WZ 4/08

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  27  LUTEGO  2008  R. 
WZ  4/08 
 
Zabezpieczenie majątkowe, o którym mowa w art. 291 § 1 k.p.k., 
może być dokonane na mieniu objętym wspólnością majątkową małżon-
ków. 
 
Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: M. Buliński, W. Maciak. 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Artymiak. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie kmdr. rez. Henryka W., oskarżonego o po-
pełnienie przestępstw określonych w art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 
k.k. w zb. z art. 12 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posie-
dzeniu w dniu 27 lutego 2008 r., zażaleń obrońcy oskarżonego na posta-
nowienia Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 9 stycznia 2008 r. i z 
dnia 16 stycznia 2008 r., w przedmiocie zabezpieczenia wykonania orze-
czenia na mieniu oskarżonego i jego żony, po wysłuchaniu wniosku proku-
ratora 
 
u t r z y m a ł   w  mocy zaskarżone postanowienia. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Kmdr rez. Henryk W. oskarżony jest o popełnienie przestępstwa 
określonego w art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 
oraz z art. 258 § 3 k.k. i art. 228 § 3 k.k. 

 
 
2 
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r., Wojskowy Sąd Okręgowy 
w P.: 
I. dokonał zabezpieczenia na mieniu oskarżonego i jego żony grożących 
mu: kary grzywny, przepadku uzyskanych korzyści majątkowych i obowiąz-
ku naprawienia szkody, przez: 
ustanowienie hipoteki przymusowej 700.000 zł na rzecz Skarbu Państwa – 
Wojskowego Sądu Okręgowego w P. na nieruchomościach, dla których 
Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgi wieczyste: 
1. KW nr 23675 – nieruchomość położona w G., 
2. KW nr 39600 – nieruchomość położona w G., 
3. KW Nr 23298 – nieruchomość położona w G., których właścicielami na 
prawach wspólności ustawowej są Janina i Henryk W.; 
- ustanowienie zakazu zbycia i obciążenia przedmiotowej nieruchomości, 
II.  ustanowienie hipoteki oraz zakaz zbywania i obciążania polecił ujawnić 
w księgach wieczystych KW nr 23675, KW nr 39600, KW nr 23298 prowa-
dzonych przez Sąd Rejonowy w G. 
Na to postanowienie obrońca oskarżonego złożył zażalenie, w którym 
zarzucił „ rażącą niewspółmierność zabezpieczenia w stosunku do grożącej 
oskarżonemu kary grzywny, przepadku uzyskanych korzyści majątkowych, 
obowiązku naprawienia szkody oraz przekroczenia granic niezbędności 
zabezpieczenia, jak również naruszenie zasad współżycia społecznego 
przez zajęcie majątku wspólnego małżonków W.” i wniósł o uchylenie za-
skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna-
nia Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. 
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wysokość zabezpieczenia 
jest nadmierna, albowiem nie został jeszcze ustalony ostatecznie udział 
kmdr. rez. Henryka W. w zarzucanym mu przestępstwie. Nie zgadzając się 
z dokonaniem zabezpieczenia na mieniu wspólnym małżonków obrońca 
podniósł, że żona oskarżonego nie jest stroną postępowania i jak wynika z 

 
 
3 
dotychczasowego postępowania dowodowego nie „uzyskała korzyści z po-
pełnionych czynów zabronionych”, a zatem zakres zabezpieczenia jest 
nieuzasadniony i przedwczesny. 
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2008 r., Wojskowy Sąd Okręgowy 
w P., z urzędu, zmienił swoje wcześniejsze postanowienie i na nowo okre-
ślił sposób i zakres zabezpieczenia majątkowego przez: 
1. „ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 400.000 zł, na rzecz 
Skarbu Państwa – Wojskowego Sądu Okręgowego w P. na nieruchomości, 
dla których Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi 
księgę wieczystą KW nr 23675 – nieruchomość położona w G.,  
2. ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 150.000 zł na rzecz Skarbu 
Państwa – Wojskowego Sądu Okręgowego w P. na nieruchomości dla któ-
rych Sąd Rejonowy w G. i V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę 
wieczystą KW nr 39600, 
 3. ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 150.000 zł na rzecz Skar-
bu Państwa – Wojskowego Sądu Okręgowego w P. na nieruchomości dla 
których Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę 
wieczystą KW nr 23298 – nieruchomość położona w G.” 
Na to postanowienie obrońca złożył identyczne, jak wcześniej, zaża-
lenie i tak samo je uzasadnił. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Zgodnie ze swoim postanowieniem zawartym w protokole z posie-
dzenia odbytego w dniu 27 lutego 2008 r. Sąd Najwyższy oba zażalenia 
obrońcy rozpoznał łącznie. 
Zabezpieczenie majątkowe jest środkiem przymusu procesowego, 
którego celem jest zagwarantowanie możliwości wykonania kar i środków 
karnych o charakterze majątkowym, które mogą być orzeczone w przy-
szłym wyroku, lub zasądzonych roszczeń cywilnych. Zabezpieczenie mie-
nia oskarżonego uniemożliwia jego sprzedanie, ukrycie, zniszczenie, czy 

 
 
4 
też pozbycie się go w inny sposób, a to pozwala na właściwą realizację ce-
lów, o których była mowa. Ustalając rozmiar owego zabezpieczenia, stosu-
jący je powinien brać pod uwagę przede wszystkim potencjalną wysokość 
grzywny, jaka może być wymierzona sprawcy, zakres obowiązku napra-
wienia szkody i przepadku korzyści uzyskanej z popełnienia przestępstwa. 
Należy też uwzględniać dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, 
stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe (art. 33 § 3 k.k.). 
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy 
stwierdzić, że zarzut zbyt wysokiego zabezpieczenia nie jest uzasadniony, 
bowiem – jak wynika z aktu oskarżenia – łączna wartość przywłaszczonego 
przez oskarżonego mienia i przyjęte korzyści majątkowe przewyższają 
kwotę 700.000 zł. 
Wbrew zastrzeżeniom obrońcy oskarżonego, zabezpieczenie mająt-
kowe, o którym mowa w art. 291 § 1 k.p.k., może być dokonane na mieniu 
objętym wspólnością majątkową małżonków. 
Prima facie mogłoby się wydawać, że sytuacja taka nie jest dopusz-
czalna, bowiem z treści art. 291 § 1 k.p.k. wynika, iż zabezpieczenie mająt-
kowe ma następować „na mieniu oskarżonego”. Z drugiej jednak strony 
powołany przepis nie ogranicza przedmiotu zabezpieczenia jedynie do 
mienia będącego w wyłącznym władaniu oskarżonego. Użycie w nim ogól-
nego sformułowania, że zabezpieczenie następuje na mieniu oskarżonego, 
zezwala więc na zabezpieczenie mienia ,wobec którego prawo własności 
przysługuje oskarżonemu tylko w części lub łącznie z innymi osobami 
(patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1980 r., IV CR 86/80, 
OSNCP 1980, z. 12, poz. 236; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Kra-
kowie z dnia 28 czerwca 2005 r., II AKz 234/05, Prok. i Pr. 2006, nr 2, poz. 
38 oraz P. Hofmańskiego red.: Kodeks postępowania karnego, Tom I, 
Warszawa 1999, s. 1062 czy J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, 

 
 
5 
S.M. Przyjemski, R. A. Stefański, S. Zabłocki: Kodeks postępowania kar-
nego, T. I, Warszawa 1998, s. 794). 
Może to być zatem również mienie objęte ustawową wspólnością ma-
jątkową małżonków. Pogląd, że zabezpieczenie jest dopuszczalne na mie-
niu wspólnym małżonków, zdaniem Sądu Najwyższego, wspiera też treść 
art. 7431 § 1 k.p.c., który stanowi, że: „Postanowienie o udzieleniu zabez-
pieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim 
stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem za-
bezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego”. Przyj-
muje się, że celem wprowadzenia tego przepisu (nowela z dnia 5 lutego 
2005 r., Dz. U. Nr 172, poz. 1804) było poszerzenie możliwości wykonania 
postanowień o zabezpieczeniu wobec osób pozostających w związku mał-
żeńskim oraz zapewnienie większej skuteczności udzielanego przez sąd 
zabezpieczenia (szerzej patrz D. Zawistowski: Komentarz do art. 7431 
k.p.c., Oficyna 2007). 
Należy dodać, że wspomniany przepis przewiduje ochronę małżonka 
przez możliwość złożenia sprzeciwu (art. 7431 § 2 k.p.c.) albo w drodze 
powództwa o zwolnienie zajętych przedmiotów od egzekucji (art. 841 
k.p.c.) oraz należy przypomnieć, że wykonanie postanowienia o zabezpie-
czeniu nie prowadzi automatycznie do utraty prawa własności mienia, a 
jedynie ogranicza swobodne nim dysponowanie.