WZ 4/15

Sąd Najwyższy2015-05-28
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko państwuŚrednianajwyższy
szpiegostwokontrwywiadzimna wojnaustawa represyjnanieważność orzeczeniaSąd NajwyższyIzba Wojskowaprzesłanki ustawy

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o oddaleniu wniosku o stwierdzenie nieważności wyroku skazującego za szpiegostwo, uznając, że motywacją skazanego było uzyskanie możliwości osiedlenia się za granicą, a nie działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego.

M. T. wnioskował o stwierdzenie nieważności wyroku z 1988 r., skazującego go za szpiegostwo na rzecz Francji. Twierdził, że jego działanie było motywowane chęcią uzyskania azylu i spełniało przesłanki ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego. Wojskowy Sąd Okręgowy oddalił wniosek, a Sąd Najwyższy utrzymał to postanowienie w mocy, uznając, że motywacją M. T. było wyłącznie zwiększenie szans na osiedlenie się za granicą, a nie działalność patriotyczna.

Wniosek M. T. o stwierdzenie nieważności wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z 1988 r., którym został skazany za szpiegostwo na rzecz Francji na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, został oddalony przez Wojskowy Sąd Okręgowy. Skazanie dotyczyło przekazania informacji wywiadowi francuskiemu dotyczących dyslokacji jednostek wojskowych, uzbrojenia oraz warunków służby. M. T. dobrowolnie zaprzestał dalszej działalności i ujawnił okoliczności czynu. W zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek, pełnomocnik M. T. zarzucił sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że działanie wnioskodawcy spełniało przesłanki ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że motywacją M. T. było wyłącznie zwiększenie swoich szans na osiedlenie się za granicą, a nie działalność patriotyczna czy na rzecz niepodległego bytu państwowego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że zachowanie M. T. nie było motywowane patriotycznie, lecz stanowiło próbę uzyskania atutu w poszukiwaniach możliwości wyjazdu na stałe na zachód.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, takie działanie nie spełnia przesłanek ustawy, gdyż motywacja wnioskodawcy była egoistyczna (chęć osiedlenia się za granicą), a nie patriotyczna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że motywacją M. T. było zwiększenie swoich szans na osiedlenie się za granicą, a nie działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego. Zachowanie to zostało zakwalifikowane jako szpiegostwo, a nie działalność patriotyczna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. T.osoba_fizycznawnioskodawca
Sąd Okręgu Wojskowegoinstytucjaorgan wydający wyrok
Wojskowy Sąd Okręgowyinstytucjaorgan orzekający w pierwszej instancji
Naczelna Prokuratura Wojskowaorgan_państwowyprokurator
adw. A. W.osoba_fizycznapełnomocnik z urzędu
Skarb Państwainstytucjastrona kosztów postępowania

Przepisy (3)

Główne

u.o.u.n.o. art. 1 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Działanie wnioskodawcy nie spełniało wymogów wskazanych w przepisie, gdyż motywacja była egoistyczna, a nie patriotyczna.

Pomocnicze

k.k. z 1969 r. art. 124 § § 1

Kodeks karny (1969 r.)

k.k. z 1969 r. art. 125

Kodeks karny (1969 r.)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działanie wnioskodawcy spełniało przesłanki ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego.

Odrzucone argumenty

Motywacja wnioskodawcy była egoistyczna (chęć osiedlenia się za granicą), a nie patriotyczna, co wyklucza zastosowanie ustawy represyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Zachowanie, które później (w wyroku objętym wnioskiem o unieważnienie) zakwalifikowano jako szpiegostwo, miało stanowić atut M. T. w jego poszukiwaniach możliwości osiedlenia się w państwie zachodnim. Udzielenie przez M. T. wiadomości stanowiących przedmiot zainteresowania obcego (francuskiego) wywiadu nie było motywowane patriotycznie, lecz wyłącznie jako wzmacnianie swojej pozycji w trakcie poszukiwania możliwości wyjazdu na stałe na zachód.

Skład orzekający

Jerzy Steckiewicz

przewodniczący

Marian Buliński

sprawozdawca

Jan Bogdan Rychlicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, w szczególności dotycząca motywacji działania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą z 1991 r. i konkretnym stanem faktycznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących osób represjonowanych w czasach PRL i motywacji działania w kontekście szpiegostwa, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i historii.

Czy chęć wyjazdu na Zachód usprawiedliwiała szpiegostwo? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WZ 4/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Steckiewicz (przewodniczący) SSN Marian Buliński (sprawozdawca) SSN Jan Bogdan Rychlicki Protokolant : Anna Krawiec przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Zbigniewa Badelskiego w sprawie z wniosku M. T. o stwierdzenie nieważności wyroku Sądu Okręgu Wojskowego […] z dnia 15 lipca 1988 r., po rozpoznanie w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2015 r., zażalenia pełnomocnika M. T. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia 31 marca 2015 r., oddalającego wniosek o unieważnienie wyroku Sądu Okręgu Wojskowego […]z dnia 15 lipca 1988 r., po wysłuchaniu prokuratora oraz pełnomocnika wnioskodawcy p o s t a n o w i ł: 1. zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa, 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. W. - Kancelaria Adwokacka kwotę 738 zł (w tym 23% podatku VAT tytułem udzielenia pomocy prawnej z urzędu wnioskodawcy przed Sądem Najwyższym). 2 UZASADNIENIE W dniu 13 listopada 2014 r. M. T. wysłał do Wojskowego Sądu Okręgowego w […] wniosek o stwierdzenie nieważności wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w […] z dnia 15 lipca 1988 r., skazującego go za przestępstwo z art. 124 § 1 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 125 k.k. z 1969 r. na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a polegającego na uznaniu M. T. za winnego tego, że „ w dniach 4 grudnia 1987 r., 5 grudnia 1987 r. i 2 lutego 1988 r. działając wspólnie i w porozumieniu z cyw. Z. P. nawiązał kontakt z pracownikami Ambasady Francji w Warszawie i na odbytych spotkaniach przekazał przedstawicielom wywiadu tego państwa wiadomości stanowiące przedmiot zainteresowania obcego wywiadu dotyczące m.in. dyslokacji jednostek wojskowych, rodzaju uzbrojenia oraz przebiegu i warunków służby wojskowej, a następnie dobrowolnie poniechał dalszej działalności nie udając się w pierwszych dniach marca 1988 r. na spotkanie z przedstawicielem wywiadu francuskiego w /…/ i po zatrzymaniu ujawnił funkcjonariuszom WUSW w […] wszystkie istotne okoliczności popełnionego czynu. Wojskowy Sąd Okręgowy w […] postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. oddalił wniosek M. T. o stwierdzenie nieważności wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 15 lipca 1988 r. Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik M. T. zarzucając temuż orzeczeniu „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, mający wpływ na treść tego orzeczenia, a podlagający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.), podczas gdy prawidłowa ocena całości materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że działanie wnioskodawcy spełniało wymogi ujęte we wskazanym przepisie, umożliwiające uznanie za nieważne wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 15 lipca 1988 r.” W oparciu o to skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uznanie za nieważne wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w […] z dnia 15 lipca 1988 r. 3 ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w […] do ponownego rozpoznania. Na posiedzeniu przed Sądem Najwyższym pełnomocnik wnioskodawcy poparła złożone zażalenie, a prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że zdaniem jej autora, błędne ustalenia faktyczne dokonane przez sąd orzekający powstały wskutek tego, że sąd ten „nie poświęcił dostatecznej uwagi kwestii motywacji wnioskodawcy”. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, bowiem sąd pierwszej instancji właśnie motywacji wnioskodawcy poświęcił prawie w całości uzasadnienie swego orzeczenia (k. 5-7 uzasadnienia postanowienia). Sąd orzekający doszedł do trafnego przekonania, że M. T. „zdecydował się na przekazanie posiadanych informacji i zapisków służbom dowolnego państwa zachodniego, jeśli tylko w ten sposób zwiększy swoje szanse, na osiedlenie się za granicą. Zachowanie, które później (w wyroku objętym wnioskiem o unieważnienie) zakwalifikowano jako szpiegostwo, miało stanowić atut M. T. w jego poszukiwaniach możliwości osiedlenia się w państwie zachodnim. Udzielenie przez M. T. wiadomości stanowiących przedmiot zainteresowania obcego (francuskiego) wywiadu nie było motywowane patriotycznie, lecz wyłącznie jako wzmacnianie swojej pozycji w trakcie poszukiwania możliwości wyjazdu na stałe na zachód”. Podzielając te przekonania sądu pierwszej instancji Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI