WZ 44/10

POSTANOWIENIE Z DNIA 14 PAŹDZIERNIKA 2010 R. WZ 44/10 W sprawie oskarżonego, która została wyłączona do odrębnego roz- poznania (art. 34 § 3 k.p.k.) fakt, że w prawomocnym wyroku skazującym wcześniej innych oskarżonych został on wskazany jako współdziałający z nimi w popełnieniu przestępstwa, nie stwarza w stosunku do niego powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i tym samym podstawy do umorzenia po- stępowania określonej w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Przewodniczący: sędzia SN A. Kapłon. Sędziowie SN: J. B. Rychlicki (sprawozdawca), A. Tomczyk. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk. J. Żak. Sąd Najwyższy w sprawie ppłk. rez. Wiesława J., wobec którego na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzono postępowanie karne o czyny określone w art. 271 § 3 k.k. w zb. z art. 284 k.k i innych, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 14 października 2010 r., zażalenia prokuratora, na niekorzyść oskarżonego, na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 10 sierpnia 2010 r., u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i sprawę ppłk. rez. Wiesława J. p r z e k a z a ł do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgo- wemu w P. 2 U Z A S A D N I E N I E Prokurator Wojskowej Prokuratury Okręgowej w P. oskarżył ppłk. rez. Wiesława J., kpt. rez. Józefa S., st. chor. rez. Dariusza L., cyw. Grzegorza M., cyw. Romana I., cyw. Marka S. o popełnienie przestępstw z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 284 § 1 i innych k.k. Wojskowy Sąd Okręgowy w P. na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r., na podstawie art. 34 § 3 k.p.k., postanowił wyłączyć do odrębnego prowa- dzenia sprawy ppłk. rez. Wiesława J. i Grzegorza M., albowiem „wobec złożenia wniosków przez pozostałych oskarżonych o dobrowolne poddanie się karze łączne rozpoznanie sprawy wszystkich oskarżonych jest niemoż- liwe”. Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 marca 2010 r., (...) oskarżeni Józef S., Dariusz L., Roman I. i Marek S. zostali uznani za winnych popełnienia zarzucanych im czynów i skazani na odpowiednie ka- ry pozbawienia wolności. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 12 marca 2010 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w P. na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r., na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 650 § 1 k.p.k. i art. 34 § 1 k.p.k., stwierdził swą niewłaściwość do rozpoznania sprawy oskarżonego cyw. Grzegorza M. i sprawę według właściwości przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S., a na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r., na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu ppłk. rez. Wiesławowi J. o czyny zarzucane mu w akcie oskarżenia z powodu powagi rzeczy osądzonej, albowiem w wyroku Woj- skowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 marca 2010 r. (...) prawomocnie ustalono sprawstwo tego oskarżonego. Na powyższe postanowienie zaża- lenie, na niekorzyść oskarżonego, wniósł prokurator Wojskowej Prokuratu- 3 ry Okręgowej w P. Na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucił „obrazę prze- pisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż postępowanie co do wyżej opisanych czynów osk. Wiesława J. zostało prawomocnie zakoń- czone z uwagi na wydanie przez Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wyroku z dnia 4 marca 2010 r. (...) skazującego współsprawców przedmiotowych występków; kpt. rez. Józefa S., st. chor. rez. Dariusza L. i cyw. Marka S., w którym to orzeczeniu nie wyeliminowano z opisu czynów osk. Wiesława J. jako sprawcy kierowniczego bądź współsprawcy przestępstw” i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponowne- go rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że oskarżony ppłk rez. Wiesław J. de facto nie zo- stał prawomocnie skazany za zarzucane mu przestępstwa, jakkolwiek błę- dem ze strony wyrokującego sądu w sprawie pozostałych oskarżonych było przyjęcie opisów czynów przedstawionych w akcie oskarżenia, w których ten oskarżony został określony jako sprawca polecający inkryminowane postępowanie pozostałym oskarżonym. W tej sytuacji, wydając wyrok wo- bec pozostałych oskarżonych Sąd meriti powinien posłużyć się określe- niem zastępującym nazwisko tego sprawcy lub współsprawcy, który w chwili wydania wyroku nie był osądzony. Na poparcie swojego stanowiska autor zażalenia odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1991 r., V KRN 386/90, OSNKW 1991, z. 7-9, poz. 42 i wyroku Sądu Ape- lacyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 1996 r., II AKa 121/96, KZS 1996, z. 7-8, poz. 62. Skarżący odwołał się również do treści art. 4 Kodeksu kar- nego wykonawczego określającego zakres znaczeniowy pojęcia „skazany”. Sąd Najwyższy po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierającego zażalenie rozważył, co następuje. Zażalenie prokuratora jest zasadne. Decyzja procesowa Sądu pierw- szej instancji była rażąco błędna i podlegała uchyleniu, a w następstwie 4 tego sprawa oskarżonego ppłk. rez. Wiesława J. została przekazana do ponownego rozpoznania temu Sądowi z następujących powodów. W pełni należało zgodzić się z wywodami autora zażalenia, że wobec oskarżonego ppłk. rez. Wiesława J. postępowanie karne co do tego same- go czynu nie zostało prawomocnie zakończone (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). Sąd Najwyższy na potrzeby rozpoznawania zażalenia prokuratora przed- stawił wyżej stan prawny i faktyczny, który doprowadził do wydania zaskar- żonego postanowienia. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że Sąd pierw- szej instancji w sposób rażąco błędny zinterpretował treść art. 8 § 1 k.p.k., a w szczególności art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Dla Sądu Najwyższego jest rze- czą oczywistą, że wobec oskarżonego ppłk. rez. Wiesława J. prawomocnie nie zakończyło się postępowanie karne. Jakkolwiek ustawa karno- procesowa nie zawiera definicji zwrotu „postępowanie karne”, to przyjąć należy, że jest to „prawnie uregulowana działalność zmierzająca do reali- zacji prawa karnego materialnego” (por. T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne, Warszawa 2003, s. 44, jak i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP 40/03, OSNKW 2004, z. 2, poz. 22). W zaistniałej sytuacji procesowej czyny zarzucone temu oskarżo- nemu de facto nie zostały rozpoznane i osądzone na skutek wydania wyro- ku Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 marca 2010 r., a zatem orzeczenie to nie mogło powodować skutku w postaci tego, „że czyn roz- poznany staje się rzeczą osądzoną (res iudicata) i nie może być przedmio- tem innego postępowania o to samo” (por. postanowienie Sądu Apelacyj- nego w Rzeszowie z dnia 1 października 1998 r., II AKz 92/98, Prok. i Pr. 1999, nr 6, poz. 19, M. Rogalski: Przesłanka powagi rzeczy osądzonej w procesie karnym, Kraków 2005, s. 311). Podsumowując wywody stwierdzić należało, że w wypadku rozpoznawania sprawy oskarżonego, na skutek wydanego postanowienia o rozpoznaniu jego sprawy w warunkach art. 34 § 3 k.p.k., wydany uprzednio prawomocny wyrok w sprawie współdziałają- 5 cych z nim oskarżonych nie powoduje wystąpienia negatywnej przesłanki dopuszczalności procesu karnego w postaci res iudicata i nie uzasadnia umorzenia postępowania karnego przeciwko temu oskarżonemu na pod- stawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. W związku z powyższym, w uwzględnieniu zażalenia prokuratora na- leżało uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę oskarżonego ppłk. rez. Wiesława J. przekazać do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu P. ze szczególnym podkreśleniem unormowania zawartego w art. 442 § 3 k.p.k.