza.
Odrzucone argumenty
Rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkaz Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz orzeczenie Sądu Honorowego nie mieszczą się w kategorii orzeczeń organów pozasądowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. • Sądy honorowe działały w oparciu o Statut Sądów Honorowych, a nie Rozporządzenie Prezydenta RP z 1927 r. • Sądy honorowe zajmowały się sprawami dotyczącymi czynów stanowiących naruszenie honoru i godności żołnierza, które nie były przestępstwami.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie nie zostało sporządzone przez podmiot kwalifikowany, co powoduje, że odznacza się ono niekonsekwencją, chaosem w argumentacji i niejednoznacznie przedstawionymi oczekiwaniami od instancji odwoławczej • służbowym obowiązkiem J. O., jako podchorążego a następnie oficera było przestrzeganie przepisów w ochronie tajemnicy państwowej i służbowej w czasie pełnienia służby wojskowej • Zarzucanego przestępstwa z art. 263 k.k. J. O. nie mógł popełnić jako osoba cywilna, gdyż przytoczone przepisy nie mogły być stosowane poza siłami zbrojnymi.
Skład orzekający
Jan Bogdan Rychlicki
przewodniczący
Marian Buliński
członek
Krzysztof Mastalerz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości sądów wojskowych w sprawach o naruszenie tajemnicy państwowej popełnione w czasie służby wojskowej oraz charakteru orzeczeń sądów honorowych w kontekście ustawy represyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu PRL oraz interpretacji ustawy z 1991 r. w kontekście dawnych orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących represji w PRL i właściwości sądów w kontekście dawnych orzeczeń, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie represyjnym i historii prawa.
“Czy sąd wojskowy był właściwy do unieważnienia orzeczeń z PRL? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.