WZ 20/16

Sąd Najwyższy2017-01-04
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
tajemnica radcy prawnegopostępowanie karnedowodyprzesłuchanie świadkaSąd NajwyższyWojskowy Sąd Okręgowyart. 180 k.p.k.zażalenie

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o zwolnieniu radcy prawnego z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej w celu przesłuchania go w sprawie dotyczącej wątpliwości co do autentyczności umów.

Radca prawny Z. N. świadczył usługi prawne dla Wojskowego Ośrodka, gdzie ujawniono dwie umowy o tej samej numeracji, ale różnej treści. Na jednej z nich widniał podpis Z. N., na drugiej nie. Wojskowy Sąd Okręgowy zwolnił radcę prawnego z tajemnicy zawodowej, aby przesłuchać go w charakterze świadka na okoliczności związane z tymi umowami. Z. N. złożył zażalenie, twierdząc, że nie spełniono przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie sądu niższej instancji, uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości i potrzeba ustalenia faktów uzasadniają przesłuchanie radcy prawnego.

Sprawa dotyczyła zażalenia radcy prawnego Z. N. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W., które zwalniało go z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego. Z. N. świadczył usługi prawne dla Wojskowego Ośrodka, w którym pełnił obowiązki Komendanta płk. rez. J. K., oskarżony o przestępstwa. W toku postępowania karnego ujawniono dwie wersje umowy o tej samej numeracji, sporządzone tego samego dnia, lecz różniące się treścią. Tylko jedna z nich zawierała podpis i pieczęć Z. N. Wojskowy Sąd Okręgowy, na wniosek prokuratora, zwolnił Z. N. z tajemnicy zawodowej na okoliczności związane z powstaniem i opiniowaniem tych umów, w tym na temat umowy bez jego podpisu, uznając, że jest to niezbędne do usunięcia istotnych wątpliwości. Radca prawny Z. N. wniósł zażalenie, argumentując, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 180 § 2 k.p.k., a ustalenie okoliczności umowy bez jego podpisu powinno nastąpić innymi środkami dowodowymi. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał je za nieuzasadnione. Podkreślił, że dobro wymiaru sprawiedliwości oraz potrzeba dokonania ustaleń faktycznych, których nie można osiągnąć innymi środkami dowodowymi, przemawiają za przesłuchaniem radcy prawnego. Sąd Najwyższy odrzucił argumentację Z. N. o powołaniu się na orzeczenia innych sądów i uchwały samorządu radcowskiego, wskazując, że sam sąd niższej instancji odwołał się do art. 180 § 2 k.p.k. i prawidłowo ocenił jego zastosowanie. W konsekwencji Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zachodzą przesłanki do zwolnienia radcy prawnego z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości i potrzeba dokonania ustaleń faktycznych, których nie można osiągnąć innymi środkami dowodowymi, uzasadniają przesłuchanie radcy prawnego w charakterze świadka na okoliczności objęte tajemnicą zawodową, zwłaszcza gdy istnieją istotne wątpliwości co do autentyczności dokumentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Strona wygrywająca

Prokurator / Sąd Okręgowy

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznaoskarżony
Z. N.osoba_fizycznaradca prawny / świadek

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 180 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Przesłanki do zwolnienia świadka z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej (w tym radcy prawnego) zachodzą, gdy ujawnienie informacji objętych tajemnicą jest niezbędne do ustalenia okoliczności, dla których dowód został dopuszczony (np. w celu usunięcia istotnych wątpliwości co do autentyczności dokumentów).

Pomocnicze

k.k. art. 228 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 270 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 231 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 426 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Środek odwoławczy od postanowienia Sądu Najwyższego w przedmiocie zażalenia nie przysługuje.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dobro wymiaru sprawiedliwości (prawidłowość wyrokowania). Informacje objęte tajemnicą zawodową mogą stanowić zasadniczy dowód w sprawie. Inne środki dowodowe nie pozwoliły na dokonanie ustaleń faktycznych pozwalających na usunięcie zaistniałych wątpliwości.

Odrzucone argumenty

Nie zostały spełnione przesłanki z art. 180 § 2 k.p.k. Ustalenie okoliczności powstania umowy bez podpisu radcy prawnego powinno być dokonane innymi środkami dowodowymi.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości (prawidłowość wyrokowania) inne środki dowodowe nie pozwoliły na dokonanie ustaleń faktycznych pozwalające na usunięcie zaistniałych wątpliwości

Skład orzekający

Jerzy Steckiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przesłanek do zwolnienia radcy prawnego z tajemnicy zawodowej w celu przesłuchania w postępowaniu karnym, gdy istnieją wątpliwości co do autentyczności dokumentów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej; interpretacja art. 180 § 2 k.p.k. w kontekście tajemnicy radcy prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej radcy prawnego a potrzebą ujawnienia dowodów w postępowaniu karnym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy radca prawny musi ujawnić tajemnicę, gdy istnieją dwie wersje tej samej umowy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WZ 20/16
POSTANOWIENIE
Dnia 4 stycznia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Steckiewicz
w sprawie płk. rez. J. K. oskarżonego z art. 228 § 3 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 4 stycznia 2017 r. zażalenia radcy prawnego Z. N. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 października 2016 r., w przedmiocie zwolnienia Z. N. z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Pułkownik rezerwy J. K. oskarżony został o popełnienie przestępstw określonych w art. 228 § 3 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k., art. 231 § 2 k.k. i inne, w czasie, gdy pełnił obowiązki Komendanta Wojskowego Ośrodka (…).
Z. N. jest radcą prawnym, który w okresie zarzutów przedstawionych płk. rez. J. K. świadczył usługi prawne na rzecz wspomnianego Ośrodka, polegające miedzy innymi na sporządzaniu i opiniowaniu umów oraz udzielaniu porad i konsultacji prawnych.
W toku postępowania karnego ujawniono dwa egzemplarze umów o tej samej numeracji, sporządzonych tego samego dnia, jednak różniących się treścią oraz tym, że tylko na jednej z nich widnieje pieczęć i podpis radcy prawnego Z. N.
Przesłuchiwany przez Wojskowy Sąd Okręgowy w charakterze świadka radca prawny Z. N. oświadczył, że wszystkie informacje, które uzyskał pracując na rzecz wspomnianego Ośrodka objęte są tajemnicą radcy prawnego i wniósł o zwolnienie go od obowiązku składania zeznań.
W związku z tym oświadczeniem Wojskowy Sąd Okręgowy w W., na wniosek prokuratora, wydał postanowienie o treści, jak następuje:
„na podstawie art. 180 § 2 k.p.k. zwolnić świadka Z. N. z obowiązku zachowania tajemnicy radcy prawnego na okoliczność:
- powstania umowy nr. (...) z dnia 08 marca 1999 r. na egzemplarzu, której to umowy brak jest umowy w/w;
- powstania i opiniowania umowy nr. (...) z dnia 08 marca 1999 r., na której to egzemplarzu widnieje podpis w/w,
w związku z faktem, iż obydwa egzemplarze umowy posiadają odmienną treść;
- na okoliczność powstania i opiniowania aneksu nr. 1 z dnia 22 września 1999 r. do rzeczonej umowy nr. (...) z dnia 08 marca 1999 r.”
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wobec zaistniałych istotnych wątpliwości dotyczących wspomnianych umów niezbędne będzie przesłuchanie radcy prawnego w charakterze świadka na okoliczności: kiedy powstały oba egzemplarze umów, czy świadek Z. N., jako radca prawny reprezentujący jedną ze stron umowy znał ich treść, zwłaszcza, czy zapoznawał się z umową, na której nie ma jego podpisu i w ogóle czy wie dlaczego powstały dwa egzemplarze umów i ewentualnie, czy jest w stanie wskazać kto te umowy i w jakich okolicznościach sporządził.
Zażalenie na to postanowienie złożył radca prawny Z. N., w którym zakwestionował potrzebę przesłuchania go w charakterze świadka stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 180 § 2 k.p.k.
Uzasadniając swoje stanowisko autor zażalenia powołał orzeczenie Sądu Apelacyjnego dotyczące przesłanek pozwalających przesłuchać świadka na okoliczność powodującą potrzebę ujawnienia faktów związanych z tajemnicą zawodową oraz Uchwałę nr (...) Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych odnoszącą się do omawianego zagadnienia; stwierdził ponadto, że „… skoro ma być przesłuchany m.in. na okoliczność powstania umowy, na której brak jest jego podpisu, to nasuwa się w sposób oczywisty wniosek, że ta okoliczność powinna być ustalona innymi środkami dowodowymi niż przesłuchanie tego radcy prawnego”.
W konkluzji Z. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest uzasadnione, bowiem wbrew zaprzeczeniu jego autora, za przesłuchaniem radcy prawnego Z. N. na okoliczności wskazane w zaskarżonym postanowieniu przemawia zarówno dobro wymiaru sprawiedliwości (prawidłowość wyrokowania), jak i to, że informacje związane z tajemnicą zawodową, mogą stanowić zasadniczy dowód w sprawie, bowiem inne środki dowodowe nie pozwoliły na dokonanie ustaleń faktycznych pozwalające na usunięcie zaistniałych wątpliwości.
Niemerytoryczne, bowiem niczego nie „wzbogacające” argumentacji zażalenia było powołanie się na wyrok Sądu Apelacyjnego oraz Uchwałę nr (...) Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 29 października 2003 r. dotyczącą zwalniania radców prawnych z obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej, bowiem oba te dokumenty odwoływały się do treści art. 180 § 2 k.p.k., co zresztą również uczynił Sąd stwierdzając i uzasadniając swoje orzeczenie, że wymienione w tym przepisie przesłanki uzasadniały przesłuchanie radcy prawnego w charakterze świadka, co do faktów objętych tajemnicą radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze postanowiono, jak na wstępie.
Pouczenie:
stosownie do art.426 § 1 k.p.k. środek odwoławczy od niniejszego postanowienia nie przysługuje.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI