WZ 15/12

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  10  MAJA  2012  R. 
WZ  15/12 
 
Wobec tego, że art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o 
należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. 
Nr 49, poz. 445 ze zm.) z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
22 marca 2011 r., SK 13/08 (Dz. U. z dnia 5 kwietnia 2011 r. Nr 72, poz. 
389) utracił moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, 
a nowej regulacji ustawowej w tym zakresie dotychczas brak, przy ustalaniu 
należących do kosztów procesu uzasadnionych wydatków oskarżonego 
(art. 616 § 2 k.p.k.), które w razie jego uniewinnienia lub umorzenia 
przeciwko niemu postępowania karnego w sprawach z oskarżenia 
publicznego ponosi Skarb Państwa (art. 632 pkt 2 k.p.k.), należy aktualnie 
kierować się wskazaniami art. 13 powołanego dekretu oraz pomocniczo art. 
86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach 
cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.), jak również regulacjami 
zawartymi w rozporządzeniach: Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 
2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu 
kosztów używania dla celów służbowych samochodów osobowych, 
motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 
27, poz. 271 ze zm.) oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 
grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności 
przysługujących 
pracownikowi 
zatrudnionemu 
w 
państwowej 
lub 
samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na 
obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990 ze zm.) 

 
2 
Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś. 
Sędziowie: SN M. Buliński, WSO (del. do SN.) K. Mastalerz 
(sprawozdawca). 
Prokurator WPO del. do Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk. 
M. Kawalec. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Bogdana N. uniewinnionego od zarzutu 
popełnienia przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 
3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na 
posiedzeniu w dniu 10 maja 2012 r., zażalenia Bogdana N. na 
postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 lutego 2012 
r., po wysłuchaniu prokuratora, 
 
u c h y l i ł  zaskarżone postanowienie i sprawę p r z e k a z a ł  Wojskowemu 
Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. Wojskowego Sądu Okręgowego w 
W. Bogdan N. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa 
określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 
k.k. 
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 października 2011 r. utrzymał w 
mocy powołane wyżej orzeczenie. 
Bogdan N. złożył wniosek o zasądzenie na jego rzecz wydatków 
poniesionych przez niego w związku z prowadzonym postępowaniem 
karnym w łącznej wysokości 7 400 zł. 

 
3 
Na wyliczoną przez wnioskodawcę kwotę składają się: koszty 
dojazdów na rozprawy z użyciem samochodu osobowego marki Opel 
Frontera o pojemności powyżej 2000 cm3, diety, koszty noclegu. 
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 27 lutego 
2012 r. przyznał Bogdanowi N. kwotę 1 624 zł tytułem zwrotu 
uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z prowadzonym 
postępowaniem karnym. Za podstawę wyliczenia wydatków Sąd pierwszej 
instancji przyjął art. 4 ust. 1 w zw. z art. 13 dekretu z dnia 26 października 
1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu 
sądowym (Dz. U. Nr 49 poz. 445 ze zm.). 
Na powołane wyżej postanowienie złożył zażalenie Bogdana N. 
Skarżący kwestionuje sposób i wysokość wyliczenia należności z tytułu 
wyłożonych wydatków. Bogdan N. podnosi, iż z uwagi na miejsce 
zamieszkania i wyznaczone godziny rozpoczynania rozpraw nie mógł 
korzystać z publicznych środków transportu, gdyż byłoby to dla niego 
uciążliwe 
pod 
względem 
psychicznym 
i 
fizycznym. 
Konieczność 
zabezpieczenia samochodu przed kradzieżą generowałaby dodatkowe 
koszty. W ocenie skarżącego korzystanie przez niego z prywatnego 
samochodu 
było 
najbardziej 
optymalnym 
rozwiązaniem 
służącym 
wykonaniu obowiązku udziału w rozprawach. Autor zażalenia zwraca także 
uwagę na brzmienie art. 4 ust. 1 powołanego dekretu, zgodnie z którym „... 
z braku zaś takiego środka – koszty przejazdu najtańszego z dostępnych 
środków lokomocji...”. Zdaniem skarżącego powołany przepis dopuszczał 
możliwość przyznania kosztów przejazdu na wezwanie sądu prywatnym 
samochodem. Bogdan N. odnosi się także do niekonsekwencji w sposobie 
naliczania należności za koszty podróży, której miał się dopuścić w 
zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji. Autor zażalenia 
reprezentuje pogląd, że skoro Wojskowy Sąd Okręgowy w W. nie przyjął 
jego sposobu wyliczania kosztów przejazdu polegającego na zwrocie 

 
4 
wydatków związanych z wykorzystaniem samochodu prywatnego, to tym 
samym nie miał podstaw do odliczenia kwoty 1 600 zł wręczonej przez 
współoskarżonego Mariana S. jako partycypacji w wymienionych kosztach. 
W ocenie skarżącego powinien on otrzymać rekompensatę moralną i 
koszty przejazdu wynikłe z niesłusznego oskarżenia, zwłaszcza że sytuacja 
materialna jego 4 osobowej rodziny nie jest dobra. 
Bogdan N. wnosi o „o zrozumienie i pozytywne rozpatrzenie 
zażalenia”, przez co rozumie zwrot kosztów 27 wyjazdów na wezwanie 
sądu, co daje łącznie przejechanych 15 525 km, przy zużyciu 1 552 litrów 
paliwa, po 3.70 zł za litr. W sumie Bogdan N. wylicza koszty uczestnictwa w 
postępowaniu karnym na kwotę 5 742 zł, co stanowi jedynie koszt paliwa, 
bez amortyzacji samochodu. 
Sąd Najwyższy, zważył. 
Bezspornym jest, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 22 
marca 2011 r., SK 13/08, stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 4 ust. 1 
cyt. dekretu z dnia 26 października 1950 r., przy czym ustalił, iż traci on 
moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w 
Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powołany wyrok został 
ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 5 kwietnia 2011 r. Nr 72, poz. 389. 
Wynika stąd, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia art. 4 ust. 1 
powołanego dekretu jeszcze obowiązywał, ale aktualnie utracił już moc. 
Podkreślić zatem należy trafność orzeczenia Sądu pierwszej instancji w 
chwili wydania. Obecnie jednak z uwagi na utratę mocy obowiązującej art. 4 
ust. 1 powołanego dekretu sposób wyliczania wydatków zaprezentowany w 
zaskarżonym postanowieniu stał się nieaktualny. W uzasadnieniu wyroku z 
dnia 22 marca 2011 r. Trybunał Konstytucyjny dostrzegł pilną potrzebę 
unowocześnienia i ujednolicenia przez ustawodawcę zwrotu kosztów 
podróży i innych kosztów ponoszonych przez świadków w postępowaniu 
karnym. 
Do 
chwili 
obecnej 
nie 
wykonano 
zalecenia 
Trybunału 

 
5 
Konstytucyjnego, a projekt stosownej ustawy o zmianie ustawy Kodeks 
postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (druk Nr 270 Sejmu 
RP VII kadencji) został złożony w Sejmie w dniu 15 marca 2012 r. Pomimo 
zaistniałego stanu prawnego istnieje podstawa prawna żądania zwrotu 
kosztów podróży świadka i innych osób wzywanych w postępowaniu 
karnym, gdyż jest nią art. 3 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 13 cyt. dekretu z dnia 26 
października 1950 r. Problemem natomiast staje się sposób i zasady 
naliczania kosztów przejazdu dla osoby wzywanej do udziału w 
postępowaniu karnym i jej zwiększonych wydatków na wyżywienie. W 
ocenie Sądu Najwyższego niezbędne jest w aktualnej sytuacji prawnej 
skorzystanie z regulacji zawartych w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji 
Rzeczypospolitej Polskiej. Nie może bowiem w demokratycznym państwie 
prawa istnieć sytuacja, w której obywatel wzywany do sądu w 
postępowaniu karnym, w przeciwieństwie do stron czy też uczestnika 
postępowania cywilnego, nie otrzymuje rekompensaty kosztów za 
wykonanie ustawowego obowiązku stawiennictwa na wezwanie organu 
państwowego. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy zasadniczej 
wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego 
traktowania przez władze publiczne oraz nie mogą być dyskryminowani. 
Realizując ten nakaz zasadnym jest sięgnięcie do regulacji odnoszących 
się do należności osób wzywanych do sądu określonych w art. 86 ust. 1 i 2 
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych (Dz. U. z 
2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Z zapisu art. 13 dekretu z dnia 26 
października 1950 r. wynika, że w wypadkach gdy obowiązujące przepisy 
przewidują przyznanie stronie należności z tytułu jej udziału w 
postępowaniu sądowym, należności te przyznaje się w wysokości 
przewidzianej dla świadków. Zgodnie natomiast z treścią art. 86 ust. 1 i 2 
cyt. ustawy, świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca jego 
zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie 

 
6 
sądu, 
według 
zasad 
obowiązujących 
przy 
naliczaniu 
należności 
przysługujących 
pracownikowi 
zatrudnionemu 
w 
państwowej 
lub 
samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na 
obszarze kraju. Według tych samych zasad świadkowi przysługuje zwrot 
kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu przesłuchania. Sposób 
naliczenia 
zwrotu 
kosztów 
stawiennictwa 
został 
określony 
w 
rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie 
warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania 
do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów 
niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.) i 
rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 
r. 
w 
sprawie 
wysokości 
oraz 
warunków 
ustalania 
należności 
przysługujących 
pracownikowi 
zatrudnionemu 
w 
państwowej 
lub 
samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na 
obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990 ze zm.). 
Wskazane akty prawne, obok przepisu art. 632 pkt 2 k.p.k., do 
momentu uchwalenia wspomnianej nowelizacji Kodeksu postępowania 
karnego, mogą być podstawą rozpatrywania wniosku Bogdana N. 
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji, posiłkując się 
wspomnianymi przepisami powinien dokładnie określić dni, w których 
Bogdan N. uczestniczył w rozprawach, z uwzględnieniem czasu ich trwania 
i czasu niezbędnego do powrotu miejsca zamieszkania, przebywanych 
przez wnioskodawcę odległości, zasadności wyboru środka lokomocji. 
W aktualnej sytuacji prawnej, Sąd Najwyższy postanowił jak na 
wstępie.