WZ 18/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  9  KWIETNIA  2009  R. 
WZ  18/09 
 
Jeżeli akt oskarżenia lub wniosek o ukaranie wniesiono do sądu woj-
skowego przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie 
ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 
U. Nr 237, poz. 1651), tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r., to pomimo zmia-
ny z tym dniem właściwości, sąd ten orzeka nadal na podstawie art. 8 tej 
ustawy, bez względu na to, czy postępowanie toczy się przed nim według 
przepisów dotychczasowych czy nowych, gdyż art. 9 ustawy nie dotyczy 
właściwości sądu.  
 
Przewodniczący: Prezes SN J. Godyń (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: M. Buliński, A. Tomczyk 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk W. Marcinkowski. 
 
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 kwietnia 
2009 r. zażalenia prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w W. 
na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 lutego 
2009 r. o przekazaniu według właściwości do rozpoznania Sądowi Rejo-
nowemu w W. sprawy ppłk. rez. Krzysztofa C., oskarżonego o popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 224 § 2 k.k. i in., na podstawie art. 437 § 
1 k.p.k., 
 
u c h y l i ł  zaskarżone postanowienie. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 

 
2 
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 18 lutego 
2009 r. przekazał – na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. i art. 647 k.p.k. w zw. z 
art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę-
powania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651) 
– sprawę ppłk. rez. Krzysztofa C. „według właściwości do rozpoznania Są-
dowi Rejonowemu w W”. 
Postanowienie zaskarżył prokurator, który zarzucając „obrazę przepi-
sów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowi-
cie art. 8 i 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks 
postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 
237, poz. 1651), polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd pierwszej 
instancji, iż w przedmiotowej sprawie odroczenie rozprawy bez terminu 
skutkowało koniecznością przekazania jej do sądu powszechnego, pod-
czas gdy prawidłowa interpretacja przepisu art. 9 cyt. ustawy prowadzi do 
wniosku, że jego treść nie odnosi się do właściwości sądu, lecz wyłącznie 
do innych przepisów dotyczących procedowania”, wniósł o „uchylenie 
wskazanego postanowienia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi 
Okręgowemu w W. jako sądowi właściwemu do jej rozpoznania”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. decyzję procesową o przekazaniu 
sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu uzasadnił następująco: „W 
myśl art. 8 cytowanej wyżej ustawy o zmianie ustawy – kodeks postępowa-
nia karnego oraz niektórych innych ustaw, zasadą jest, że sprawę ppłk. rez. 
Krzysztofa C. rozpoznaje sąd wojskowy albowiem akt oskarżenia wpłynął w 
niej do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. przed dniem wejścia w życie 
niniejszej ustawy. Jednakże według dyspozycji art. 9 zdanie drugie tejże 
ustawy, w razie odroczenia rozprawy postępowanie toczy się według prze-
pisów nowego kodeksu postępowania karnego, a więc zmienionego po-
wyższą ustawą, która wprowadza inną właściwość rzeczową sądów woj-

 
3 
skowych, będąc odzwierciedleniem woli ustawodawcy w tym zakresie. Za 
takim rozumieniem i stosowaniem art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o 
zmianie ustawy – kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych 
ustaw, przemawia uchwała SN z dnia 25 kwietnia 1996 r. (I KZP 6/96, 
OSNKW 1996/5-6/24) oparta na nowelizacji poprzednio obowiązującego 
kodeksu postępowania karnego.” 
Stanowisko Sądu jest oczywiście błędne. Odwołując się do judykatu-
ry Sądu Najwyższego należało bowiem odnieść się przede wszystkim do 
uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 1998 r., I KZP 14/98 
(OSNKW 1998, z. 9-10, poz. 42) w brzmieniu: „Określenie użyte w art. 8 
zdanie II przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego, że w 
sytuacjach opisanych w tym przepisie „postępowanie toczy się według 
przepisów kodeksu postępowania karnego” nie odnosi się do właściwości 
sądu, lecz do innych przepisów dotyczących „toczenia się” postępowania, 
natomiast właściwości sądu dotyczy wyłącznie art. 7 tychże przepisów” – 
jako adekwatnej do sytuacji procesowej w rozpoznawanej sprawie. Woj-
skowy Sąd Okręgowy wprawdzie miał na względzie treść tej uchwały, ale 
po pierwsze, w postanowieniu z dnia 12 marca 2009 r., wydanym w trybie 
art. 463 § 1 k.p.k., które przecież, jako niezaskarżone, nie może być rozpo-
znane przez instancję odwoławczą, a po wtóre, i tak błędnie zinterpretował 
powołaną uchwałę. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem: „ ... zauważyć nale-
ży, że pogląd wyrażony w niniejszej uchwale nie stoi w sprzeczności z po-
glądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia, I 
KZP 6/96 (OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 24), gdyż ... dokonując w noweli 
zmiany właściwości rzeczowej sądów ani nie sformułowano odpowiednika 
art. VIII, ani też jego odpowiedniego stosowania, czego konsekwencją mu-
siało być stosowanie wprost art. 25 k.p.k. z 1969 r. Gdyby to bowiem uczy-
niono, to stanowisko Sądu Najwyższego zawarte we wspomnianej uchwale 

 
4 
z 1996 r. byłoby niewątpliwie inne, a mianowicie identyczne ze stanowi-
skiem zajętym w niniejszej uchwale.” 
Stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie relacji między art. 7 a art. 
8 zd. 2 p.w.k.p.k. zostało pozytywnie ocenione w piśmiennictwie (zob. Z. 
Gostyński: Glosa do uchwały z 30 września 1998, I KZP 14/98, P i P 1999, 
z. 4, s. 112 – 115; S. Zabłocki: Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego – 
Izba Karna, Pal. 1999, nr 1 – 2, s. 141 – 143; R. Stefański: Przegląd 
uchwał Izby Karnej i Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w zakresie prawa 
karnego procesowego za 1998 r., WPP 1999, nr 1 – 2, s. 137 – 138, a tak-
że komentarze do Kodeksu postępowania karnego). 
Z porównania treści przepisów, o których mowa w uchwale Sądu 
Najwyższego z dnia 30 września 1998 r., z przepisami art. 8 i art. 9 ustawy 
z dnia 5 grudnia 2008 r. wynika, że zostały one zredagowane – co do 
wprowadzonych tymi przepisami reguł postępowania – identycznie. Niezro-
zumiałe zatem byłoby interpretowanie norm o tym samym znaczeniu w 
sposób diametralnie różniący się. 
Konkluzja jest oczywista. Art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o 
zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651) w części zawierającej nakaz stosowania 
przepisów Kodeksu postępowania karnego lub Kodeksu karnego skarbo-
wego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą w sytuacjach wskaza-
nych w tym przepisie nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 8 tej 
ustawy w zakresie właściwości sądu, gdyż dotyczy (art. 9) wyłącznie prze-
pisów o „toczeniu się” postępowania. Art. 8 powołanej ustawy, stanowiący 
regułę intertemporalną, wprowadza zasadę petryfikacji właściwości sądu, 
podobnie jak uczyniono to w przypadku przepisów wprowadzających Ko-
deks postępowania karnego (art. 7). W pełni zasadny jest zatem pogląd, że 
jeżeli akt oskarżenia lub wniosek o ukaranie wniesiono do sądu wojskowe-
go przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie 

 
5 
ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 
U. Nr 237, poz. 1651), tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r., to mimo zmiany z 
tym dniem zakresu właściwości, sąd ten orzeka nadal na podstawie art. 8 
tej ustawy, bez względu na to, czy postępowanie toczy się przed nim we-
dług przepisów dotychczasowych czy nowych, gdyż regulujący kwestię „to-
czenia się” postępowania art. 9 ustawy nie dotyczy właściwości sądu. 
Z przytoczonych względów należało orzec, jak w części dyspozytyw-
nej postanowienia, przy czym zbędne było wydanie, postulowanego przez 
prokuratora, tzw. orzeczenia następczego, gdyż jest oczywiste, że po uchy-
leniu zaskarżonego postanowienia sprawa wraca do tego etapu procedo-
wania, który miał miejsce przed podjęciem decyzji procesowej o przekaza-
niu sprawy sądowi powszechnemu.