WZ 19/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 października 2016 r., które umorzyło postępowanie karne wobec płk. rez. J.K. i płk. K.M. na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. z powodu braku wymaganego zezwolenia na ściganie. Oskarżeni byli sędziami wojskowymi, a zarzuty dotyczyły przestępstw z ustawy o dostępie do informacji publicznej w zbiegu z przepisami kodeksu karnego. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W odniesieniu do płk. K.M., umorzenie było uzasadnione brakiem zezwolenia na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, co potwierdziła wcześniejsza uchwała Sądu Dyscyplinarnego i Sądu Najwyższego. W kwestii płk. rez. J.K., mimo że nie złożono wniosku o zezwolenie na ściganie, Sąd Najwyższy uznał, że również wobec niego postępowanie powinno zostać umorzone z tej samej przyczyny. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia była interpretacja immunitetu sędziowskiego. Sąd Najwyższy podkreślił, że immunitet formalny, wynikający z art. 181 Konstytucji RP i art. 30 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, chroni sędziego przed pociągnięciem do odpowiedzialności karnej bez zgody sądu dyscyplinarnego. Co istotne, Sąd uznał, że immunitet ten zachowuje moc również po zakończeniu przez sędziego sprawowania urzędu, niezależnie od tego, czy odszedł w stan spoczynku, czy z innych powodów zakończył służbę. Sąd odrzucił argumentację, że immunitet dotyczy wyłącznie czynów związanych z działalnością jurysdykcyjną lub że traci moc po zakończeniu służby, powołując się na potrzebę zapewnienia niezawisłości sędziowskiej i zasadę równości wobec prawa. Kosztami postępowania odwoławczego obciążono oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie interpretacji immunitetu sędziowskiego, jego zakresu czasowego i przedmiotowego, a także konieczności uzyskania zezwolenia na ściganie.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów sądów wojskowych i ich immunitetu, choć zasady są szeroko stosowalne do sędziów wszystkich sądów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy immunitet sędziowski przysługuje również po zakończeniu sprawowania urzędu przez sędziego, niezależnie od charakteru popełnionego czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, immunitet sędziowski zachowuje moc także po zakończeniu sprawowania urzędu przez sędziego, niezależnie od tego, czy czyn został popełniony w związku z działalnością jurysdykcyjną, administracyjną, czy w życiu prywatnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni art. 181 Konstytucji RP i art. 30 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, wskazując, że celem immunitetu jest ochrona niezawisłości sędziowskiej. Stwierdzono, że brak jest podstaw do odmiennego traktowania sędziego, który zakończył służbę, od sędziego w stanie spoczynku, co wynika również z zasady równości wobec prawa. Immunitet ma charakter formalny i obejmuje wszystkie czyny sędziego.
Czy brak zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest podstawą do umorzenia postępowania wobec sędziego, nawet jeśli zarzuty dotyczą czynów popełnionych w czasie sprawowania urzędu, ale postępowanie wszczęto po jego zakończeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wymaganego zezwolenia na ściganie jest obligatoryjną podstawą do umorzenia postępowania karnego wobec sędziego, zgodnie z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy postąpił prawidłowo, umarzając postępowanie wobec obu sędziów, ponieważ oskarżyciel nie uzyskał wymaganego zezwolenia na pociągnięcie ich do odpowiedzialności karnej. Wobec braku takiego zezwolenia, sąd pierwszej instancji był zobligowany do umorzenia postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| płk. rez. J.K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| płk. K.M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.L. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy subsydiarny |
| adw. P. K. | osoba_fizyczna | pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 10
Kodeks postępowania karnego
Brak wymaganego zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest podstawą do umorzenia postępowania.
u.d.i.p. art. 23
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
k.k. art. 231 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 268 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 181
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Immunitet sędziowski stanowi gwarancję niezawisłości sędziowskiej i obejmuje wszystkie czyny sędziego, niezależnie od czasu ich popełnienia i związku z działalnością jurysdykcyjną.
u.s.w. art. 30 § ust. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
Szczegółowo reguluje immunitet sędziowski, stanowiąc element gwarancji niezawisłości.
Pomocnicze
k.p.k. art. 640
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 632 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Immunitet sędziowski przysługuje również po zakończeniu sprawowania urzędu. • Immunitet sędziowski obejmuje wszystkie czyny sędziego, niezależnie od ich charakteru (jurysdykcyjny, administracyjny, prywatny). • Brak wymaganego zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest obligatoryjną podstawą do umorzenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Immunitet sędziowski nie przysługuje byłemu sędziemu wojskowemu, który zrzekł się urzędu, zwłaszcza za czyny niezwiązane z wykonywaniem funkcji jurysdykcyjnych. • Sędzia, wykonując czynności administracyjne jako prezes sądu, nie jest chroniony immunitetem sędziowskim. • Sprawa powinna zostać przekazana do sądu powszechnego ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Godne uwagi sformułowania
Immunitet sędziowski jest immunitetem formalnym co oznacza, że nie powoduje on wyłączenia odpowiedzialności w ogóle, a jedynie ogranicza możliwość pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej bez zgody sądu dyscyplinarnego • Ratio legis tej instytucji należy też dopatrywać się w domniemaniu uczciwości sędziego jako osoby o nieskazitelnym charakterze • nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania sędziego, który przeszedł w stan spoczynku i z racji zachowania statusu sędziego zachował również immunitet sędziowski oraz sędziego, który w ogóle odszedł z urzędu • Immunitet obejmuje wszystkie czyny sędziego (działania i zachowania), niezależnie od tego, kiedy zostały popełnione i czy zostały popełnione w związku z działalnością jurysdykcyjną czy z czynnościami administracyjnymi, czy też w życiu prywatnym sędziego
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
sędzia SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji immunitetu sędziowskiego, jego zakresu czasowego i przedmiotowego, a także konieczności uzyskania zezwolenia na ściganie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów sądów wojskowych i ich immunitetu, choć zasady są szeroko stosowalne do sędziów wszystkich sądów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii immunitetu sędziowskiego, który jest kluczowy dla niezawisłości sądów. Rozstrzygnięcie SN dotyczące ochrony sędziów po zakończeniu służby jest istotne dla prawników i może być ciekawe dla szerszej publiczności zainteresowanej praworządnością.
“Czy sędzia odpowiada za czyny po odejściu z zawodu? Sąd Najwyższy rozstrzyga o zakresie immunitetu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.