WZ 54/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  21  STYCZNIA  2010  R. 
WZ 54/09 
 
 
Obrońca nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowie-
nie sądu przyznające innemu obrońcy od Skarbu Państwa wynagrodzenie 
za udzielenie nieopłaconej przez oskarżonego pomocy prawnej z urzędu 
(art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.), gdyż takie rozstrzygnięcie samo przez się nie 
narusza praw i nie szkodzi interesom ani jego, ani strony, którą reprezentu-
je (art. 425 § 3 k.p.k.). Tzw. gravamen w tym zakresie obrońca uzyska do-
piero wtedy, kiedy sąd orzeknie, że koszty obejmujące wydatki Skarbu 
Państwa z tego tytułu ponosi oskarżony (art. 626 § 1 i 2 k.p.k.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś. 
Sędziowie SN: M. Pietruszyński, J. B. Rychlicki (sprawozdawca). 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie kmdr. por. rez. Andrzeja M., oskarżonego 
o popełnienie przestępstwa określonego w art. 278 § 1 i innych k.k., na po-
siedzeniu w dniu 21 stycznia 2010 r. w związku z zażaleniem obrońcy na 
postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 24 listopada 
2009 r., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 430 § 1 
k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. 
 
zażalenie p o z o s t a w i ł  bez rozpoznania. 
 

 
2 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
W toku aktualnie toczącego się postępowania w sprawie, oskarżony 
kmdr por. rez. Andrzej M. ustanowił obrońcą z wyboru adw. Wojciecha W. 
Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r., adw. Wojciech W. na pytanie 
przewodniczącego „czy z uwagi na stan zdrowia, planowany przeszczep 
nerki wyznacza substytuta, który będzie go reprezentował przed Sądem w 
sytuacji niemożności jego stawienia się w Sądzie z powodów zdrowot-
nych”, oświadczył, że w dniu dzisiejszym nie może podjąć takiej decyzji. W 
związku z tym Sąd postanowił wyznaczyć oskarżonemu kmdr. por. rez. 
Andrzejowi M. obrońcę z urzędu, albowiem obrońca z wyboru, ze wzglę-
dów zdrowotnych, może utrudniać prowadzenie sprawy w dalszym ciągu, a 
jednocześnie nie chce wskazać substytuta, który mógłby go zastępować. Z 
kolei oskarżony Andrzej M. oświadczył, że nie zgadza się na wyznaczenie 
obrońcy z urzędu. W tej sytuacji obrońcą z urzędu został wyznaczony adw. 
Tomasz G. Na rozprawie w dniu 21 października 2009 r., stawił się m.in. 
substytut adw. Tomasza G. adw. Jakub B.; stawił się również obrońca z 
wyboru adw. Wojciech W. W związku z tym  Wojskowy Sąd Okręgowy w 
P., na podstawie art. 378 § 1 k.p.k., postanowił zwolnić adw. Tomasza G. z 
obowiązków obrońcy z urzędu oskarżonego Andrzeja M., albowiem stan 
zdrowia obrońcy z wyboru adw. Wojciecha W. „gwarantuje należytą obronę 
tegoż oskarżonego”. Adw. Jakub B. wniósł o zasądzenie na rzecz adw. 
Tomasza G. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 
Andrzejowi M. 
Wojskowy Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 24 listopada 
2009 r., działając na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. i § 2 ust. 1, 2, 3, § 
14 ust. 1 pkt 5, § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 
września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponosze-

 
3 
nia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądził na rzecz adw. Toma-
sza G. kwotę 2 049, 60 zł, w tym 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej oskarżonemu kmdr. por. rez. Andrzejowi M. Uzasadnia-
jąc swoje stanowisko Sąd wywiódł, że zawiłość niniejszej sprawy, koniecz-
ność przygotowania się tegoż obrońcy do należytego reprezentowania inte-
resów obrony tegoż oskarżonego sprawia, że zasądzona kwota wynagro-
dzenia jest adekwatna do czynności obrońcy wyznaczonego z urzędu. Z 
kolei poprawa stanu zdrowia obrońcy z wyboru czyni zbędnym obronę z 
urzędu oskarżonego Andrzeja M. 
Na to postanowienie zażalenie wniósł obrońca z wyboru adw. Woj-
ciech W. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucił „obrazę przepisów 
postępowania, mogącą mieć wpływ na jego treść, a mianowicie art. 83 § 1 
k.p.k. przez wyznaczenie osk. Andrzejowi M. obrońcy z urzędu – gdy ten 
ustanowił obrońcę z wyboru w roku 2003, który osobiście przez okres 7 lat 
uczestniczył w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym oraz art. 
618 § 1 pkt 11 k.p.k. i § 2 ust. 1, 2, 3, § 14 ust. 1 pkt 5, § 16 rozporządze-
nia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za 
czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie-
opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adw. Tomasza G., 
mimo że ten nie udzielił żadnej pomocy prawnej i nie uczestniczył w roz-
prawie”. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i prze-
kazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie 
zażalenia i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. 
Zażalenie, na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. 
należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem na tym etapie postępowa-
nia jest ono niedopuszczalne z mocy ustawy. Ten środek odwoławczy 

 
4 
przysługuje na postanowienie sądu zamykające drogę do wydania wyroku, 
chyba że ustawa stanowi inaczej, a także na postanowienia co do środka 
zabezpieczającego oraz na inne postanowienia w wypadkach przewidzia-
nych w ustawie. Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której po-
stanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 
459 § 1, 2 i 3 k.p.k.). Z kolei art. 425 § 3 k.p.k. stanowi, że odwołujący się 
może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa 
lub szkodzące jego interesom (tzw. gravamen). W niniejszej sprawie, po-
zostawiając na uboczu kwestie „okoliczności utrudniających obronę” w ro-
zumieniu art. 79 § 2 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
17 lutego 2004 r., II KK 277/02, OSNKW 2004, z. 4, poz. 43), należało 
skoncentrować wywody na zagadnieniu dopuszczalności wniesionego 
środka odwoławczego w świetle art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 425 § 3 k.p.k. 
Poza sporem jest, że postanowienie o wyznaczenie obrońcy z urzędu jest 
niezaskarżalne. Z kolei fakt wyznaczenia obrońcy z urzędu do reprezento-
wania interesów oskarżonego w toczącym się postępowaniu i wykonania 
określonej czynności procesowej nakłada na Skarb Państwa obowiązek 
jego wynagrodzenia. Wynika to z powołanych przepisów ustawy karno-
procesowej, jak i przepisów rozporządzenia (por. też postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006 r., V KZ 59/05, OSNKW 2006, z. 3, 
poz. 28). W tej sytuacji Wojskowy Sąd Okręgowy w P. prawidłowo postąpił 
zasądzając na rzecz wyznaczonego obrońcy z urzędu stosowne wynagro-
dzenie za jego czynności. W ocenie Sądu Najwyższego, działający obecnie 
w toku postępowania obrońca z wyboru oskarżonego Andrzeja M. nie miał 
uprawnień zgodnie z treścią art. 425 § 3 k.p.k. do zaskarżenia tegoż po-
stanowienia, albowiem na tym etapie postępowania określona kwota wy-
nagrodzenia za czynność obrońcy z urzędu nie została opłacona przez 
oskarżonego Andrzeja M., lecz stanowi wydatek Skarbu Państwa jako wy-
płatę w rozumieniu art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. W związku z tym zaskarżone 

 
5 
postanowienie nie narusza praw oskarżonego Andrzeja M., jak również nie 
szkodzi jego interesom, zatem wniesione zażalenie należało uznać za nie-
dopuszczalne z mocy ustawy z braku gravamen do zaskarżenia powyż-
szego postanowienia (art. 429 § 1 k.p.k.). Natomiast w przypadku wydania 
orzeczenia skazującego i postąpienia przez sąd w myśl art. 627 k.p.k., 
oskarżony może zaskarżyć to orzeczenie, w części obciążającej go ustalo-
nymi kosztami obrony z urzędu. 
Mając powyższe na uwadze należało zażalenie pozostawić bez roz-
poznania.