WZ 11/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie unieważnienia orzeczeń wydanych wobec osoby represjonowanej, stwierdzając brak związku między popełnionym czynem a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego, który odmówił uznania za nieważne orzeczeń wydanych wobec J. O. w latach 80. XX wieku. Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że orzeczenia były represją za działalność w NSZZ „Solidarność”. Sąd Najwyższy uznał jednak, że materiał dowodowy nie wykazał związku popełnionego czynu (wyniesienie dokumentów niejawnych) z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a umorzenie postępowania na podstawie amnestii nie świadczyło o represyjnym charakterze orzeczenia.
Sąd Najwyższy w Izbie Wojskowej rozpoznał zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy J. O. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 1 kwietnia 2014 r., które odmówiło uznania za nieważne orzeczenia Sądu W. Okręgu Wojskowego w W. z dnia 5 września 1984 r. oraz innych orzeczeń zapadłych w tej sprawie. Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił sądowi niższej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, argumentując, że orzeczenia te były wynikiem represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w tym za aktywność w NSZZ „Solidarność”. Sąd Najwyższy, powołując się na ustawę o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, podkreślił, że warunkiem unieważnienia orzeczenia jest wykazanie, iż czyn stanowił przejaw działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub że orzeczenie wydano z powodu takiej działalności. Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dostarczył wystarczających informacji, aby stwierdzić taki związek. Fakt przynależności wnioskodawcy do NSZZ „Solidarność” nie był wystarczającą podstawą do uznania każdej jego aktywności za „niepodległościową” ani do uznania każdego postępowania karnego za represyjne. Sąd wskazał, że czyn polegający na wyniesieniu i przechowywaniu dokumentów niejawnych, do którego wnioskodawca się przyznał, nie miał związku z działalnością niepodległościową. Ponadto, umorzenie postępowania na podstawie amnestii oraz brak zastosowania tymczasowego aresztowania przeczyły represyjnemu charakterowi orzeczenia. W konsekwencji Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sam czyn wyniesienia i przechowywania dokumentów niejawnych, bez wykazania związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, nie jest wystarczającą podstawą do unieważnienia orzeczeń. Umorzenie postępowania na podstawie amnestii i brak zastosowania środka zapobiegawczego przeczą represyjnemu charakterowi orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że materiał dowodowy nie wykazał związku czynu z działalnością niepodległościową. Przynależność do NSZZ „Solidarność” nie przesądza o niepodległościowym charakterze każdej aktywności ani o represyjności każdego postępowania. Brak dowodów na okazywanie lub korzystanie z wyniesionych dokumentów oraz fakt umorzenia na podstawie amnestii wskazują, że orzeczenie nie było represją.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w zakresie utrzymania postanowienia)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. P. | osoba_fizyczna | pełnomocnik wnioskodawcy |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona kosztów postępowania |
| Naczelna Prokuratura Wojskowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
Dz.U. Nr 34, poz. 149 ze zm. art. 1 § 1 i 2
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Warunkiem uznania orzeczenia za nieważne jest stwierdzenie, że czyn stanowił przejaw działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub orzeczenie wydano z powodu takiej działalności.
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt. 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu zażalenia dotycząca błędu w ustaleniach faktycznych.
Dz.U. nr 36, poz. 192 art. 4 § ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2
Ustawa o amnestii
Podstawa umorzenia postępowania karnego.
Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1
Prawo o adwokaturze
Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dz.U. 2003 r., Nr 97, poz. 887 art. 14 § ust. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak związku między czynem (wyniesienie dokumentów) a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Umorzenie postępowania na podstawie amnestii i brak zastosowania tymczasowego aresztowania przeczą represyjnemu charakterowi orzeczenia. Przynależność do NSZZ „Solidarność” nie przesądza o niepodległościowym charakterze każdej aktywności.
Odrzucone argumenty
Zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy zarzucające błąd w ustaleniach faktycznych i wnoszące o unieważnienie orzeczeń jako represji za działalność w NSZZ „Solidarność”.
Godne uwagi sformułowania
czyn, w związku z którym toczyło się postępowanie karne, stanowił przejaw działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego samo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności nie dostarcza informacji wystarczających do uznania, że czyn [...] miał jakikolwiek związek z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przeczy, by to orzeczenie było formą represji za działalność wnioskodawcy w NSZZ „Solidarność”
Skład orzekający
Marian Buliński
przewodniczący, sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Jan Bogdan Rychlicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznawania za nieważne orzeczeń wydanych w okresie PRL wobec osób represjonowanych, zwłaszcza w kontekście działalności w NSZZ „Solidarność” i definicji „działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego”."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów dotyczących represji politycznych w PRL. Wymaga wykazania związku czynu z działalnością niepodległościową, a nie tylko samej przynależności do organizacji opozycyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy rozliczeń z przeszłością PRL i represjami politycznymi, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje, jak sąd ocenia dowody w kontekście działalności opozycyjnej.
“Czy przynależność do Solidarności automatycznie czyni każde orzeczenie represją? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: WZ 11/14 POSTANOWIENIE Dnia 23 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Buliński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Jan Bogdan Rychlicki Protokolant : Ewa Śliwa przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Jarosława Ciepłowskiego, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 23 września 2014 r. zażalenia adw. K. P. - pełnomocnika wnioskodawcy J. O. - na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 1 kwietnia 2014 r. (… 40/13) w przedmiocie unieważnienia orzeczenia p o s t a n o w i ł: 1. utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy, 2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa, 3. na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 16 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze w zw. z § 14 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2003 r., Nr 97, poz. 887) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. P. Kancelaria Adwokacka w W. kwotę 147,60 zł (słownie: sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), w tym podatek VAT - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu J. O. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. nie uwzględnił wniosku ppor. rez. J. O. o uznanie za nieważne postanowienia Sądu W. Okręgu Wojskowego w W. z dnia 5 września 1984 r., sygn. akt. … 263/83, i innych orzeczeń zapadłych w tej sprawie. Od powyższego postanowienia zażalenie złożył pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając orzeczeniu na podst. art. 438 pkt. 3 k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie orzeczenia Sądu W. Okręgu Wojskowego w W. z dnia 5 września 1984 r., sygn. akt. … 263/83, i innych orzeczeń zapadłych w tej sprawie za nieważne, ewentualnie o uchylenie go i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), warunkiem uznania zapadłego orzeczenia za nieważne jest stwierdzenie, iż czyn, w związku z którym toczyło się postępowanie karne, stanowił przejaw działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub został popełniony w celu uniknięcia w stosunku do siebie bądź innej osoby represji za taką działalność albo też samo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności. Należy przyznać rację Wojskowemu Sądowi Okręgowemu, iż materiał zgromadzony w postępowaniu dowodowym – zarówno w aktach sprawy, toczącej się przed Sądem W. Okręgu Wojskowego, o sygnaturze … 263/83, a zakończonej postanowieniem z dnia 5 września 1984 r. o umorzeniu postępowania karnego, na podstawie art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o amnestii z dnia 21 lipca 1984 r. (Dz.U. nr 36, poz. 192), jak i w treści składanych przez wnioskodawcę pism – nie dostarcza informacji wystarczających do uznania, że czyn, za który wnioskodawca został pociągnięty do odpowiedzialności karnej, miał jakikolwiek związek z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Fakt, iż wnioskodawca zasilał szeregi NSZZ „Solidarność” nie stanowi dostatecznej podstawy do uznania każdej z podejmowanych przez niego aktywności za przejaw dążeń „niepodległościowych”, podobnie nie może przesądzać o represyjnym charakterze każdego toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego. Ze zgromadzonych dowodów, w tym z wyjaśnień podejrzanego przyznającego się do popełnienia zarzucanego mu czynu, wynika jednoznacznie, że po ukończeniu Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Łączności w Z. w 1975 r. wyniósł on do domu dokumenty niejawne (tajne i poufne) i przechowywał je do 1 marca 1983 r., nikomu ich nie okazywał ani też sam z nich nie korzystał. Samo zaś umorzenie postępowania karnego na podstawie amnestii z 21 lipca 1981 r., za czyn do którego popełnienia wnioskodawca się przyznał i niezastosowanie w tej sprawie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, przeczy, by to orzeczenie było formą represji za działalność wnioskodawcy w NSZZ „Solidarność”. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI