WZ 28/09

POSTANOWIENIE Z DNIA 4 CZERWCA 2009 R. WZ 28/09 1. Pogląd prawny wyrażony na gruncie art. 24 § 3 k.p.k. z 1969 r. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 październi- ka 1989 r., V KZP 16/89, OSNKW 1990, z. 1-3, poz. 1, że na postanowie- nie o wyłączeniu do odrębnego postępowania sprawy poszczególnych osób lub o poszczególne czyny nie przysługuje zażalenie, pozostaje aktu- alny również na gruncie art. 34 § 3 k.p.k. 2. Zażalenie kwestionujące odmowę zawieszenia postępowania (art. 22 § 2 k.p.k.) w sprawie grupowej, jedynie z powodu zaistnienia okoliczności występujących po stronie oskarżonego, którego sprawę wyłączono do od- rębnego rozpoznania, jest bezprzedmiotowe. 3. Stwierdzenie przez sąd na rozprawie głównej, że z powodu wyłączenia ze sprawy grupowej do odrębnego rozpoznania sprawy oskarżonego, któ- rego przymiot uzasadniał jedynie właściwość tego sądu do rozpoznania z łączności również sprawy pozostałych oskarżonych, według zasad ogól- nych należącej do właściwości sądu niższego rzędu, nie rodzi obowiązku przekazania tejże sprawy grupowej sądowi właściwemu, a jedynie stwarza taką możliwość na podstawie art. 35 § 2 k.p.k. i pod warunkiem wskaza- nym w tym przepisie. Przewodniczący: sędzia SN E. Matwijów. Sędziowie SN: J. B. Rychlicki, A. Tomczyk (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Ciepłowski. 2 Sąd Najwyższy w sprawie ppłka rez. Wiesława J. i innych osób, oskarżonych o popełnienie przestępstw określonych w art. 228 § 3 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 4 czerw- ca 2009 r., zażalenia obrońcy oskarżonego Grzegorza M. na postanowie- nie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 kwietnia 2009 r., o wy- łączeniu sprawy ppłka rez. Wiesława J. do odrębnego rozpoznania oraz w przedmiocie zawieszenia postępowania i właściwości. 1. p o z o s t a w i ł bez rozpoznania zażalenie w części dotyczącej wyłą- czenia sprawy ppłka rez. Wiesława J.; 2. n i e u w z g l ę d n i ł zażalenia w pozostałych częściach i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem, wydanym podczas rozprawy w dniu 21 kwietnia 2009 r., Wojskowy Sąd Okręgowy w P. na podstawie art. 34 § 3 k.p.k. wy- łączył do odrębnego postępowania sprawę oskarżonego Wiesława J. z uwagi na zaistnienie okoliczności utrudniających łączne rozpoznanie jego sprawy ze sprawą pozostałych oskarżonych. Po ogłoszeniu tego orzecze- nia Przewodniczący pouczył, iż na postanowienie to nie przysługuje zaża- lenie. Kontestując tą decyzję sądu, obrońca oskarżonego Grzegorza M. wniósł o zbadanie oskarżonego Wiesława J. przez biegłych lekarzy na oko- liczność, czy ten oskarżony może brać udział w postępowaniu toczącym się w rozpoznawanej sprawie, zawieszenie postępowania do czasu wy- zdrowienia oskarżonego Wiesława J., niewyłączanie sprawy oskarżonego Wiesława J. do odrębnego postępowania oraz, z ostrożności procesowej, o 3 przekazanie sprawy do Wojskowego Sądu Garnizonowego w S. Ponadto wniósł – na wypadek nieuwzględnienia powyższych wniosków – o prowa- dzenie sprawy od początku. Podczas tej samej rozprawy w dniu 21 kwietnia 2009 r., Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wniosków obrońcy oskarżonego Grzegorza M. nie uwzględnił, ponawiając decyzję zapadłą na początku rozprawy odbywają- cej się tego dnia o prowadzeniu jej w dalszym ciągu, a następnie Przewod- niczący zarządził przerwę. Postanowienie to zaskarżył obrońca oskarżonego Grzegorza M. w części dotyczącej „wyłączenia sprawy oskarżonego Wiesława J. do odręb- nego rozpoznania”, odmowy zawieszenia postępowania oraz – z ostrożno- ści procesowej – w części dotyczącej odmowy przekazania sprawy Woj- skowemu Sądowi Garnizonowemu w S. Jako podstawę zaskarżenia w zakresie „wyłączenia sprawy oskarżo- nego Wiesława J. do odrębnego rozpoznania, celem dalszego łącznego rozpoznania sprawy” podniósł „zarzut błędu w poczynionych przez Sąd ad meriti ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym (a co najmniej przedwczesnym) ustaleniu na podstawie, w zasadzie tylko oświadczenia obrońcy oskarżonego (co do braku wiedzy w zakresie zakończenia procesu leczenia oskarżonego Wiesława J.), że w sprawie występują okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie sprawy, podczas gdy ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłych lekarzy wynika, że oskarżony Wiesław J. mo- że brać udział w postępowaniu (z zastrzeżeniem, że nie dłużej niż trzy go- dziny), a z ostatnio przedłożonego przez oskarżonego zaświadczenia le- karskiego wynika jedynie czasowa niezdolność do udziału w postępowa- niu”, wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia oraz o dopuszczenie i prze- prowadzenie dowodu z opinii właściwego biegłego na okoliczność czy ak- tualny stan zdrowia uniemożliwia oskarżonemu Wiesławowi J. udział w to- czącym się postępowaniu. 4 Uzasadniając dopuszczalność zaskarżenia tej części postanowienia, skarżący powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyż- szego z dnia 7 listopada 1985 r., III KZ 227/85, OSNKW 1986, z. 7-8, poz. 58, że na postanowienie o wyłączeniu do odrębnego postępowania sprawy poszczególnych osób zażalenie przysługuje tylko wówczas, gdy w wyniku takiego postanowienia następuje zmiana właściwości miejscowej lub rze- czowej sądu. W odniesieniu do części postanowienia Wojskowego Sądu Okręgo- wego w P., odmawiającej zawieszenia postępowania w sprawie z powodu bezprzedmiotowości wniosku, wniósł o uchylenie tego rozstrzygnięcia i wskazał, że sąd nie zapytał stron o wnioski formalne, lecz ograniczył się li tylko do poinformowania obecnych o wpłynięciu wniosku oskarżonego Wiesława J. o odroczenie rozprawy z uwagi na chorobę, po czym ogłosił decyzję w przedmiocie wyłączenia, co uniemożliwiło zgłoszenie wniosku o zawieszenie postępowania. W odniesieniu zaś do części postanowienia odmawiającej przekaza- nia sprawy do Wojskowego Sądu Garnizonowego w S., wnosząc o uchyle- nie tej części postanowienia, podniósł, iż po wyłączeniu sprawy oskarżone- go Wiesława J. do odrębnego rozpoznania sąd powinien stwierdzić swą niewłaściwość – zarówno miejscową, jak i rzeczową i wobec konieczności odroczenia rozprawy przekazać sprawę sądowi właściwemu. W zażaleniu obrońca zapowiedział ewentualne uzupełnienie jego uzasadnienia, to jednak do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy, nie wpłynęło. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności zażalenia na postanowienie podjęte w trybie art. 34 § 3 k.p.k. o wyłączeniu i odrębnym rozpoznaniu sprawy poszczególnych osób lub o poszczególne czyny. 5 Z przepisów ustawy procesowej tego rodzaju uprawnienie nie wynika, ponieważ postanowienie to nie należy do katalogu rozstrzygnięć wymie- nionych w art. 459 § 1 i 2 k.p.k., jak też uprawnienia do zaskarżenia takie- go orzeczenia nie przewiduje żaden przepis szczególny. Prawdą jest jed- nak, że w kwestii tej wypowiadał się Sąd Najwyższy w postanowieniu przy- toczonym przez skarżącego, dopuszczając w szczególnych sytuacjach, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego z 1969 r., możliwość zaskarżenia. Jednakże  co umknęło uwadze obrońcy oskarżonego Grze- gorza M. – od poglądu tego odstąpił, stwierdzając w uchwale siedmiu sę- dziów Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1989 r., V KZP 16/89, OSNKW 1990, z. 1-3, poz. 1, że „na postanowienie o wyłączeniu do od- rębnego postępowania sprawy poszczególnych osób lub o poszczególne czyny (art. 24 § 3 k.p.k.) nie przysługuje zażalenie”. Uchwała ta wydana została na gruncie poprzednio obowiązującego Kodeksu postępowania karnego, jednakże porównanie przepisów stanowiących podstawę skarżo- nego rozstrzygnięcia oraz przepisów określających dopuszczalność za- skarżania orzeczeń w dawnym Kodeksie postępowania karnego z aktual- nymi pozwala na wyrażenie poglądu, że zarówno teza przywoływanej uchwały, jak i jej uzasadnienie nie straciły na aktualności. Z uwagi więc na niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wojskowego Sądu Okrę- gowego w P. w części dotyczącej wyłączenia sprawy oskarżonego ppłka rez. Wiesława J. i odrębnego jej rozpoznania, należało pozostawić je bez rozpoznania. Takie rozstrzygnięcie – jak już wyżej zaznaczono – ma istotny wpływ na ocenę pozostałych części zażalenia, oczywiście dopuszczalnego i pod- legającego rozpoznaniu. Rzecz w tym jednak, że wobec prawomocnego wyłączenia sprawy Wiesława J., zażalenie kwestionujące odmowę zawie- szenia postępowania z powodu zaistnienia okoliczności występujących po stronie tego oskarżonego jest bezprzedmiotowe. Podobnie, jak i wniosek 6 obrony zgłoszony już po ogłoszeniu postanowienia o wyłączeniu. Okolicz- ność zaś – akcentowana w zażaleniu – że sąd nie umożliwił stronom wy- powiedzenia się co do wniosku oskarżonego Wiesława J. i wcześniejszego złożenia wniosku o zawieszenie postępowania nie ma znaczenia. Zakłada- jąc bowiem hiopotetycznie, że tak się stało, nieuwzględnienie takiego wniosku i wyłączenie sprawy ppłka rez. Wiesława J. doprowadziłoby do tożsamej sytuacji procesowej i uznania bezprzedmiotowości takiego zarzu- tu wobec wyłączenia sprawy i w ten sposób wyeliminowania okoliczności uzasadniających być może zawieszenie postępowania. Z tych więc powodów zażalenie w tej części nie mogło zostać uwzględnione. W odniesieniu zaś do ostatniej części zażalenia, w której skarżący kwestionuje odmowę przekazania sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizo- nowemu w S., odpowiedzią na zarzut sformułowany w skardze jest przepis art. 35 § 2 k.p.k., z którego jasno wynika, że stwierdzenie na rozprawie głównej przez sąd wyższego rzędu, iż nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy miejscowo jest sąd niższego rzędu daje podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odrocze- nia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie została zarządzona przerwa, co z formalnego punktu widzenia uniemożliwia przekazanie sprawy innemu są- dowi. Oczywiste jest również, że z uwagi na zaskarżenie postanowienia sądu a quo przerwa ta przerodzi się w odroczenie, ponieważ od daty jej zarządzenia do wyznaczenia kolejnego terminu rozprawy upłynie ponad 35 dni. Ta jednak okoliczność otworzy jedynie Wojskowemu Sądowi Okręgo- wemu w P. drogę do przekazania sprawy innemu sądowi. Treść przepisu art. 35 § 2 k.p.k. jednoznacznie wskazuje, że odroczenie rozprawy daje możliwość przekazania, nie rodzi zaś takiego obowiązku. Tak więc i zarzut sformułowany w tej części zażalenia okazał się bezzasadny, toteż i w tym zakresie skarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. 7 Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.