WZ 21/14

Sąd Najwyższy2014-10-20
SNKarneprzestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemuŚrednianajwyższy
tajemnica radcy prawnegoprzesłuchanie świadkaprzetarg wojskowyprzekroczenie uprawnieńkorzyść majątkowainteres publicznykodeks karnypostępowanie karneSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o zwolnieniu radcy prawnego z tajemnicy zawodowej w celu przesłuchania go w sprawie o przekroczenie uprawnień przez funkcjonariuszy wojskowych.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie radcy prawnego M. D. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego, które zezwoliło na jego przesłuchanie w charakterze świadka w śledztwie dotyczącym przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy wojskowych. Prokuratura wnioskowała o zwolnienie radcy z tajemnicy zawodowej w celu ustalenia, czy konsultował wymóg posiadania poświadczenia bezpieczeństwa przy przetargu na ochronę jednostek wojskowych. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że przesłuchanie radcy jest niezbędne do weryfikacji informacji.

Sprawa dotyczyła zażalenia radcy prawnego M. D. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W., które zezwoliło na jego przesłuchanie w charakterze świadka i zwolniło go z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego. Wniosek prokuratora wynikał z prowadzonego śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Z. podczas zawierania i realizacji umów na ochronę jednostek wojskowych. Prokuratura chciała ustalić, czy radca prawny konsultował wymóg posiadania przez wykonawców przetargu poświadczenia bezpieczeństwa I stopnia, a także dlaczego nie dokonano modyfikacji błędnych zapisów w SIWZ i umowie dotyczących wynagrodzenia. Wojskowy Sąd Okręgowy zezwolił na przesłuchanie radcy jedynie w zakresie opiniowania prawnego lub udzielania porad prawnych dotyczących wymogu posiadania świadectwa bezpieczeństwa. Radca prawny złożył zażalenie, zarzucając sądowi błąd w ustaleniach faktycznych i argumentując, że okoliczność ta może być ustalona na podstawie innych dowodów. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał ocenę sądu pierwszej instancji za trafną. Podkreślił, że przesłuchanie radcy prawnego w zakresie objętym postanowieniem jest niezbędne do weryfikacji informacji, których nie można uzyskać z innych źródeł bez naruszenia tajemnicy zawodowej. W związku z tym Sąd Najwyższy nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej radcy prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli jest to niezbędne do ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a okoliczności te nie mogą być ustalone w inny sposób bez naruszenia tajemnicy zawodowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przesłuchanie radcy prawnego w zakresie opisanym w postanowieniu jest niezbędne do weryfikacji informacji, które nie mogą być uzyskane z innych źródeł bez naruszenia tajemnicy zawodowej. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji zasadnie ograniczył zakres wniosku prokuratora do niezbędnego minimum.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić zażalenia i utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Strona wygrywająca

Prokurator

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznaradca prawny
Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w W.organ_państwowywnioskodawca
Wojskowy Sąd Okręgowy w W.instytucjasąd pierwszej instancji
Jednostka Wojskowa (…) w Z.instytucjapodmiot postępowania
H. Z.osoba_fizycznapełnomocnik ochrony informacji niejawnych

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 180 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do zezwolenia na przesłuchanie świadka objętego obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej.

k.k. art. 231 § § 2

Kodeks karny

Przepis określający przestępstwo przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 438 § pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Przywołany w zarzucie zażalenia jako podstawa do zarzucenia błędu w ustaleniach faktycznych.

k.p.k. art. 646 § zd. 2

Kodeks postępowania karnego

Przywołany w zarzucie zażalenia jako podstawa do zarzucenia błędu w ustaleniach faktycznych w kontekście postanowień.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przesłuchanie radcy prawnego jest niezbędne do weryfikacji informacji dotyczących konsultacji prawnych w sprawie przetargu. Nie istnieje inne źródło dowodowe, które mogłoby dostarczyć tych informacji bez naruszenia tajemnicy zawodowej. Sąd pierwszej instancji zasadnie ograniczył zakres wniosku prokuratora.

Odrzucone argumenty

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia sądu pierwszej instancji. Okoliczność opiniowania prawnego przez radcę prawnego może być ustalona na podstawie innych dowodów (np. ponowne przesłuchanie H. Z.).

Godne uwagi sformułowania

nie istnieje takie źródło dowodowe nie związane z tajemnicą zawodową, które mogłoby dostarczyć w niezbędnym zakresie informacji niezależnie bowiem w jakim charakterze zostanie przesłuchany H. Z. oraz co zezna (wyjaśni), niezbędna będzie weryfikacja podanych przez niego informacji, co może być dokonane jedynie przez przesłuchanie w charakterze świadka radcy prawnego

Skład orzekający

Marian Buliński

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Steckiewicz

członek

Andrzej Tomczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących tajemnicy radcy prawnego i możliwości jej uchylenia w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przetargu wojskowego i wymogu poświadczenia bezpieczeństwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu tajemnicy zawodowej radcy prawnego w kontekście postępowania karnego, co jest istotne dla prawników. Pokazuje, jak sąd równoważy potrzebę ochrony informacji niejawnych z koniecznością wyjaśnienia potencjalnych przestępstw.

Czy radca prawny musi ujawnić tajemnicę w śledztwie? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WZ 21/14
POSTANOWIENIE
Dnia 20 października 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Buliński (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jerzy Steckiewicz
‎
SSN Andrzej Tomczyk
Protokolant : Marcin Szlaga
w sprawie o zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego M. D. i wyrażenie zgody na jego przesłuchanie, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 20 października 2014 r., zażalenia radcy prawnego M. D.  na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W.  z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt Kp (…)
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić zażalenia radcy prawnego M. D.  i zaskarżone postanowienie w części dotyczącej radcy prawnego M. D. utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w W.  prowadzi śledztwo w sprawie przekroczenia, w okresie od 1 stycznia 2012 r.  do 31 grudnia 2012 r., swych uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych – osoby funkcyjne z […] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Z.  – podczas zawierania i realizacji umów na ochronę jednostek wojskowych i działania w ten sposób w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz na szkodę interesu publicznego, tj. o przestępstwo określone w art. 231 § 2 k.k.
7 sierpnia 2014 r. prokurator złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego M. D. i zezwolenie na jego przesłuchanie w charakterze świadka. Wymieniana osoba to radca prawny, który świadczy pomoc prawną na rzecz Jednostki Wojskowej (…) w Z..
W ocenie wnioskodawcy, złożenie przedmiotowego wniosku okazało się konieczne, gdyż tylko po przesłuchaniu tego radcy prawnego na okoliczności związane z udzieleniem przez niego pomocy prawnej, będzie możliwe ustalenie w toczącym się śledztwie:
„1. czy H. Z. - pełnomocnik ochrony informacji niejawnych (…) WOG w Z., przed zawarciem w treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) zapisu nakładającego na przedsiębiorców ubiegających się o udział w przetargu nr (…) konieczność posiadania poświadczenia bezpieczeństwa I stopnia konsultował się w tym zakresie z radcami prawnymi i czy ich stanowisko w tym przedmiocie było zgodne z prezentowanym przez H. Z.?
2. dlaczego od chwili otrzymania od przedsiębiorców biorących udział w przetargu nr (…) informacji o sprzecznych wyliczeniach znajdujących się w treści SIWZ dokonanych dla zadania nr 2 i 6, tj. od dnia 6 listopada 2012 r., do chwili zawarcia umowy nr (….) co miało miejsce w dniu 10 grudnia 2012 r., nie dokonano modyfikacji błędnych wyliczeń w SIWZ oraz umowy w sposób umożliwiający prawidłowe naliczanie wynagrodzenia za wykonaną usługę ochrony JW (…) w W.?
3. dlaczego nie poprawiono treści umowy nr (…) zawartej w dniu 10 grudnia 2012 r. niezwłocznie po jej zawarciu, co uchroniłoby (...) WOG w Z.  od dokonywania nadpłat finansowych na rzecz firmy ochroniarskiej i dokonano tego dopiero w czerwcu 2013 r. w sposób wskazany w treści aneksu nr 1 do umowy nr (…).”
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. (Kp (…)) na podstawie art. 180 § 2 k.p.k., zezwolił na przesłuchanie w charakterze świadka M. D.  zwalniając jednocześnie wymienioną osobę od obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego w zakresie ewentualnego opiniowania prawnego lub udzielenia porad prawnych w kwestii zawarcia w treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) przetargu nieograniczonego w znaku sprawy: (…), ogłoszonego 20 października 2012 r. przez Jednostkę Wojskową (…) w Z., posiadania przez wykonawcę Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego Pierwszego Stopnia, nie uwzględniając jednocześnie wniosku prokuratora w pozostałym zakresie wskazanym we wniosku.
Zażalenie na to postanowienie złożył radca prawny M. D.  zarzucając temuż postanowieniu:
„ – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę tego orzeczenia, mogący mieć wpływ na treść tego orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 646 zd. 2 k.p.k.) polegający na co najmniej przedwczesnym przyjęciu, iż okoliczność ewentualnego opiniowania prawnego lub udzielania porad prawnych w kwestii zawarcia w treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) przetargu nieograniczonego o znaku sprawy: (…), ogłoszonego 20 października 2012 r. przez Jednostkę Wojskową (…) w Z., wymogu posiadania przez wykonawcę Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego Pierwszego Stopnia nie może być ustalona na podstawie innego dowodu niż zeznania świadka radcy prawnego M. D. , w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż okoliczność ta może być ustalona także na skutek powtórnego przesłuchania H. Z., jak również nie można wykluczyć jeszcze na tym etapie postępowania istnienia innych dowodów na tę okoliczność”.
W oparciu o to skarżący wniósł o:
„- zmianę zaskarżonego postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego, sygn. akt Kp (…), z dnia 12 sierpnia 2014 r. w jego pkt. 1 w części dotyczącej radcy prawnego M. D.  poprzez nie uwzględnienie wniosku prokuratora o zezwolenie na przesłuchanie w charakterze świadka i zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego M. D.  w zakresie ewentualnego opiniowania prawnego lub udzielania porad prawnych w kwestii zawarcia w treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) przetargu nieograniczonego o znaku sprawy: (..), ogłoszonego 20 października 2012 r. przez Jednostkę Wojskową (…) w Z., wymogu posiadania przez wykonawcę Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego Pierwszego Stopnia; ewentualnie
- uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego, sygn. akt Kp (…), z dnia 12 sierpnia 2014 r. w jego pkt. 1 w części dotyczącej radcy prawnego M. D.  i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji”.
W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zauważyć należy, że sąd pierwszej instancji w wydatnym zakresie ograniczył wniosek prokuratora do niezbędnego w jego ocenie minimum.  Ocenę sądu orzekającego należy uznać za trafną. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że H. Z.  nalegał na zawarcie w treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia zapisu nakładającego na wykonawcę posiadanie Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego Pierwszego Stopnia, wspierając ten wymóg argumentem skonsultowania go z jednym z radców prawnych. Zasadnie sąd pierwszej instancji ocenił, że nie istnieje takie źródło dowodowe nie związane z tajemnicą zawodową, które mogłoby dostarczyć w niezbędnym zakresie informacji, co do okoliczności wskazanych w pkt. 1 postanowienia tego sądu.
Niezależnie bowiem w jakim charakterze zostanie przesłuchany H. Z. oraz co zezna (wyjaśni), niezbędna będzie weryfikacja podanych przez niego informacji, co może być dokonane jedynie przez przesłuchanie w charakterze świadka radcy prawnego (oczywiście w zakresie opisanym w zaskarżonym postanowieniu).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI